Հա

Օրակարգ

Կիրակի, 29 Յունւարի 2017 14:40

Արամին յիշելիս

98 տարի առաջ այս օրն իր մահկանացուն կնքեց հայոց ժամանակակից պատմութեան ամենալուսաւոր դէպքերից մէկը՝ Արամ Մանուկեանը, Հայաստանի առաջին Հանրապետութեան փաստացի հիմնադիրը, հայոց անկախութիւնը մարմնաւորղ եզակի կերպարը:

Արամ Մանուկեանի մահւան 98-ամեակի առիթով

 

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ

98 տարի առաջ այս օրն իր մահկանացուն կնքեց հայոց ժամանակակից պատմութեան ամենալուսաւոր դէպքերից մէկը՝ Արամ Մանուկեանը, Հայաստանի առաջին Հանրապետութեան փաստացի հիմնադիրը, հայոց անկախութիւնը մարմնաւորղ եզակի կերպարը:

Յեղափոխական, իսկ յետոյ նաեւ պետականաշինութեան իր ողջ գործունէութեան ընթացքում, հայ ժողովրդի եւ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան անզուգական զաւակն իր գործունէութեամբ ցոյց տւեց սերունդներին, թէ ԱՆԿԱԽ ՊԵՏԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ ստեղծումն ու ամրապնդումն այն միակ ճանապարհն է, որը միանշանակ կարող է երաշխաւորել ազգի ֆիզիքական գոյութիւնը, նրա բնականոն զարգացումն ու յաւէրժութիւնը:

Իր գիտակցական ողջ կեանքի ընթացքում Արամն ապրեց ու գործեց հէնց այդ մտասեւեռումով:

Նա հասկացրեց, որ ապրելու համար հային անհրաժեշտ է ոտքի կանգնել, շարժւել ինքնուրոյն՝ ձեռք քաշելով դայակներից:

Նա սովորեցրեց, որ դժւարը յենակները գցելն ու մայր հողի վրայ ամուր խարսխւելն ու կանգնելն է, որից յետոյ անհաւանականը, անսովորն ու անհնարինը կը դառնայ հաւատալի, սովորական ու անշրջելի:

Յիշենք, նրա մարգարէութիւնը 1918 թւականի օրհասական օրերին. «ԱՄԷՆ ՈՔ ԻՐ ՄԱՍԻՆ Է ՄՏԱԾՈՒՄ: ԻՐ ԵՐԿՐԻ ՍԱՀՄԱՆՆԵՐԻՑ ԱՅՆ ԿՈՂՄ ԵԹԷ ՆԱՅՈՂ ԿԱՅ, ՆԱՅՈՒՄ Է ՄԻԱՅՆ ՅԱՆՈՒՆ ԻՐ ՇԱՀԵՐԻ: ՈՉ ՈՔ ՄԻ ՄԱՐԴ ՉԻ ՈՒՂԱՐԿԻ ՏԱՃԿԱԿԱՆ ՃԱԿԱՏ՝ ՏՈՒՆ ԳՆԱՑՈՂ ՌՈՒՍՆԵՐԻՆ ՓՈԽԱՐԻՆԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ: ԵԹԷ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՈՒԺԵՐՈՎ ՃԱԿԱՏ ՊԱՀԵԼՈՒ ԽՕՍՔ ԷԼ Է ԼԻՆՈՒՄ, ԴԱ ԽՕՍՔ Է, ԶՈՒՐԿ ԻՐԱԿԱՆ ՀԻՄՔԻՑ ՈՒ ԱՆԿԵՂԾՈՒԹԻՒՆԻՑ: ՀԱՅԵՐՈՎ ՈՉ ՈՔ ՉԻ ՀԵՏԱՔՐՔՐՒՈՒՄ, ՇՕՇԱՓԵԼԻ ՕԳՆՈՒԹԻՒՆ ՀԱՍՑՆԵԼՈՒ ՄՏՔՈՎ: ԴՐԱ ՀԱԿԱՌԱԿԸ, ԿԱՅ ԴԱՒԱԴՐԱԿԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔ: ՄԵՆԱԿ ԵՆՔ ԵՒ ՊԷՏՔ Է ԱՊԱՒԻՆԵՆՔ ՄԻԱՅՆ ՄԵՐ ՈՒԺԵՐԻՆ՝ ԹԷ՛ ՃԱԿԱՏԸ ՊԱՇՏՊԱՆԵԼՈՒ, ԹԷ՛ ԵՐԿՐԻ ՆԵՐՍԸ ԿԱՐԳ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ»:

Արամի խօսքը, գործն ու երկաթէ կամքն էր, որ սթափեցրեց խուճապահար հային, հանեց նրան ցեղասպանութեանը հետեւած թմբիրից, եւ 1918 թւականի մայիսին մղեց նրան այնպիսի սխրագործութեան, որը բնաւ էլ չէր համապատասխանում նրա վտիտ ուժերին:

Արամն այդպէս կերտեց Հայաստանի Հանրապետութիւնը:

Անկախութեան հռչակմանը հետեւած օրերին, մինչ իր մահը՝ 1919 թւականի յունւարի 29-ը, Արամը փորձեց զերծ մնալ ամէն տեսակ երազկոտութիւնից, անտեղի կրքերից ու քաղաքական խտրութիւններից: Իր շուրջ համախմբելով ազգի սերուցքին՝ գերմարդկային ջանքերի գործադրման շնորհիւ, նա փորձեց լուծել ուժասպառ եղած ժողովրդին յուզող առաօրեայ հարցերը, երկրի դէմ ծառացած անմիջական մարտահրաւէրնեն ու խնդիրները՝ հող պատրաստելով ազգային պետութեան հիմքերի ամրացման, անկախութեան գաղափարի անշրջելի դարձնելու համար:

Արամին, սակայն, վիճակւած չէր երկար ապրելու եւ վայելելու իր այնքան երազած անկախութիւնը: Օրհասական այդ օրերին, երբ ամէն բանից շատ զգացւում էր խարիզմատիկ ղեկավարների պահանջը, ընդամէնը 10 օրւայ ընթացքում դաժան ճակատագիրը հայ ժողովրդից խլեց իր ամենափայլուն ղեկավարներին: Յունւարի 19-ին Թիֆլիսում, բծաւոր տիֆից մահացաւ Ռոստոմը՝ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան հիմնադիր երրորդութեան միակ կենդանի ներկայացուցիչը, իսկ 10 օր անց երեւանում, նոյն հիւանդութեան պատճառով իր մահկանացուն կնքեց Արամը:

Արամի մասին շատ է խօսւել ու գրւել: Նրա կերպարի խտացումը թերեւս լաւագոյնը մարմնաւորում է իր թարմութիւնը երբեք չկորցնող, Նիկոլ Աղբալեանի այս խօսքերը. «Երբ գիշերը գայ, մտէք ձեր հոգու սենեակը, խոսէք ձեր խղճի հետ եւ ասէք, արդեօ՞ք աշխատել էք հայ ժողովրդի համար այնպէս, ինչպէս Արամը, եղե՞լ էք այնքան անձնազոհ, որքան Արամը, տւե՞լ էք ձեր ամբողջ կեանքը հայ ժողովրդին, ինչպէս Արամը»:

Յարակից Հրապարակումներ

  • Երրորդ հեռուստաբանավէճին սպասելիս
    Երրորդ հեռուստաբանավէճին սպասելիս

    Չսպասելով երրորդ հեռուստաբանավէճին Ռոհանին անցել է գործի, յստակօրէն թիրախաւորելով սոցիալ-տնտեսական եւ քաղաքական այն խնդիրները, որոնք հասարակութեան կողմից կարող են ընկալւել որպէս իր մրցակիցների, իսկ աւելի որոշակի՝ հիմնական ախոյեանի՝ Էբրահիմ Ռէյիսիի այսպէս կոչւած «աքիլեսեան գարշապար»-ը: Նրա նշանակէտում յայտնւել են հէնց այդ թոյլ կէտերը:

  • Ինչ կատարւեց Ֆրանսիայում կամ միջին խաւի թուլացման անմիջական հետեւանքները
    Ինչ կատարւեց Ֆրանսիայում կամ միջին խաւի թուլացման անմիջական հետեւանքները

    Փաստօրէն, գոնէ տեսանելի ապագայում Ֆրանսիայի քաղաքակն արենայում ծաւալւող գործընթացների հիմնական բնութագիրը կազմելու է երիտասարդ սերնդի այսպէս կոչւած գիտատեխնիկական վերնախւի՝ յանձինս Մակրոնի, ինչպէս նաեւ՝ աջ եւ ձախ ծայրայեղականութեան մագընթացութիւնը եւ աւանդական քաղաքական ուժերի՝ գոլիստների եւ սոցիալիստների տեղատւութիւնը:

    Յատկանշական է որ, այս սցենարը որոշաի տեղայնացւած երանգաւորմամբ կարելի է տարածել եւրոպական այլ երկրների վրայ եւս:

  • Բնութագիրը՝ ոչինչ չասող. նախագահական ընտրութիւնների հեռուսաբանավէճերի մասին
    Բնութագիրը՝ ոչինչ չասող. նախագահական ընտրութիւնների հեռուսաբանավէճերի մասին

    Խուսափելով աւելորդ ռիսկից, թեկնածուները հիմնականում զբաղւած էին ոչինչ չասող ընդհանրախօսութեամբ, որն էլ հէնց կարելի է համարել երէկ կայացած հեռուստաբանավէճի հիմնական բնութագիրը:

    Իսկ ամենատհաճն անկասկած, երկրի ապագայ տեսլականի, առկայ քաղաքական եւ սոցիալ-տնտեսական հիմնական մարտահրաւէրների կարգաւորման կապակցութեամբ թեկնածուների մօտ յստակ ծրագրերի բացակայութիւնն էր, ինչ էլ լուրջ մտահոգութեան տեղիք էր տալիս:

  • Անշրջելի դարձնենք «սոցիալական արդարութիւն» հասկացութիւնը. Մայիսի 1-ի առիթով
    Անշրջելի դարձնենք «սոցիալական արդարութիւն» հասկացութիւնը. Մայիսի 1-ի առիթով

    Մայիսի 1-ը պայքարի տօնն է: Պայքար՝ յանուն բարիք արարող, արգասաբեր աշխատանքով զբաղւող եւ ստեղծագործող մարդու ջերմութեան եւ բարեկեցութեան ապահովագրման: Պայքար, որը երբեք չի ենթադրում դադար կամ տեղատւութիւն: Այլ, ընդհակառակը՝ կոչւած է սահմանելու նոր հորիզոններ, նոր նպատակներ սոցիալական արդարութեան նոր տեսլականներ:

  • Մամլոյ ասուլիս՝ Հայոց Ցեղասպանութեան իրականութիւնը միջազգային հանրութեան սեփականութիւն դարձնելու համար
    Մամլոյ ասուլիս՝ Հայոց Ցեղասպանութեան իրականութիւնը միջազգային հանրութեան սեփականութիւն դարձնելու համար

    Հայոց Ցեղասպանութեան իրականութիւնը միջազգային հանրութեան եւ ոչ-հայ հասարակութեան սեփականութիւնը դարձնելու նպատակով ապրիլի 23-ին կազմակերպւել էր մամլոյ ասուլիս, նախաձեռնութեամբ Հայոց Ցեղասպանութիւնը ոգեկոչող կենտրոնական յանձնախմբի:

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։