Հա
Երեքշաբթի, 25 Յուլիսի 2017 14:50

Խանասոր-120. Յանուն ազգային արժանապատւութեան խիզախել մինչեւ վերջ

Այսօր՝ յուլիսի 25-ին նշում ենք Խանասորի արշաւանքի 120-ամեակը: Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան ծաւալած փառահեղ ռազմական գործողութիւնների ամենափայլուն էջերից մէկը՝ Խանասորի արշաւանքն օտարականի համար, առաջին իսկ հայեացքից կարող է թւալ մոռացւած արեւելքի հեռու եւ աննշան մի անկիւնում, տեղային, չնչին նշանակութեան միջցեղային մի բախում, որը տրամաբանօրէն ո՛չ այն պահին, ո՛չ առաւել եւս հիմա չպէտք է ունենայ որեւէ նշանակութիւն, որին կարող է դարձնել յատկանշման արժանի պատմական իրադարձութեան:

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ

 

«Ցոյց տանք մեր հասարակութեանը, որ ընդունակ ենք յեղափոխական կռիւը յաջողութեամբ առաջ տանելու: …Ցոյց տանք ամբողջ աշխարհին, թէ հայն էլ գիտէ կռւել ազատութեան համար»: Սրանք սրանից ճիշտ 120 տարի առաջ, Խանասորի արշաւանքի մեկնարկին, գլխաւոր հրամանատար Խանասորի Վարդանի խօսքերն են՝ ուղղւած արշաւանքի մասնակից հերոսներին:

Այսօր՝ յուլիսի 25-ին նշում ենք Խանասորի արշաւանքի 120-ամեակը: Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան ծաւալած փառահեղ ռազմական գործողութիւնների ամենափայլուն էջերից մէկը՝ Խանասորի արշաւանքն օտարականի համար, առաջին իսկ հայեացքից կարող է թւալ մոռացւած արեւելքի հեռու եւ աննշան մի անկիւնում, տեղային, չնչին նշանակութեան միջցեղային մի բախում, որը տրամաբանօրէն ո՛չ այն պահին, ո՛չ առաւել եւս հիմա չպէտք է ունենայ որեւէ նշանակութիւն, որին կարող է դարձնել յատկանշման արժանի պատմական իրադարձութեան:

Սա, իահրկէ, ինչպէս նշեցինք, ընդամենն առաջին հայեացքից, այն էլ օտարականի տեսահորիզոնից: Իրականում, սակայն, ընդամենը մի քանի ժամ տեւած «փոքրիկ եւ աննշան» այս գործողութիւնը հաւաստիքն էր այն բանի, որ յաւիտենական ու անշրջելի թւացող դարերի թմբիրում յայտնւած, տեղատւութեանը վարժւած հայի մօտ դեռեւս իսպառ չի կորել սեփական ԵՍ-ը պարտադրելու, ԿԱՄՔ-ը թելադրելու ունակութիւնը: Խանասորը եկաւ փաստելու, որ հայ մարդու մօտ ոչ միայն շարունակում է գոյատեւել կռւելու կարողութիւնը, այլ, դեռ աւելին՝ անհրաժեշտութեան դէպքում նա կարող է խստօրէն պատժել այն ստահակին, որը կը համարձակւի ձեռք բարձրացնել իր վրայ՝ ոտնատակ տալով նրա ինքնասիրութիւնը:

Խանասորն էր, որ սկիզբ դրեց ԴԱՇՆԱԿՑԱԿԱՆ ՄԱՐՏԻԿԻ ու ՖԻԴԱՅՈՒ լեգենդին, որ տասնամեակից աւելի դարձաւ մի կողմից քուրդ ու թուրք թալանչիների ամենաանցանկալի մղձաւանջն ու սարասփը, իսկ միւս կողմից՝ ազգային ազատագրական պայքարին զինւորագրւած հայ առաջադէմ երիտասարդութեան շարժիչ ուժն ու ոգեւորիչ խթանը:

Իսկ ամենակարեւորը. Խանասորն էր, որ հայ մարդու ենթագիտակցութեան մէջ՝ գենետիկ յիշողութեան կոդում վերասաղմնաւորեց յանուն ազգային արժանապատւութեան մինչեւ վերջ խիզախելու, հնարաւորն ու անհնարը կատարելու վստահութիւնը:

Մի կողմ թողնենք Խանասորի արշաւանքին հետեւած, բոլորին ծանօթ մեր պատմութեան անցեալի հերոսական էջերն ու դրւագները եւ անդրադառնանք մեր յիշողութեան մէջ դեռեւս վառ, ամենաթարմ օրինակին՝ Ապրիլեան քառօրեայ պատերազմին: Անկասկած այդ պատերազմին մասնակից յաւիտենականացած կամ ապրող հերոս տղաներից շատերն անգամ չէին լսել Խանասորի արշաւանքի եւ նրա մասնակիցների հերոսութիւնների մասին, այդուհանդերձ, նրանք ակամայից գործեցին հէնց այնպէս՝ ինչպէս 1897 թւականի յուլիս 25-ին գործեցին Խանասորի հերոսները:

Այս գնահատականները ոմանց համար կարող են թւալ չափազանցւած, ռոմանտիկ, իրականութեան հետ անգամ հեռաւոր աղերս չունեցող յուզական պոռթկումներ: Սակայն, փաստը մնում է փաստ. առաջին հայեացքից «փոքրիկ եւ աննշան» թւացող հէնց խանասորատիպ պատմական եղելութիւններն ու իրադարձութիւններն են, որ ձեւաւորում են մարդ անհատի եւ ազգային հաւաքականութեան ենթագիտակցութեան մէջ թաքնւած կերպարը, որն իր ողջ շքեղութեամբ դրսեւորում է պատմական օրհասական պահերին:

Եւ հէնց այդ «փոքրիկ եւ աննշան» թւացող պատմական եղելութիւնների եւ իրադարձութիւնների շարքին է պատկանում Խանասորի արշաւանքը, որի 120-ամեակը նշում ենք այսօր՝ 2017 թւականի յուլիսի 25-ին:

Փա՛ռք Խանասորի հերոսների յիշատակին:

Յարակից Հրապարակումներ

  • Հայ քաղաքական կուսակցութիւնները կը քննարկեն լիբանանեան աւ ազգային հարցեր
    Հայ քաղաքական կուսակցութիւնները կը քննարկեն լիբանանեան աւ ազգային հարցեր

    Հայ քաղաքական երեք կուսակցութիւններու Լիբանանի ղեկավար մարմիններու ներկայացուցիչներու հերթական ժողովը տեղի ունեցաւ 7 փետրուար 2018-ին, ՍԴՀԿ-ի Նոր Հաճնոյ կեդրոնատեղիին մէջ` ներկայութեամբ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան, Ռամկավար Ազատական կուսակցութեան եւ Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակեան կուսակցութեան Լիբանանի շրջանի ներկայացուցիչներուն: Ժողովականները քննարկեցին շարք մը լիբանանեան թղթածրարներ:

  • Մեր վտանգուած գանձը՝ Արամի տու՛նը
    Մեր վտանգուած գանձը՝ Արամի տու՛նը

    Ժամանակէ մը ի վեր, խոր մտահոգութեամբ կը հետեւինք «Հին Երեւան» անունը կրող շուկայական համալիրի ծրագրային կազմաւորման փուլերուն։ Մեծածախս այս ծրագրին տէրերը հետեւողականօրէն կը պնդեն, որ հակառակ յաջորդական ձգձգումներուն՝ ծրագիրը կենդանի է եւ շուտով պիտի մտնէ շինարարական փուլ։ Կիմանանք սակայն, որ դեռ հարցեր կան լուծուելիք, որոնց բնոյթը յայտնի չէ հանրութեան։ 

  • Սաթենիկ Արղութեան (Մատինեան, 1874-1930). Հայկական Յեղափոխութեան աներեր ծաղիկը
    Սաթենիկ Արղութեան (Մատինեան, 1874-1930). Հայկական Յեղափոխութեան աներեր ծաղիկը

    Դեկտեմբեր 12-ին, կը լրանայ մահուան տարելիցը հայ կնոջ բացառիկ կերպարի մը՝ Սաթենիկ Արղութեանի, որ իր առանձնայատուկ դրոշմը դրաւ 19-րդ դարավերջին թափ առած հայ ժողովուրդի ազգային-ազատագրական շարժումին վրայ:

    Հայ Յեղափոխականների Դաշնակցութեան ծնունդը նախապատրաստած երիտասարդ հայորդիներու թիֆլիսեան «Երիտասարդ Հայաստան» խմբակի ամէնէն աշխոյժ անդամներէն էր Սաթենիկ Մատինեան:

  • 5 դեկտեմբեր 1921. Արշաւիր Շիրակեանն ահաբեկեց Սայիտ Հալիմ փաշային
    5 դեկտեմբեր 1921. Արշաւիր Շիրակեանն ահաբեկեց Սայիտ Հալիմ փաշային

    Դեկտեմբեր 5-ի այս օրը, Իտալիոյ մայրաքաղաք Հռոմի փողոցներէն մէկուն վրայ, օր - ցերեկով, հայ ժողովուրդը արդար մահապատիժի ենթարկեց աւելի քան մէկուկէս միլիոն հայորդիներու ցեղասպանութեան թրքական ոճիրին գլխաւոր պատասխանատուներէն՝ Իթթիհատական կառավարութեան վարչապետ Սայիտ Հալիմ Փաշան։

  • 4 ­դեկ­տեմ­բեր 1882. ­Հայ ­Յե­ղա­փո­խա­կան ­Շարժ­ման կայ­ծե­րը բո­ցա­վա­ռե­ցան ­Կա­րի­նէն՝ «­Ձայ­նը հնչեց Էրզ­րու­մի հա­յոց լեռ­նե­րէն»
    4 ­դեկ­տեմ­բեր 1882. ­Հայ ­Յե­ղա­փո­խա­կան ­Շարժ­ման կայ­ծե­րը բո­ցա­վա­ռե­ցան ­Կա­րի­նէն՝ «­Ձայ­նը հնչեց Էրզ­րու­մի հա­յոց լեռ­նե­րէն»

    Եթէ պատմաքաղաքական առումով առարկայական ու հնարաւոր է որոշակի տարեթիւ մը ճշդել հայ ժողովուրդի ազգային-ազատագրական շարժման կռուի դաշտ նետուելու մարտական մկրտութեան համար, ապա իրաւամբ 4 դեկտեմբեր 1882-ը կրնայ նկատուիլ Հայկական Յեղափոխութեան շուրջ մէկուկէսդարեայ անշէջ խարոյկին սկզբնական կայծերու բոցավառման ու մարտունակ շղթայազերծման թուականը։

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։