Հա

Օրակարգ

Կիրակի, 29 Յունւարի 2017 14:40

Արամին յիշելիս

98 տարի առաջ այս օրն իր մահկանացուն կնքեց հայոց ժամանակակից պատմութեան ամենալուսաւոր դէպքերից մէկը՝ Արամ Մանուկեանը, Հայաստանի առաջին Հանրապետութեան փաստացի հիմնադիրը, հայոց անկախութիւնը մարմնաւորղ եզակի կերպարը:

Արամ Մանուկեանի մահւան 98-ամեակի առիթով

 

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ

98 տարի առաջ այս օրն իր մահկանացուն կնքեց հայոց ժամանակակից պատմութեան ամենալուսաւոր դէպքերից մէկը՝ Արամ Մանուկեանը, Հայաստանի առաջին Հանրապետութեան փաստացի հիմնադիրը, հայոց անկախութիւնը մարմնաւորղ եզակի կերպարը:

Յեղափոխական, իսկ յետոյ նաեւ պետականաշինութեան իր ողջ գործունէութեան ընթացքում, հայ ժողովրդի եւ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան անզուգական զաւակն իր գործունէութեամբ ցոյց տւեց սերունդներին, թէ ԱՆԿԱԽ ՊԵՏԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ ստեղծումն ու ամրապնդումն այն միակ ճանապարհն է, որը միանշանակ կարող է երաշխաւորել ազգի ֆիզիքական գոյութիւնը, նրա բնականոն զարգացումն ու յաւէրժութիւնը:

Իր գիտակցական ողջ կեանքի ընթացքում Արամն ապրեց ու գործեց հէնց այդ մտասեւեռումով:

Նա հասկացրեց, որ ապրելու համար հային անհրաժեշտ է ոտքի կանգնել, շարժւել ինքնուրոյն՝ ձեռք քաշելով դայակներից:

Նա սովորեցրեց, որ դժւարը յենակները գցելն ու մայր հողի վրայ ամուր խարսխւելն ու կանգնելն է, որից յետոյ անհաւանականը, անսովորն ու անհնարինը կը դառնայ հաւատալի, սովորական ու անշրջելի:

Յիշենք, նրա մարգարէութիւնը 1918 թւականի օրհասական օրերին. «ԱՄԷՆ ՈՔ ԻՐ ՄԱՍԻՆ Է ՄՏԱԾՈՒՄ: ԻՐ ԵՐԿՐԻ ՍԱՀՄԱՆՆԵՐԻՑ ԱՅՆ ԿՈՂՄ ԵԹԷ ՆԱՅՈՂ ԿԱՅ, ՆԱՅՈՒՄ Է ՄԻԱՅՆ ՅԱՆՈՒՆ ԻՐ ՇԱՀԵՐԻ: ՈՉ ՈՔ ՄԻ ՄԱՐԴ ՉԻ ՈՒՂԱՐԿԻ ՏԱՃԿԱԿԱՆ ՃԱԿԱՏ՝ ՏՈՒՆ ԳՆԱՑՈՂ ՌՈՒՍՆԵՐԻՆ ՓՈԽԱՐԻՆԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ: ԵԹԷ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՈՒԺԵՐՈՎ ՃԱԿԱՏ ՊԱՀԵԼՈՒ ԽՕՍՔ ԷԼ Է ԼԻՆՈՒՄ, ԴԱ ԽՕՍՔ Է, ԶՈՒՐԿ ԻՐԱԿԱՆ ՀԻՄՔԻՑ ՈՒ ԱՆԿԵՂԾՈՒԹԻՒՆԻՑ: ՀԱՅԵՐՈՎ ՈՉ ՈՔ ՉԻ ՀԵՏԱՔՐՔՐՒՈՒՄ, ՇՕՇԱՓԵԼԻ ՕԳՆՈՒԹԻՒՆ ՀԱՍՑՆԵԼՈՒ ՄՏՔՈՎ: ԴՐԱ ՀԱԿԱՌԱԿԸ, ԿԱՅ ԴԱՒԱԴՐԱԿԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔ: ՄԵՆԱԿ ԵՆՔ ԵՒ ՊԷՏՔ Է ԱՊԱՒԻՆԵՆՔ ՄԻԱՅՆ ՄԵՐ ՈՒԺԵՐԻՆ՝ ԹԷ՛ ՃԱԿԱՏԸ ՊԱՇՏՊԱՆԵԼՈՒ, ԹԷ՛ ԵՐԿՐԻ ՆԵՐՍԸ ԿԱՐԳ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՀԱՄԱՐ»:

Արամի խօսքը, գործն ու երկաթէ կամքն էր, որ սթափեցրեց խուճապահար հային, հանեց նրան ցեղասպանութեանը հետեւած թմբիրից, եւ 1918 թւականի մայիսին մղեց նրան այնպիսի սխրագործութեան, որը բնաւ էլ չէր համապատասխանում նրա վտիտ ուժերին:

Արամն այդպէս կերտեց Հայաստանի Հանրապետութիւնը:

Անկախութեան հռչակմանը հետեւած օրերին, մինչ իր մահը՝ 1919 թւականի յունւարի 29-ը, Արամը փորձեց զերծ մնալ ամէն տեսակ երազկոտութիւնից, անտեղի կրքերից ու քաղաքական խտրութիւններից: Իր շուրջ համախմբելով ազգի սերուցքին՝ գերմարդկային ջանքերի գործադրման շնորհիւ, նա փորձեց լուծել ուժասպառ եղած ժողովրդին յուզող առաօրեայ հարցերը, երկրի դէմ ծառացած անմիջական մարտահրաւէրնեն ու խնդիրները՝ հող պատրաստելով ազգային պետութեան հիմքերի ամրացման, անկախութեան գաղափարի անշրջելի դարձնելու համար:

Արամին, սակայն, վիճակւած չէր երկար ապրելու եւ վայելելու իր այնքան երազած անկախութիւնը: Օրհասական այդ օրերին, երբ ամէն բանից շատ զգացւում էր խարիզմատիկ ղեկավարների պահանջը, ընդամէնը 10 օրւայ ընթացքում դաժան ճակատագիրը հայ ժողովրդից խլեց իր ամենափայլուն ղեկավարներին: Յունւարի 19-ին Թիֆլիսում, բծաւոր տիֆից մահացաւ Ռոստոմը՝ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան հիմնադիր երրորդութեան միակ կենդանի ներկայացուցիչը, իսկ 10 օր անց երեւանում, նոյն հիւանդութեան պատճառով իր մահկանացուն կնքեց Արամը:

Արամի մասին շատ է խօսւել ու գրւել: Նրա կերպարի խտացումը թերեւս լաւագոյնը մարմնաւորում է իր թարմութիւնը երբեք չկորցնող, Նիկոլ Աղբալեանի այս խօսքերը. «Երբ գիշերը գայ, մտէք ձեր հոգու սենեակը, խոսէք ձեր խղճի հետ եւ ասէք, արդեօ՞ք աշխատել էք հայ ժողովրդի համար այնպէս, ինչպէս Արամը, եղե՞լ էք այնքան անձնազոհ, որքան Արամը, տւե՞լ էք ձեր ամբողջ կեանքը հայ ժողովրդին, ինչպէս Արամը»:

Յարակից Հրապարակումներ

  • Խաչատուր Կարճիկեան (1882-1918). Ազատ ու անկախ Հայաստանի պետական կերտումին զոհաբերուած ախոյեանը
    Խաչատուր Կարճիկեան (1882-1918). Ազատ ու անկախ Հայաստանի պետական կերտումին զոհաբերուած ախոյեանը

    Նոյեմբերի այս օրերուն, 1918 թուականին, նորանկախ Հայաստանի Հանրապետութեան մայրաքաղաք Երեւանը ծանր ցնցումի եւ խոր սուգի մէջ էր։

    Նոյեմբերի 14-ին (նորայայտ տուեալներով՝ ամսու 11-ին), եղբայրասպան փամփուշտի զոհ գնաց վարչապետ Ալ. Խատիսեանի կառավարութեան գլխաւոր դէմքերէն՝ աշխատանքի եւ հանրային խնամատարութեան նախարար Խաչատուր Կարճիկեան։

  • Սեւ-Քարեցի Սագօ (Ծովանեան Սարգիս, 1870-1908). Ֆեդայական շարժման դաշնակցական նախակարապետներուն առինքնող դէմքը
    Սեւ-Քարեցի Սագօ (Ծովանեան Սարգիս, 1870-1908). Ֆեդայական շարժման դաշնակցական նախակարապետներուն առինքնող դէմքը

    Նոյեմբեր 13-ի այս օրը կ’ոգեկոչենք անմեռ յիշատակը մեր ժողովուրդի ազգային-ազատագրական պայքարին ամէնէն առինքնող դէմքերէն՝ 19-րդ դարավերջին թափ առած հայոց Ֆեդայական Շարժման անկեղծ զինուորի աննկուն նախակարապետներէն Սեւ-Քարեցի Սագոյի։

  • Սիմոն Զաւարեան (1866-1913). Հայ յեղափոխական շարժման ԴԱՇՆԱԿՑԱԿԱՆ «Աշխարհիկ Սուրբ»-ը
    Սիմոն Զաւարեան (1866-1913). Հայ յեղափոխական շարժման ԴԱՇՆԱԿՑԱԿԱՆ «Աշխարհիկ Սուրբ»-ը

    Հոկտեմբեր 27-ի այս օրը, 104 տարի առաջ, Պոլսոյ մէջ հրատարակուող Հ.Յ.Դ. պաշտօնաթերթ «Ազատամարտ»-ի խմբագրատունէն հետիոտն տուն վերադառնալու ամէնօրեայ իր ճամբու ընթացքին, 47 տարեկանին սրտէն կաթուածահար ինկաւ Սիմոն Զաւարեան։

    Այդպէս յանկարծամահ՝ հայոց աշխարհէն մարմնապէս հեռացաւ հայ ժողովուրդի եզակի դէմքերէն մէկը, որ իր կեանքով ու գործով, անհատականութեամբ ու գաղափարական աշխարհով՝ նուաճեց հայոց գալիք սերունդներուն ԴԱՇՆԱԿՑԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ ներշնչման աղբիւր մնալու եւ առաջնորդող օրինակ ծառայելու անմահութիւնը։

  • Քրիստափոր (Միքայէլեան, 1859-1905). Վերածնուած Հայաստանի ու հայկական յեղափոխութեան դրօշակիր առաջնորդը
    Քրիստափոր (Միքայէլեան, 1859-1905). Վերածնուած Հայաստանի ու հայկական յեղափոխութեան դրօշակիր առաջնորդը

    158 տարի առաջ, հոկտեմբեր 18-ի լուսաւոր օր մը, Հայաստան Աշխարհը ծնունդ տուաւ Քրիստափոր Միքայէլեան անուն արու զաւակի մը, որ կոչուած էր մարմնաւորելու բազմաչարչար ուղի կտրած եւ ստոյգ մահուան անդունդը գլորող մեր ժողովուրդին վերածնելու, այլեւ բաց ու խրոխտ ճակատով ազգերու մեծ ընտանիքին մէջ իր արժանի տեղը վերահաստատելու յեղափոխական կամքը։

  • Այսօր Գերմանիայում նոր խորհրդարան են ընտրում
    Այսօր Գերմանիայում նոր խորհրդարան են ընտրում

    Այսօր՝ սեպտեմբերի 24-ին Գերմանիայում կայանալու են Բունդեսթագի ընտրութիւնները:

    Վերջին բոլոր սոցհարցումները վկայում են այն մասին, թէ գործող կանցլեր Անգելլա Մերկէլի գլխաւորած «Քրիստոնեայ-դեմոկրատական միութիւն»-«Քրիստոնեայ-սոցիալիստական միութիւն» դաշինքը (ՔԴՄ/ՔՍՄ) առաջատարն է: Սակայն գլխաւոր ինտրիգը կայանում է նրանում, թէ ինչպէս կը բաշխւեն ընտրողների ձայները միւս կուսակցութիւնների միջեւ, ինչն էլ կարող է ճակատագրական նշանակութիւն ունենալ ապագայ կառավարութեան ձեւաւորման գործընթացի համար:

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։