Հա

Օրակարգ

Կիրակի, 29 Յունւարի 2017 14:40

Արամին յիշելիս

98 տարի առաջ այս օրն իր մահկանացուն կնքեց հայոց ժամանակակից պատմութեան ամենալուսաւոր դէպքերից մէկը՝ Արամ Մանուկեանը, Հայաստանի առաջին Հանրապետութեան փաստացի հիմնադիրը, հայոց անկախութիւնը մարմնաւորղ եզակի կերպարը:

Արամ Մանուկեանի մահւան 98-ամեակի առիթով

 

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ

98 տարի առաջ այս օրն իր մահկանացուն կնքեց հայոց ժամանակակից պատմութեան ամենալուսաւոր դէպքերից մէկը՝ Արամ Մանուկեանը, Հայաստանի առաջին Հանրապետութեան փաստացի հիմնադիրը, հայոց անկախութիւնը մարմնաւորղ եզակի կերպարը:

Յեղափոխական, իսկ յետոյ նաեւ պետականաշինութեան իր ողջ գործունէութեան ընթացքում, հայ ժողովրդի եւ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան անզուգական զաւակն իր գործունէութեամբ ցոյց տւեց սերունդներին, թէ ԱՆԿԱԽ ՊԵՏԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ ստեղծումն ու ամրապնդումն այն միակ ճանապարհն է, որը միանշանակ կարող է երաշխաւորել ազգի ֆիզիքական գոյութիւնը, նրա բնականոն զարգացումն ու յաւէրժութիւնը:

Իր գիտակցական ողջ կեանքի ընթացքում Արամն ապրեց ու գործեց հէնց այդ մտասեւեռումով:

Նա հասկացրեց, որ ապրելու համար հային անհրաժեշտ է ոտքի կանգնել, շարժւել ինքնուրոյն՝ ձեռք քաշելով դայակներից:

Նա սովորեցրեց, որ դժւարը յենակները գցելն ու մայր հողի վրայ ամուր խարսխւելն ու կանգնելն է, որից յետոյ անհաւանականը, անսովորն ու անհնարինը կը դառնայ հաւատալի, սովորական ու անշրջելի:

Յիշենք, նրա մարգարէութիւնը 1918 թւականի օրհասական օրերին. «ԱՄԷՆ ՈՔ ԻՐ ՄԱՍԻՆ Է ՄՏԱԾՈՒՄ: ԻՐ ԵՐԿՐԻ ՍԱՀՄԱՆՆԵՐԻՑ ԱՅՆ ԿՈՂՄ ԵԹԷ ՆԱՅՈՂ ԿԱՅ, ՆԱՅՈՒՄ Է ՄԻԱՅՆ ՅԱՆՈՒՆ ԻՐ ՇԱՀԵՐԻ: ՈՉ ՈՔ ՄԻ ՄԱՐԴ ՉԻ ՈՒՂԱՐԿԻ ՏԱՃԿԱԿԱՆ ՃԱԿԱՏ՝ ՏՈՒՆ ԳՆԱՑՈՂ ՌՈՒՍՆԵՐԻՆ ՓՈԽԱՐԻՆԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ: ԵԹԷ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՈՒԺԵՐՈՎ ՃԱԿԱՏ ՊԱՀԵԼՈՒ ԽՕՍՔ ԷԼ Է ԼԻՆՈՒՄ, ԴԱ ԽՕՍՔ Է, ԶՈՒՐԿ ԻՐԱԿԱՆ ՀԻՄՔԻՑ ՈՒ ԱՆԿԵՂԾՈՒԹԻՒՆԻՑ: ՀԱՅԵՐՈՎ ՈՉ ՈՔ ՉԻ ՀԵՏԱՔՐՔՐՒՈՒՄ, ՇՕՇԱՓԵԼԻ ՕԳՆՈՒԹԻՒՆ ՀԱՍՑՆԵԼՈՒ ՄՏՔՈՎ: ԴՐԱ ՀԱԿԱՌԱԿԸ, ԿԱՅ ԴԱՒԱԴՐԱԿԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔ: ՄԵՆԱԿ ԵՆՔ ԵՒ ՊԷՏՔ Է ԱՊԱՒԻՆԵՆՔ ՄԻԱՅՆ ՄԵՐ ՈՒԺԵՐԻՆ՝ ԹԷ՛ ՃԱԿԱՏԸ ՊԱՇՏՊԱՆԵԼՈՒ, ԹԷ՛ ԵՐԿՐԻ ՆԵՐՍԸ ԿԱՐԳ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ»:

Արամի խօսքը, գործն ու երկաթէ կամքն էր, որ սթափեցրեց խուճապահար հային, հանեց նրան ցեղասպանութեանը հետեւած թմբիրից, եւ 1918 թւականի մայիսին մղեց նրան այնպիսի սխրագործութեան, որը բնաւ էլ չէր համապատասխանում նրա վտիտ ուժերին:

Արամն այդպէս կերտեց Հայաստանի Հանրապետութիւնը:

Անկախութեան հռչակմանը հետեւած օրերին, մինչ իր մահը՝ 1919 թւականի յունւարի 29-ը, Արամը փորձեց զերծ մնալ ամէն տեսակ երազկոտութիւնից, անտեղի կրքերից ու քաղաքական խտրութիւններից: Իր շուրջ համախմբելով ազգի սերուցքին՝ գերմարդկային ջանքերի գործադրման շնորհիւ, նա փորձեց լուծել ուժասպառ եղած ժողովրդին յուզող առաօրեայ հարցերը, երկրի դէմ ծառացած անմիջական մարտահրաւէրնեն ու խնդիրները՝ հող պատրաստելով ազգային պետութեան հիմքերի ամրացման, անկախութեան գաղափարի անշրջելի դարձնելու համար:

Արամին, սակայն, վիճակւած չէր երկար ապրելու եւ վայելելու իր այնքան երազած անկախութիւնը: Օրհասական այդ օրերին, երբ ամէն բանից շատ զգացւում էր խարիզմատիկ ղեկավարների պահանջը, ընդամէնը 10 օրւայ ընթացքում դաժան ճակատագիրը հայ ժողովրդից խլեց իր ամենափայլուն ղեկավարներին: Յունւարի 19-ին Թիֆլիսում, բծաւոր տիֆից մահացաւ Ռոստոմը՝ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան հիմնադիր երրորդութեան միակ կենդանի ներկայացուցիչը, իսկ 10 օր անց երեւանում, նոյն հիւանդութեան պատճառով իր մահկանացուն կնքեց Արամը:

Արամի մասին շատ է խօսւել ու գրւել: Նրա կերպարի խտացումը թերեւս լաւագոյնը մարմնաւորում է իր թարմութիւնը երբեք չկորցնող, Նիկոլ Աղբալեանի այս խօսքերը. «Երբ գիշերը գայ, մտէք ձեր հոգու սենեակը, խոսէք ձեր խղճի հետ եւ ասէք, արդեօ՞ք աշխատել էք հայ ժողովրդի համար այնպէս, ինչպէս Արամը, եղե՞լ էք այնքան անձնազոհ, որքան Արամը, տւե՞լ էք ձեր ամբողջ կեանքը հայ ժողովրդին, ինչպէս Արամը»:

Յարակից Հրապարակումներ

  • Մեր վտանգուած գանձը՝ Արամի տու՛նը
    Մեր վտանգուած գանձը՝ Արամի տու՛նը

    Ժամանակէ մը ի վեր, խոր մտահոգութեամբ կը հետեւինք «Հին Երեւան» անունը կրող շուկայական համալիրի ծրագրային կազմաւորման փուլերուն։ Մեծածախս այս ծրագրին տէրերը հետեւողականօրէն կը պնդեն, որ հակառակ յաջորդական ձգձգումներուն՝ ծրագիրը կենդանի է եւ շուտով պիտի մտնէ շինարարական փուլ։ Կիմանանք սակայն, որ դեռ հարցեր կան լուծուելիք, որոնց բնոյթը յայտնի չէ հանրութեան։ 

  • Սաթենիկ Արղութեան (Մատինեան, 1874-1930). Հայկական Յեղափոխութեան աներեր ծաղիկը
    Սաթենիկ Արղութեան (Մատինեան, 1874-1930). Հայկական Յեղափոխութեան աներեր ծաղիկը

    Դեկտեմբեր 12-ին, կը լրանայ մահուան տարելիցը հայ կնոջ բացառիկ կերպարի մը՝ Սաթենիկ Արղութեանի, որ իր առանձնայատուկ դրոշմը դրաւ 19-րդ դարավերջին թափ առած հայ ժողովուրդի ազգային-ազատագրական շարժումին վրայ:

    Հայ Յեղափոխականների Դաշնակցութեան ծնունդը նախապատրաստած երիտասարդ հայորդիներու թիֆլիսեան «Երիտասարդ Հայաստան» խմբակի ամէնէն աշխոյժ անդամներէն էր Սաթենիկ Մատինեան:

  • 5 դեկտեմբեր 1921. Արշաւիր Շիրակեանն ահաբեկեց Սայիտ Հալիմ փաշային
    5 դեկտեմբեր 1921. Արշաւիր Շիրակեանն ահաբեկեց Սայիտ Հալիմ փաշային

    Դեկտեմբեր 5-ի այս օրը, Իտալիոյ մայրաքաղաք Հռոմի փողոցներէն մէկուն վրայ, օր - ցերեկով, հայ ժողովուրդը արդար մահապատիժի ենթարկեց աւելի քան մէկուկէս միլիոն հայորդիներու ցեղասպանութեան թրքական ոճիրին գլխաւոր պատասխանատուներէն՝ Իթթիհատական կառավարութեան վարչապետ Սայիտ Հալիմ Փաշան։

  • 4 ­դեկ­տեմ­բեր 1882. ­Հայ ­Յե­ղա­փո­խա­կան ­Շարժ­ման կայ­ծե­րը բո­ցա­վա­ռե­ցան ­Կա­րի­նէն՝ «­Ձայ­նը հնչեց Էրզ­րու­մի հա­յոց լեռ­նե­րէն»
    4 ­դեկ­տեմ­բեր 1882. ­Հայ ­Յե­ղա­փո­խա­կան ­Շարժ­ման կայ­ծե­րը բո­ցա­վա­ռե­ցան ­Կա­րի­նէն՝ «­Ձայ­նը հնչեց Էրզ­րու­մի հա­յոց լեռ­նե­րէն»

    Եթէ պատմաքաղաքական առումով առարկայական ու հնարաւոր է որոշակի տարեթիւ մը ճշդել հայ ժողովուրդի ազգային-ազատագրական շարժման կռուի դաշտ նետուելու մարտական մկրտութեան համար, ապա իրաւամբ 4 դեկտեմբեր 1882-ը կրնայ նկատուիլ Հայկական Յեղափոխութեան շուրջ մէկուկէսդարեայ անշէջ խարոյկին սկզբնական կայծերու բոցավառման ու մարտունակ շղթայազերծման թուականը։

  • Նշանաւորւեց Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան 127-ամեակը
    Նշանաւորւեց Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան 127-ամեակը

    Նշանաւորւեց 127-ամեայ, սակայն երիտասարդական աւիւնով առլեցուն Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան եւս մէկ ամեակը: Ամեակներ, որոնք շաղկապւած են եղել ու կը լինեն հայ ժողովրդի վերիվայրումներով լի պատմութեամբ:

    Հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական շարժումից ակունքաւորւած Դաշնակցութեան 127-ի հանդիսութիւնը նշանաւորւեց երէկ, նոյեմբերի 27-ին, Հ. Ուս. «Չհարմահալ» միութեան «Յ. Թումանեան» սրահում: 

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը կայանա՞յ արդեօք Հենրիխ Մխիթարեանի տրանսֆերն «Արսենալ»:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։