Հա

Համայնք

03/03/2018

Փետրւարեան ապստամբութեան նւիրւած հանդիսութիւն Թաւրիզում

Փետրւար 23-ի երեկոյեան, հոծ հանդիսականութեան ներկայութեամբ, Ազգային առաջնորդարանի «Համազասպ Ոսկանեան» սրահում տեղի ունեցաւ 1921 թւականի Փետրւար 18-ի համաժողովրդական ապստամբութեանը նւիրւած հանդիսութիւնը, հովանաւորութեամբ Ատրպատականի հայոց թեմակալ առաջնորդ՝ գերշ. Տ. Գրիգոր Ս. եպս. Չիֆթճեանի եւ Թեմական խորհրդի:

«alikonline.ir» - Փետրւար 23-ի երեկոյեան, հոծ հանդիսականութեան ներկայութեամբ, Ազգային առաջնորդարանի «Համազասպ Ոսկանեան» սրահում տեղի ունեցաւ 1921 թւականի Փետրւար 18-ի համաժողովրդական ապստամբութեանը նւիրւած հանդիսութիւնը, հովանաւորութեամբ Ատրպատականի հայոց թեմակալ առաջնորդ՝ գերշ. Տ. Գրիգոր Ս. եպս. Չիֆթճեանի եւ Թեմական խորհրդի: Տեղեկացնում է Ատրպատականի ազգային առաջնորդարանը:

Հանդիսութիւնը կազմակերպւել էր «Ալիք» հաստատութեան Թաւրիզի մասնաճիւղի նախաձեռնութեամբ, համագործակցութեամբ ու մասնակցութեամբ Հ.Օ.Մ.-ի եւ Հ.Մ.Ա.Կ.-ի Թաւրիզի մասնաճիւղերի:

Սոյն հանդիսութեան առիթով գլխաւոր բանախօսութեան համար Թեհրանից հրաւիրել էր Իրանի Իսլ. խորհրդարանում հիւսիսային իրանահայութեան պատգամաւոր դոկտ. Կարէն Խանլարեանը, որը մէկ օր առաջ ժամանելով Թաւրիզ, հանդիպում ունեցաւ թաւրիզահայութեան հետ, Հայ Համալսարանականների յարկի տակ:

Հանդիսութեան սկզբում, յանուն «Ալիք» հաստատութեան Թաւրիզի մասնաճիւղի, հանդիսականերին ողջունեց եւ շրջանի կոմիտէութեան խօսքը արտայայտեց Նժդիկ Աբրահամեանը: Անդրադառնալով օրւայ խորհրդին, նա ցոյց տւեց որ պատմութեան կարեւոր եւ անկիւնադարձային դրւագները մոռացութեան չեն տրւում, այլ սերունդներին դաստիարակելու հզօր ոյժ ունեն դրանք: Ապա իր շնորհակալիքի խօսքը ուղղեց քոյր կազմակերպութիւններին, որոնք իրենց անդամներով սիրայօժար ընդառաջել էին «Ալիք»-ի հրաւէրին, մասնակցելու օրւայ ծրագրին: Նա շնորհակալութիւն յայտնեց նաեւ դոկտ. Կարէն Խանլարեանին, որ ընդունել էր հրաւէրը՝ դասախօսութեամբ հանդէս գալու: Ուստի, իր խօսքից անմիջապէս յետոյ դոկտ. Խանլարեանին հրաւիրեց, տալու օրւայ խորհուրդը բացատրող բանախօսութիւնը:

Դոկտ. Կարէն Խանլարեանը նախ ուրախութիւն յայտնեց, առողջական պատճառներով երկար ընդմիջումից յետոյ դարձեալ Ատրպատականում եւ յատկապէս թաւրիզահայութեան հետ լինելու համար, եւ ողջունեց յատկապէս թաւրիզահայութեան աւանդապաշտ լինելու առաքինութիւնը, որով չէին մոռացել Փետրւարեան ապստամբութեան յիշատակը տօնախմբել, երբ աւելի մեծ գաղութներ այսօր այն չեն նշում եւ մոռացութեան են տւել:

Իր բանախօսութիւնը պատմական հակիրճ ակնարկի սահմաններում ամփոփելով, դոկտ. Խանլարեանը հմուտ պատմաբանի ակնոցի յետեւից անցկացրեց բոլոր այն դէպքերը, որոնք Բոլշեւիկեան վարչակարգի անմարդկայնութիւնների պատճառով համաժողովրդական ընդվզումի ալիք էին բարձրացրել մեր հայրենիքում: 1921 թւի Փետրւար 13-ին ծայր առած ապստամբութիւնը Խորհրդային վարչակարգի դէմ, դժբախտաբար ճնշւել էր բոլշեւիկների կողմից Ապրիլի 2-ին, Երեւանի վերագրաւումով:

Դոկտ. Խանլարեան իր կատարած նախաբանով, քաղաքական ընդհանուր դրւածքը եւ Հայաստանի իրավիճակը ներկայացրեց, ցոյց տալով որ մէկ կողմից թրքական յարձակումներին դիմաց մենակ կանգնած եւ միւս կողմից բոլշեւիկ Ռուսաստանի ճնշումի տակ, եւ ի վերջոյ մեր ազգի համար յաւելեալ արիւնահեղութիւն խնայելով, Հայաստանի ղեկավարութիւնը իշխանութիւնը յանձնեց բոլշեւիկներին 1920 թւի դեկտեմբերին:

Անկախ Հայաստանի համար պայքարած բազմաթիւ նւիրեալներին լցրել էին Երեւանի բանտը: Բոլշեւիկները մէկ գիշերւայ մէջ այդ բանտում կացնահարեցին նրանց, մինչ անարդարութեան դէմ ապստամբութեան ձայնն էր բարձրանում մի քանի շրջաններում: Սակայն Կարմիր բանակը վրայ է հասնում եւ զսպում բոլորին երկաթեայ բազուկով: Հայրենիքի Փրկութեան Կոմիտէն, նախագահութեամբ նախկին վարչապետ Սիմոն Վրացեանի, գրաւել էր Երեւանը, մինչ Զանգեզուրը Ադրբէջանի հողատարածք դարձնելու դէմ ինքնապաշտպանական պայքար էր մղում Գարեգին Նժդեհը Սիւնիքում, առանց որի քաջարի կեցւածքի, այսօր դա Հայաստանի մաս չէր կազմելու այն: Ի վերջոյ, դոկտ. Խանլարեան անդրադարձաւ ռուս-թուրքական տխրահռչակ «բարեկամութեան եւ եղբայրութեան» պայմանագրի մանրամասներին, հողային զիջման եւ Նախիջեւանի կորստի տխուր հետեւանքները ներկայացնելով: Ապա, իր անկախութիւնը կորցրած Հայաստանի նախկին ղեկավարների իմաստուն քաղաքականութիւնը բացատրելով, ցոյց տւեց նրանց խոհական մօտեցումը եւ ինքնակամ հեռացումը Հայաստանից, Սփիւռքից հետապնդելու համար մեր հայրենիքի վերանկախացման երազը: Յովհաննէս Քաջազնունին, Լեւոն Շանթը, Նիկոլ Աղբալեանը եւ այլ դէմքեր փրկւեցին հալածանքից եւ մահից ու նահանջելով Զանգեզուր, դուրս եկան Հայաստանից, երբ Ապրիլի 2-ին խորհրդային զօրքերը մտան Երեւան եւ վերահաստատեցին իրենց իշխանութիւնը:

Սոյն բովանդակալից եւ ժողովրդական ոճով ներկայացւած բանախօսութիւնից յետոյ, ծրագիրը շարունակւեց գեղարւեստական ճոխ յայտագրով, որտեղ հայրենասիրական երգերի հրաշալի մեներգութեամբ հանդէս եկան՝ Նարինէ Սայեադեանը եւ Մասիս Կարապետեանը, նւագակցութեամբ գիթառահար Սեւան Գասպարեանի, Վանիկ Սիմոնզն ու Միրօ Աբրահամեանը նւագակցութեամբ Կարէն Սարգիսեանի, իսկ զուգերգով ելոյթ ունեցան Վանիկ Սիմոնզն ու Միրօ Աբրահամեանը, ինչպէս նաեւ Միրօն եւ Մոնթէ Դիլանեանը: Ծրագրում Պ. Սեւակի «Հայաստան» եւ Յ. Շիրազի «Արարատ» բանաստեղծութիւնները հերթականօրէն ասմունքեցին՝ Շաղիկ Գէորգեանն ու Փաթրիշիա Դանղեանը: Պ. Սեւակի «Քիչ ենք, բայց հայ ենք» բանաստեղծութիւնը ասմունքեց Նայիրի Դիլանեանը:

Ծրագրի գեղարւեստական բաժինն եզրափակւեց՝ Հ.Օ.Մ.-ի «Տաթեւ» պարախմբի ազգային պարերի շարանով, գեղարւեստական ղեկավարութեամբ բեմադրիչ Կարինէ Մանուչէրեանի:

Հանդիսութեան եզրափակիչ խօսքը արտասանեց առաջնորդ Սրբազանը: Նա բարձր գնահատեց կազմակերպւած ծրագիրը եւ անդրադարձաւ այն մեծ ու կարեւոր դերակատարութեան, որը 1921 թւականին ունեցաւ Ատրպատականի հայոց թեմը ու տեղի հայ ազգաբնակչութիւնը, հայ ժողովրդի նւիրեալ զաւակներին եւ հայրենիքից վտարանդի մտաւորականութեանն Թաւրիզում ապաստան տալու գործում, վեր հանելով այն օրերի քաջակորով առաջնորդ՝ Երջանկայիշատակ Տ. Ներսէս արք. Մելիք-Թանգեանի կատարած անփոխարինելի ծառայութիւնն ու դերակատարութիւնը: Պետական նախկին գործիչներին նրա ցուցաբերած քաջալերանքն ու սրտակցութիւնը, ինչպէս նաեւ տնտեսական հարցերում նրանց օժանդակութիւն ցուցաբերելու մարդասիրական մօտեցումը Մելիք-Թանգեան Սրբազանի կողմից, առաջնորդ Սրբազանը նկատեց կարեւոր, Սփիւռքում նրանց համախմբելու եւ ապագայ սերունդների մտահորիզոնի վրայ Հայաստանի վերանկախացման երազը գծագրելու իմաստով: Սրբազանը նաեւ խօսեց ազգային ոգու վառ պահպահման մասին, առանց որի մեր ազգային երազների ու ձգտումների կենսագործումը անկարելի կը լինէր, ինչպէս անկարելի կը լինէր այսօրւայ Հայաստանի վերանկախացումը:

Յիշատակելի ծրագիր վայելած լինելու հոգեկան բաւարարութեամբ եւ ազգայնաշունչ ոգով դաստիարակւելու զոյգ զգացումներով, մասնակիցներ եւ հանդիսականներ իրենց տները վերադարձան «Համազասպ Ոսկանեան» սրահից:

Յարակից լուրեր

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։