Հա

Օրակարգ

Կիրակի, 08 Մայիսի 2016 12:50

«Դրօշակ»-ի խմբագրական - Շուշիի ազատագրումը՝ տարիների հեռւից

Շուշիի ազատագրումը միշտ նշւում է աւելի մեծ հանդիսաւորութեամբ ու շուքով, քան ԼՂՀ-ի անկախութեան հռչակումը: Իրականութիւնն այն է, որ Արցախի անկախացումը շատ աւելի պայմանաւորւած է Շուշիի ազատագրմամբ, քան անգամ համապատասխան հանրաքւէով եւ անկախութեան հռչակմամբ: Կարելի է յիշել, թէ պատմական այն օրերին ինչ նշանակութիւն ունէր Շուշիի ազատագրման երազանքը:

Շուշիի ազատագրումը միշտ նշւում է աւելի մեծ հանդիսաւորութեամբ ու շուքով, քան ԼՂՀ-ի անկախութեան հռչակումը: Իրականութիւնն այն է, որ Արցախի անկախացումը շատ աւելի պայմանաւորւած է Շուշիի ազատագրմամբ, քան անգամ համապատասխան հանրաքւէով եւ անկախութեան հռչակմամբ: Կարելի է յիշել, թէ պատմական այն օրերին ինչ նշանակութիւն ունէր Շուշիի ազատագրման երազանքը:
Զինւորական, քաղաքական գործիչ, թէ Արցախի պարզ բնակիչ, ինչպէս եւ հայութիւնն առհասարակ, հասկանում էին, որ քանի դեռ Շուշին ազերիների ձեռքին կը լինի, Արցախի անվտանգութեան եւ ազատագրութեան մասին աւելորդ է մտածելը: Կասկած չկայ, որ նոյն զգացողութիւնն ունէին նաեւ ադրբեջանցիք: Եւ պատահական չէ, որ յաջորդած տարիներին հայկական կողմից «հնարաւոր» զիջումների շարքում հակառակորդ կողմը պատկերացնում էր նաեւ Շուշին:
Սա վկայում է Շուշիի ռազմավարական նշանակութեան մասին, եւ իմիջիայլոց, պատահական չէ, որ հէնց Շուշիի ազատագրմանը յաջորդեց Արցախի ու Հայաստանի միջեւ եղած միջանցքը բացելու անհրաժեշտութեան գիտակցումն ու հնարաւորութիւնը: Շուշիի ազատագրումը նաեւ հնարաւորութիւն ընձեռեց անվտանգ ձեւով իրար կապելու Արցախի հարաւն ու հիւսիսը, ինչպէս եւ նպաստաւոր հիմք ստեղծեց աւելի հարաւ ընկած, նախկին ԼՂ-ի սահմաններին կից, տարածքների ազատագրման համար:
Այսինքն Շուշիով ապահովւեց Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան անվտանգ եւ կենսունակ ամբողջութեան կայացումը: Գաղտնիք չէ, որ շատ աւելի փոքր բնակավայրերից ազերիներին դուրս քշելու համար առաւել կատաղի բախումներ եղան, քան համեմատութեան մէջ նոյնը տեղի ունեցաւ Շուշիի պարագայում: Արցախի հինաւուրց մայրաքաղաքի հայացումը տեղի ունեցաւ շատ աւելի վաղ, քան այնտեղ ոտք կը դնէր հայ զինւորը: Շուշին նախեւառաջ ազատագրւեց հայութեան գիտակցութեան մէջ այդ գաղափարի յաղթանակով՝ ադրբեջանցիների գիտակցութեան մէջ սերմ նետած Շուշին պահելու անհնարինութեան գիտակցութեան նկատմամբ: Մինչ Շուշիի ազատագրումը դրան սպասում եւ այդ մասին խօսում էր ողջ Ղարաբաղը՝ երեխաներից մինչեւ ծերեր, ինչպէս եւ դժգոհ անհամբերութեամբ ամենօրեայ խօսակցութեան առարկայ էր այն հարցը, թէ ինչու է կարեւոր գործն ուշացւում:
Համեմատութեան համար յիշենք նաեւ, որ անմիջապէս Շուշիի ժայռակուռ բերդապարիսպների տակ ծւարած փոքրիկ Քարինտակ գիւղը ազերիներն այդպէս էլ չկարողացան դատարկել, որովհետեւ քարինտակցին եւս վստահ էր, որ իր գլխին կախւած փորձութիւնը շուտով աւարտւելու է: Ուրեմն եւ ԼՂՀ-ի հետագայ ճակատագիրը որոշելու է, առաջին հերթին, հայութեան աներկբայ կամքն ու վճռականութիւնը: Եւ դիւանագիտական, քաղաքական ու նոյնիսկ ռազմական գալիք դիմակայութիւնների պարագայում չպէտք է մոռանալ, որ ուժերի յարաբերակցութեան առումով երբեք իրավիճակը մեզ համար աւելի աննպաստ չի եղել, քան այն ժամանակահատւածում, երբ յաջողւեց ազատագրել Արցախը: Հետեւաբար նաեւ առկայ դժւարութիւնների արձանագրումը չպէտք է վերածւի հաւանական զիջումների հիմնաւորման:
Եթէ Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան ստեղծումը պատմական յիշողութեան արժէք ունեցող երբեմնի Հայաստանի վերածնունդն էր, ապա Շուշիի ազատագրումը շրջադարձ էր ցեղասպանութեան, Առաջին Հանրապետութեան անկման եւ հայկական տարածքների վերաբաժանման հետեւանքով ձեւաւորւած իրողութիւնից եւ հայութեան համար բացում էր հայոց նոր պատմութեան գրւելիք էջը: Շուշիի եւ Ղարաբաղի հայացումը Հայաստանը ուժեղացնում են ոչ թէ առկայ տարածքի համեմատութեան չափով, այլ մի քանի անգամ մեծացնում են այսօրւայ ու վաղւայ Հայաստանի հզօրացման ներուժը:
Ցաւօք մեր ներքին կեանքի այսօրւայ դժւարութիւնները, կարծես թէ ստւերում են իրական հնարաւորութիւնները, թոյլ չտալով լիարժէքօրէն զգալ ձեռք բերածի չափը, կշիռը եւ հնարաւորութիւնը: Իհարկէ երազանքները իրականութեան չեն վերածւում միայն խանդավառութեան շնորհիւ:
Օրինակ ազատագրւած տարածքը նշանակութիւնից զուրկ աշխարհագրութիւն է, եթէ այնտեղ աճող փուշ ու տատասկի վրայ քամիներն են թափառում եւ նոյն տարածքը վերածւում է քաղաքական գործօնի, երբ մուրճն ու բահը ձեռքին այդ հողի վրայ կանգնում է տէրը: Արցախի եւ ազատագրւած տարածքների ապագան կորոշի նա, ում մէջ աւելի զօրեղ կը լինի տիրոջ զգացումը:

Յարակից Հրապարակումներ

Ամենաշատ ընթերցւած

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։