Հա

Օրակարգ

26/05/2014 - 12:50

Մեր լինելութեան էատարրը

Իւրաքանչիւր ՄԱՅԻՍԻ 28 ոչ միայն մեր սրտերն ու հոգիները լցնում է հպարտութեան ու բերկրանքի զգացումով, այլ նաեւ մեզ ստիպում է մտովի ճամբորդել պատմութեան խորքերը, վերյիշել պատմական այն դաժան պայմաններն ու օրհասական օրերը, որոնց մսաղացի միջից անցնելով՝ ծնունդ առաւ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆԸ:

Մայիսի 28-ի առիթով

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ

 

Իւրաքանչիւր ՄԱՅԻՍԻ 28 ոչ միայն մեր սրտերն ու հոգիները լցնում է հպարտութեան ու բերկրանքի զգացումով, այլ նաեւ մեզ ստիպում է մտովի ճամբորդել պատմութեան խորքերը, վերյիշել պատմական այն դաժան պայմաններն ու օրհասական օրերը, որոնց մսաղացի միջից անցնելով՝ ծնունդ առաւ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆԸ:
Սիմոն Վրացեանի բնութագրմամբ «անձեւ քաոսի ու աւերակների կոյտից» ծնւեց ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆԸ: «Բացառիկ» մի երկիր էր այն օրերի ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆԸ: «Օղակաձեւ շղթայով շրջապատւած իր չորս կողմերից, զուրկ արտաքին աշխարհի հետ կապւելու, նրան լուր տալու եւ այնտեղից լուր առնելու գրեթէ բոլոր հնարաւորութիւններից: Օղակւած ու շղթայւած թուրք զօրքերով ու թաթար ազգաբնակչութեամբ, Հայաստանն ապրում էր ինքն իր համար, ապրում էր իր խոհերի ու տառապանքների հետ՝ մատնւած գալիքի օրհասի ահաւոր սարսափներին»,- գրում է Վահան Նաւասարդեանը:
Եւ հէնց այդ պատճառով էլ՝ շատերն «անժամանակ այդ ծնունդին» «ցնծութեան աղաղակներով ու ծափերով չնդունեցին»: Օրհասական այդ պայմաններում անկախութիւնը նրանց համար «թւում էր հեգնանք», ու նրանք չակերտեցին նորածին մանկան անւան «ԱՆԿԱԽՈՒԹԻՒՆ եւ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆ բառերը» (անուղղակի մէջբերումները Սիմոն Վրացեանից է):
Դաժան այս պայմանները պատմութեան թելադրանքն էր, ժամանակի պարտադրած իւրայատուկ մարտահրաւէրը, որի դէմ ընկրկելը կը նշանակէր թերթել հայոց պատմութեան վերջին էջը, վերջնականապէս խաչ քաշել սեփական արժանապատւութեան, որպէս ազգ ԱԶԱՏ ու ԱՆԿԱԽ ապրելու եւ արարելու իրաւունքի վրայ:
Դա գիտակցելով էր, որ պատմական այդ ժամանակաշրջանի ազգային սերուցքը՝ քաղաքական առաջնորդ ուժը՝ Հ. Յ. Դաշնակցութիւնը խիզախօրէն դէմ-յանդիման գնաց դաժան մարտահրաւէրին, կարողացաւ օգտւել ընձեռւած բացառիկ հնարաւորութիւնից, եւ քաղաքական բարդագոյն իրավիճակում, բացարձակապէս ոչնչից կառուցեց պետականութիւն ու դրա կայացման փորձ կատարեց:
Նրանք՝ Հանրապետութեան հիմնադիր սերունդը, անանձնացան, խիզախեցին, պայքարեցին ու զոհաբերեցին պետութեան ու պետականութեան ստեղծման եւ ամրապնդման համար, որպէսզի հայ մարդու տեսակը չվերանայ, շարունակի ապրել, ունենայ ապագայ ...
Պատմական անբեկանելի փաստ է, երկու կարծիք լինել չի կարող, ՄԱՅԻՍԻ 28-ին, ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆԸ հիմնադրեցին Դաշնակցութեան այն օրերի լաւագոյն ներկայացուցիչները: Անկախութիւնը նրանց զոհաբերութիւնների, զրկանքների ու պայքարի արդիւնք էր: Նրանք էին, որ շրջեցին պատմութեան գահավէժ ընթացքը, անէութիւնից՝ բացարձակ քաօսից ստեղծեցին անկախ պետականութեանն անհրաժեշտ գրեթէ ամէն ինչ՝ խորհրդարան, բանակ, տնտեսութիւն, քաղաքաշինութիւն ... Ամենադաժան պայմաններում չմոռացան լուսաւորութեան մասին: Հիմնադրեցին համալսարան, բացեցին նոր դպրոցներ, սկիզբը դրեցին ազգային գրադարանի ու պատկերասրահի ... Առաջին անգամը լինելով՝ Հայաստանին բերեցին միջազգային ճանաչում՝ ամրագրելով հայութեան արդարացի իրաւունքները միջազգային պայմանագրով՝ ՍԵՒՐՈՎ ... Իսկ թերեւս ամենակարեւորը՝ 1918-20 թւականներին, անկախութեան կարճատեւ տարիներին, ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆԸ դարձրին ՀԱՄԱՅՆ ՀԱՅՈՒԹԵԱՆ ՀԱՅՐԵՆԻՔԸ՝ մեր ազգի հողմացրիւ բեկորներին պարգեւելով տուն վերադարձի տեսլականը:
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ Առաջին ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆԸ դաշնակցական բոլոր սերունդների հպարտութիւնն է՝ կուսակցութեան մեծագոյն ձեռքբերումը: Սակայն առաջինը հէնց դաշնակցականներն են գիտակցում, որ ՄԱՅԻՍ 28-ն ու ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ Առաջին ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆՆ ազգային բացարձակ արժէքներ են, որ ամբողջութեամբ պատկանում են համայն հայ ժողովրդին, քանզի առանց նոյն այդ ժողովրդի մաքառումների, Դաշնակցութեան նկատմամբ բացարձակ վստահութեան ու հովանաւորութեան ոչ ոքի չէր յաջողւի ստեղծել ոչինչ:
Անշուշտ, անթերի ու կատարեալ չի եղել ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ Առաջին ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆԸ: Մանաւանդ, եթէ հաշւի առնենք ժամանակի պայմաններն ու 700 տարի պետականութեան ու պետական մտածողութեան բացակայութեան պատմական փաստը: Եղե՞լ են արդեօք սխալներ ու բացթողումներ. անկասկած, տեղատւութիւննե՞ր՝ հարկաւ, պարտութիւննե՞ր՝ անշուշտ: Կարեւորը, սակայն, հիմնական էատարրն ու գաղափարախօսութիւնն է, որով ՄԱՅԻՍ 28-ն ու ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ Առաջին ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆԸ շաղեցին հայութեան միտքն ու ոգին՝ անփոփոխ պահելով հայութեան ապրող մարմնի իսկութիւնը, երաշխաւորելով ազատ ու արժանապատիւ ապրելու, մեր ապագան ինքներս որոշելու իրաւունքը:
Մնացած բոլորն արդէն լուսանցքային են՝ երկրորդական արժէք ունեցող:
Եւ քանի դեռ ՄԱՅԻՍ 28-ի եւ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ Առաջին ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ հռչակած գաղափարների ու սահմանած արժէքների կենսատու յորդ աւիշը հոսում է հայ ժողովրդի երակներում, անկախութիւնը կը մնայ որպէս ԲԱՑԱՐՁԱԿ ԱՐԺԷՔ, որի համար հայ ժողովրդի հերթափոխ սերունդները կանէանան, կը խիզախեն ու կը զոհեն ամէն ինչ:
Չենք կասկածում՝ կը գայ օրը, երբ կը կենսագործւի ՄԱՅԻՍ 28-ը կերտողների մեզ աւանդած մեծ տեսլականը՝ ԱԶԱՏ, ԱՆԿԱԽ, ՄԻԱՑԵԱԼ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ, եւ այդ օրը մէկընդմիշտ կը դադարեն ՄԱՅԻՍ 28-ն ու ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ Առաջին ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆԸ նսեմացնել փորձող հիւանդ ուղեղների ցնորամիտ զառանցանքները:
Շնորհաւոր ՄԱՅԻՍԻ 28-ը՝ հայոց տօների տօնը:

Յարակից լուրեր

  • Արամը՝ Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադիր հայրը
    Արամը՝ Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադիր հայրը

    100 տարի առաջ, ճիշտ այս օրը՝ 1919 թւականի յունւարի 29-ին մահացաւ 20-րդ դարի հայ քաղաքական մտքի ամենավառ ներկայացուցիչը, Հայաստանի Հանրապետութեան փաստացի հիմնադիրը՝ Արամ Մանուկեանը:

  • Դաշնակցութեան միտքը, կամքն ու խիղճը. Ռոստոմին յիշելիս (Մահւան 100-ամեակի առիթով)
    Դաշնակցութեան միտքը, կամքն ու խիղճը. Ռոստոմին յիշելիս (Մահւան 100-ամեակի առիթով)

    Եթէ դժւար է պատկերացնել հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական, յեղափոխական պայքարն առանց Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան, ապա Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեանն անհնար է պատկերացնել առանց Ստեփան Զօրեանի, նոյն ինքը՝ Ռոստոմի:

  • Դիլետանտիզմը հակացուցւած է արտաքին քաղաքականութեանը
    Դիլետանտիզմը հակացուցւած է արտաքին քաղաքականութեանը

    «Իմ քայլը» խորհրդարանական խմբակցութեան պատգամաւոր Հայկ Կոնջորեանը նախօրէին, ՀՀ ԱԺ արտաքին յարաբերութիւնների մշտական յանձնաժողովի նախագահի ընտրութեան հարցի քննարկման ժամանակ անդրադառնալով Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքաւորմանը, հանդէս է եկել չափազանց վիճահարոյց յայտարարութեամբ` նշելով, որ Հայաստանը շրջապատւած է «աւտորիտար Թուրքիայով, աւտորիտար բնոյթի Իրանով, աւտորիտար Ադրբեջանով»:

  • Ամբոխավարութիւն` իր ամենաբացարձակ ու էժան տեսքով
    Ամբոխավարութիւն` իր ամենաբացարձակ ու էժան տեսքով

    Ես չեմ էլ կասկածում, որ ոչ հեռու ապագայում Նիկոլ Փաշինեանից մէջբերումներ կանեն ոչ միայն որպէս քաղաքական գործչի, ՀՀ վարչապետի, այլեւ մի մարդու, որը մեծ աւանդ ունի Հայաստանում ամբոխավարութիւնը բոլորովին նոր «մակարդակի» բարձրացնելու գործում:

  • Սորոսի փայաբաժին կամ «Անասնաֆերմա»-ի օրինակով
    Սորոսի փայաբաժին կամ «Անասնաֆերմա»-ի օրինակով

    Մերօրեայ իրականութիւնը շատ է նման Ջորջ Օրւէլի «Անասնաֆերմա»-ին: 1917 թւականի բոլշեւիկեան յեղափոխութեան եւ դրան յաջորդած ստալինիզմի ժամանակաշրջանին վերաբերող քաղաքական սատիրայի եւ հակաուտոպիական ժանրից այս վիպակը, կարծես, ճիշտ ու ճիշտ գրւած է նաեւ մեր օրերի Հայաստանի համար: «Անասնաֆերմա»-ի պէս մեզ մօտ էլ շատ արագ ի յայտ է եկել, այսպէս կոչւած, արտօնեալների մի խաւ, որը մտել է «Անասնաֆերմա»-ի նոր տէրերի կերպարի մէջ՝ իւրացնելով նրանց կարգախօսը` «Բոլոր չորքոտանիները հաւասար են, իսկ երկոտանիները՝ աւելի հաւասար»: Նոր Հայաստանի մերօրեայ «տէրերն» իրենց թոյլ են տալիս այն բոլորը, ինչ մտքներով կանցնի. չէ՞ որ նրանք են մեր իրականութեան պարոն Ջոնզին վռնդել ֆերմայից եւ մեզ պարգեւել այնքան երազած ազատութիւնը: Նրանք հիմա ամենակարող տէր ու տնօրէններ, ամենաարդար դատաւորներն են` կարող են զրպարտել, մեղադրել ու դատապարտել ցանկացած մարդու, ով կը համարձակւի ընդդիմանալ իրենց եւ հակառակ կարծիք արտայայտել:

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։