Հա

Համայնք

16/10/2018 - 09:40

Թաւրիզի հայագիտական Բ․ գիտաժողով

Ուրբաթ, 28 սեպտեմբեր եւ երկուշաբթի, 1 հոկտեմբեր 2018-ին, Ատրպատականի հայոց թեմում տեղի ունեցաւ Թաւրիզի հայագիտական Բ․ գիտաժողովը՝ հովանաւորութեամբ եւ նախագահութեամբ թեմիս առաջնորդ գերշ․ Տ․ Գրիգոր Ս. եպս․ Չիֆթճեանի։ Ըստ կազմակերպիչ յանձնախումբի հաղորդած տեղեկութեան, գիտաժողովը ամենամեայ դրութեամբ տեղի է ունենալու։

ԹԱՒՐԻԶ-ՋՈԼՖԱ

28 սեպտեմբեր/1 հոկտեմբեր 2018

 

«alikonline.ir» - Ուրբաթ, 28 սեպտեմբեր եւ երկուշաբթի, 1 հոկտեմբեր 2018-ին, Ատրպատականի հայոց թեմում տեղի ունեցաւ Թաւրիզի հայագիտական Բ․ գիտաժողովը՝ հովանաւորութեամբ եւ նախագահութեամբ թեմիս առաջնորդ գերշ․ Տ․ Գրիգոր Ս. եպս․ Չիֆթճեանի։ Ըստ կազմակերպիչ յանձնախումբի հաղորդած տեղեկութեան, գիտաժողովը ամենամեայ դրութեամբ տեղի է ունենալու։ Ինչպէս անցեալ տարի, այս տարի եւս, հայագիտական տարբեր բնագաւառներում հմտութիւն ձեռք բերած շուրջ մէկ տասնեակ ուսումնասէր անձնաւորութիւններ իրենց զեկոյցներով հանդէս եկան եւ ներկայացրին իրենց ուսումնասիրութիւնների արդիւնքը։ Այս տարի եւս, գիտաժողովը յատուկ մէկ նշանաբան չունէր, նիւթերի այլազանութիւնը յատկանշւում էր։ Զեկուցումներ ներկայացւեցին հետեւեալ բնագաւառներից․ Ատրպատականի հայոց թեմի տեղական պատմութիւն եւ գիտարշաւ, Հայոց Ցեղասպանութիւն, հայ հին եւ նոր գրականութիւն, երաժշտութիւն, միսիոնագիտութիւն եւ ընկերաբանութիւն։ Զեկուցաբերները ժամանել էին Գերմանիոյ տարբեր քաղաքներից, Յունաստանից եւ Ճապոնիայից։ Մերձաւոր Արեւելքի անապահով կացութիւնը նկատի ունենալով, մէկ շարք մասնակցիներ իրենց մասնակցութենից դժբախտաբար հրաժարւել էին։ Գիտաժողովի լեզուն անգլերէնն էր։ Ներկայ գտնւեցին թաւրիզահայ համայնքի անդամներ, որոնց շարքում երիտասարդների թիւը զգալի եւ քաջալերական էր։ Տեղեկացնում է Ատրպատականի ազգային առաջնորդարանը:

Թաւրիզի հայագիտական գիտաժողովները ունեն այն իւրայատկութիւնը, որ այստեղ միայն գիտական զեկուցում եւ քննարկում չէ, որ ներկայացւում է, այլեւ թեմի հայկական կառոյցները, վանքերն ու դրանց առնչւած բազմաշերտ պատմութիւնը գիտապտոյտների շնորհիւ լուսարձակի տակ են բերւում, հայկական անցեալ ու ներկայ կեանքի տարբեր երեսներ քննարկումի առարկայ են դառնում։ Ատրպատականի հայոց պատմութեան հպանցիկ մէկ ակնարկ հայը հանդէս կը բերի ի միջի այլոց իբրեւ ճարտարապետ, քանդակագործ, վանաշէն, յեղափոխական գործիչ, մտաւորական։ Հայկական ինքնութեան այս երեսները շեշտադրող ու հարստացնող անհուն աղբիւր է Ատրպատականի հայոց թեմի աշխարհագրական տարածքը ամբողջութեամբ։

Գիտաժողովը կայացաւ վերոնշեալ երկու օրերին, սակայն ամբողջ շաբաթւայ ընթացքում նիւթերն ու քննարկումները անպաշտօն զարգացումներ ունեցան, երբեմն բացելով նոր մօտեցումների ծալքեր։ Մէկ քննարկումի կարեւոր արձագանգը կարելի էր լսել, օրինակ, մէկ վանքի այցելութեան ընթացքում, առիթ տալով ծաւալումների։

Գիտաժողովի առաջին եւ հիմնական մասը տեղի ունեցաւ առաջին օրը՝ ուրբաթ, 28 սեպտեմբեր 2018-ին, Թաւրիզի Հայ համալսարանականների միութեան կեդրոնատեղիում, որը գտնւում է առաջնորդարանի շէնքում։ Հա՞րկ է յիշել, որ նոյն այս շէնքում, որը ատենին Կենտրոնական վարժարանն է եղել, 1919-ին իբրեւ ուսուցիչ պաշտօնի էր կոչւել անւանի լեզւագէտ Հրաչեայ Աճառեանը։

Կազմակերպիչ յանձնախմբի անունից բացման խօսքը կատարեց Իշխան Չիֆթճեան, որ անդրադարձաւ Ատրպատականի ու յատկապէս Թաւրիզի պատմաշխարհագրական նշանակութեան, որը պատմական ու արդի Հայաստանների, անցեալի ու ներկայի, Վանի ու Երեւանի միջեւ գտնւելով «ընդմիջական» ինքնութեան բոլոր երեսները մատակարարել է ատենին՝ քաղաքականից, կրօնականից, տնտեսականից մինչեւ մշակութայինն ու կենցաղականը։ Գիտաժողովին Թաւրիզում կայացումը նա առընչեց զեկուցողների դէպի պատմական այս տարածքը այցելելու կարելիութեան հետ։ Նա ուրախութեամբ շեշտեց, որ Ատրպատականի հայոց թեմը այցելող յատկապէս ակադեմական անձնաւորութիւններ անցած տարիների ընթացքում մեծ հետաքրքրութեամբ արձագանգել էին իրենց այստեղ ապրած փորձառութեանց, հրատարակելով ուսումնասիրութիւններ ու գեղարւեստական գործեր, ներկայացնելով դասախօսութիւններ Եւրոպայի տարբեր քաղաքների գիտական եւ այլ հաստատութիւնների մէջ։ Նա եզրափակեց իր խօսքը հետեւեալ մտածումներով․ «Վայրերն ու իրերը կամ կը մեռնեն, կամ լուռ կը մնան ու կը լռեցւեն, կամ ալ իրենք իրենց լեզւով կը խօսեն, եթէ մենք կարողութիւնը ունենանք դրանց խօսեցնելու, դրանց բերելով առաջւայ մէկ վիճակից դէպի այլ՝ նոր վիճակ։ Տեսէք, իբրեւ օրինակներ, Առաջնորդարանի բակում փոշիներից յառնած ձիակառքը կամ Առաջնորդարանի մուտքում կանգնած Հին Ջուղայից վերապրած երկու խաչքարերը։ Այսպէս էլ, մեր գիտական զեկոյցներով ու ներկայութեամբ մեր շեշտը կը բերենք դնելու այս թեմի հարուստ պատմութեան նոր էջին մէջ»։ Հուսկ նա համառօտակի ներկայացրեց իւրաքանչիւր զեկուցաբերի ու նրա նիւթը։

«Ատրպատականի հայոց տեղական պատմութիւն» խորագրեալ Ա․ նիստին առաջին զեկոյցով («Անկանխատեսելի առաքելութիւն Ղարադաղի լեռների վրայ՝ հայկական ժառանգութեանց փնտռտուքով») հանդէս եկաւ առաջնորդ Սրբազանը, որը նախորդ տարի արդէն հրատարակել էր թեմի պատմական յուշարձաններին վերաբերող իր հեղինակած ուսումնասիրական հսկայածաւալ հատորը, որը ամփոփում է թեմի հայկական յուշարձանների անցեալի ու յատկապէս ներկայի տեղագրական եւ վաւերագրական տւեալները։ Իր առաջնորդութեան առաջին տարուց արդէն այցելած լինելով Ատրպատականի Սալմաստ, Փայաջուկ, Խոսրովա, Զէյվաջուկ, Մահլամ, Թազա Քեանդ, Ղարաբաղ (Սալմաստի մօտ), Մուժումբար, Ուրմիա, Մարաղա, Միանդաբ, Թաղիաբադ, Մահաբադ, Արտաբիլ եւ այլ քաղաքներ, աւաններ ու գիւղեր, նա իր ներածութեամբ համապարփակ պատկերացում մատուցեց, թէ թեմի սահմաններից ներս հայկական յուշարձանները ի՞նչ կացութեան մէջ են գտնըւում, ի՞նչ ապագայ կարող են ունենալ, ինչպիսի՞ վերաբերմունքի են արժանանում դրանք պետական ու տեղական մակարդակի վրայ։ Արեւելեան Ատրպատականի հիւսիսային կողմում գտնւող Ղարադաղը կամ Գարաճատաղը, որը ծանօթ է նաեւ Արասբարան անունով, լեռնային ընդարձակ մէկ շրջան է, որը տարածւում է Քուշատաղից, Ահարի հարաւում, մինչեւ Արաքսի հովիտը։ Ղարադաղը ունի շուրջ 23.500 բնակչութիւն։ Սահմանամերձ շրջան լինելուն, դա մեծ վնասներ է կրել ռուս-պարսկական պատերազմների ընթացքում, 19-րդ դարասկզբին։ Սրբազանը ներկայացրեց իր այցելութեանց մանրամասնութիւնները, որոնք իրեն անակնկալների առջեւ էին կանգնեցրել․ այժմ ամբողջովին քրտաբնակ կամ ազերիաբնակ գիւղերում թաքնւած ու իրենց դիրքով շատ դժւար գտանելի ու հասանելի, կիսափուլ ու երբեմն քանդւած եկեղեցիների որոնումը երբեմն անկարելի է թւացել իրեն։ Վերջին վաթսուն տարիների ընթացքում ոչ մէկ շինութիւն ու վերաշինութիւն կատարւել էր հայաթափ այս շրջանում։ Վերջին ղարադաղցիները լքել էին իրենց հայրենիքը ու Թաւրիզ հաստատւել՝ 1956-ին։ Տեղացիների հետ զրոյցներով, երբեմն հովիւներից քաղւած տեղեկութիւններով Սրբազանը կենդանի ոճով ներկայացրեց իր դաշտային ուսումնասիրութիւնը, որը տակաւին շարունակում է նա։

Ա․ նիստի երկրորդ զեկոյցը ներկայացրեց Թաւրիզի համալսարանի դասախօս, երկրաբան դոկտ․ Վարդան Սիմոնզը («Թաւրիզի Հայ համալսարանականների միութեան պատմութիւնը»), որը նախ մանրամասնօրէն ներկայացրեց կենսագրութիւններն ու գործերը թաւրիզահայ գաղութի ակադեմական եւ մտաւորական դէմքերի, որոնք իրենց տարբեր մասնագիտութիւններով ներդրում էին ունեցել եւ դեռ եւս այսօր էլ ունեն Թաւրիզի ակադեմական շրջանակներում: Դրանցից ոմանք իրենց նախնական կրթութիւնը ստացել էին եւրոպական երկիրներում, օրինակ՝ Աշոտ Գասպարեան, ուրիշներ տասնամեակներ շարունակ Թաւրիզի կամ Իրանի մէջ դասախօսի հանգամանքով գործել էին։ Ուսողագէտ Մկրտիչ Թումանեան եղել է հիմնադիրը Թաւրիզի Հայ համալսարանականների միութեան (2000 թ.)։ Միութիւնը այսօր ունի մշակութային, ընկերային եւ հրատարակչական գործունէութիւն, կազմակերպում է հանդիպումներ, մշակութային, դաստիարակչական եւ ժամանցի այլեւայլ ձեռնարկներ, գաղութի կեանքին բերելով իր կարեւոր լուման։

Բ․ նիստը կոչւում էր «Աստուածաբանութիւն, միսիոն եւ ցեղասպանութիւն»։ Առաջին զեկուցողը կամքից անկախ պատճառներով դժբախտաբար չկարողացաւ ներկայ գտնւել՝ Գերմանիոյ Մարբուրգի համալսարանից պրոֆ․ Կարլ Պինկերա, որը զեկուցելու էր գերմանացի աստւածաբան Եոհան Եոախիմ Շռէօդերի (1680-1756) մասին, որը յիշեալ համալսարանում դասախօս էր եղել եւ ուսումնասիրել հայկական աստւածաբանութիւնը։ Յոյս ունենք, որ յառաջիկայ տարի նրան կը յաջողւի ներկայ լինել ու ներկայացնել իր զեկոյցը։ Յաջորդ զեկուցողն էր աստւածաբան, գրագիտուհի, վերապատւելիուհի Բետտինէ Ռայխելտը, Գերմանիոյ Լայպցիկ քաղաքից, որը միաժամանակ ներկայացնում էր Սաքսոնիոյ նահանգի Աւետ․-Լուտերական եկեղեցին։ Տարիներից ի վեր Ռայխելտն ուսումնասիրում է Քարէն Եփփէի կենսագրութիւնը։ Իր զեկոյցով («Դանիացի միսիոնար Քարէն Եփփէ (1876-1935) եւ հայերը») նա յատկապէս կենտրոնացաւ Եփփէի կատարած հայ որբուհիների կարճ կենսագրականների հաւաքման աշխատանքի վրայ։ Արխիւային հսկայական հում նիւթ են ներկայացնում սրանք յետագայ ուսումնասիրութեանց համար։ Եփփէ այս ձեւով, առաջին անգամ լինելով պատմութեան մէջ, առաջին համաշխարհային պատերազմի աւարտին, ինքնութիւն եւ նկարագիր շնորհած էր լինում իբրեւ անանուն եւ անկենսագրութիւն կորսւելու դատապարտւած բազմաթիւ որբերի, որոնց կենսագրութիւն ու կենդանագիր ապահովելով նա նրանց վերապրումին տւեց աւելի հաստատուն հող։ Ռայխելտ նաեւ ցոյց տւեց Եփփէի կողմից պատրաստւած անձայն մէկ շարժապատկեր, յաւելեալ տեղեկութիւններով մանրամասնելով նրա աշխատանքի ծալքերը։

Յաջորդ զեկուցողն էր Տոկիոյի (Ճապոնիա) Ուասետա համալսարանից պատ-մագէտ դոկտ․ Տակայուկի Եոշիմուրա, որը ներկայացրեց «Ի՞նչն էր դրդապատճառը, որ Սովետական Հայաստանի կառավարութիւնը հայոց ցեղասպանութեան յիսնամեակը կազմակերպեց 1965-ին»։ Երեւանի մէջ մասնագիտացած ճապոնացի հայագէտը, որը վերջին տարիներին նաեւ սփիւռքահայ տարբեր գաղութներում յաճախակի ներկայութիւն է եւ ուսումնասիրութիւններ է կատարում, հայոց լեզու դասաւանդում է յիշեալ համալսարանում եւ ծանօթ է իր արեւելահայերէնի տիրապետութեամբ, ինչ որ մեր ունկնդիր հանրութեանը եւս խանդավառեց։ Զեկուցաբերը շեշտեց, որ Եղեռնի յիսնամեակը մակերես հանեց հակաթրքական մէկ շարժում Սովետական Հայաստանում, որի ամէնից ցայտուն արտայայտութիւնը եղաւ բողոքի ցոյցերի կազմակերպումը Երեւանի մէջ։ Բողոքի ցոյցին մասնակիցներից շատեր հայրենադարձ էին, որոնց ծնողները Եղեռնի դառնութիւնը ամբողջութեամբ ըմպել էին։ Տակայուկի նիւթը ներկայացրեց ոչ թէ ըստ բերանացի պատումների, այլ՝ արխիւային փաստաթղթերի։ Սովետահայ կառավարութիւնը փորձել էր հակաթրքական ձգտումները ի նպաստ սովետամէտ ծանուցումի շահագործել, յատկապէս հայկական Սփիւռքը սիրաշահելու նպատակով։ Հակաթրքական այս ձգտումն էր նաեւ պատճառը, որ շատ հայրենադարձներ անկաշկանդ սկսել էին պատմել իրենց ու իրենց ծնողների ապրած եղեռնական փորձառութիւնները։ Սովետահայ այս քաղաքականութիւնը նաեւ դաշնակցական շրջանակների համար ողջունելի էր։ Յիսնամեակի բողոքը, սակայն, հետաքրքրական ընթացք ունեցաւ, երբ հակաթրքական տրամադրւածութիւնն ու Թուրքիայից հողեր պահանջելու իղձը հակասովետական բողոքի ալիքի միացան, ինչ որ կառավարութեան կողմից ճնշումի ենթարկւեց։ Այս էր պատճառը նաեւ, որ յիսնամեակից յետոյ Եղեռնի յուշատօներ տեղի չունեցան ընդհանրապէս Երեւանում։

Գ․ նիստը նւիրւած էր հայ գրականութեան։ Ֆրանսացի պատմագէտ եւ թարգմանիչ դոկտ․ Հերւէ Ժէօրժըլէն, որը տիրապետում է արեւմտահայերէնի, Աթէնքի Ազգային եւ Գափոդիստրեան համալսարանի դասախօս, զեկուցեց «Գնահատանք Զաւէն Պիպէռեանի (1921-1984) գրական գործի քննադատական եւ ինքնաքննադատական երեսին, կամ՝ ինչպէ՞ս անտեսւել եւ լուսանցքայնացւել թէ թուրքերի, թէ հայոց կողմից 20-րդ դարում» նիւթի շուրջ։ Զեկուցաբերը, որ մեծ ներդրում ունի իսթանպուլահայ վիպագիր Պիպէռեանի վերայայտնաբերման աշխատանքի մէջ, յատկապէս նրա գործը թարգմանաբար օտար ընթերցողին ներկայացնող իր վաստակով, մանրամասնօրէն ներկայացրեց Պիպէռեանի կենսագրութիւնն ու գրականութիւնը, վեր հանելով նրա ճակատագրով, ու թերեւս էլ մասամբ անձնական ընտրութեամբ յառաջ եկած անպատկանելիութեան («հայ լինելը անկարելի է, հայ չլինելը անկարելի է») կեցւածքը, իսթանպուլահայ՝ թրքահայկական բարդ ու դժւարին կացութիւնը, հին սերունդնոր սերունդ հակասութեան պարագան, հայկականի ու թրքականի կենցաղային համեմատութիւններն ու զուգորդումները։ Ժէօրժըլէն հրատարակիչ-խմբագիրն է նաեւ Պիպէռեանի 800 էջանի, ֆրանսերէն ինքնակենսագրականին, որը շուտով լոյս է տեսնելու Իսթանպուլի Արաս հրատարակչատունից։ Պիպէռեանի գրականութեան ներկայացման ընթացքին Ժէօրժըլէն նաեւ յատուկ շեշտ դրեց հեղինակի զարտուղի կերպարի վրայ, որի մասնակի արտացոլքն է կազմում նաեւ նրա գրականութիւնը։

Գ․ նիստի երկրորդ զեկոյցը ներկայացրեց Համբուրգի համալսարանից Իշխան Չիֆթճեան («Նշումներ Յովհաննէս Երզնկացու-Ծործորեցու (13-14-րդ դար) կեսագրութեան եւ գործերի մասին»)։ Նա վեր հանեց Միջնադարու համբաւաւոր մատենագիր, մեկնաբան, շարականագիր հեղինակի կենսագրութեան առնչւած խնդիրներ, յատկապէս երկու կամ մէկ ու նոյն Յովհաննէսի պարագան։ Հայաստանի մէկ շարք ուսումնասէրների հետազօտութեան արդիւնք է երկու Երզնկացի Յովհաննէսների գոյութեան վարկածը, մինչդեռ Մխիթարեանք՝ Չամչեան եւ Ալիշան խօսում են միեւնոյն Յովհաննէսի մասին, որը իր մէկ շարք գործերի յիշատակարանի մէջ արձանագրել է՝ «Ես Յովհաննէս Երզնկացի, որ այժմ կոչի Ծործորեցի»։ Անշուշտ Մխիթարեաններին ձեռնտու էր տեսնել իր կեանքի աւարտին կաթոլիկութեան յարած, Ծործորի վանքում կաթոլիկ գրականութեան թարգմանութեան նւիրւած մեծանուն մէկ մատենագիր, իսկ այլ մօտեցում ունեցող պրպտողների համար էլ երկու Յովհաննէսների գոյութիւնը կարող էր ընդունելի լինել, յատկապէս մեկնելով գրական արտադրութեան մանրակրկիտ ուսումնասիրութիւնից։ Նա շեշտեց, որ մեր այսօրւայ մօտեցումի արդիւնքը կարող են լինել նման վարկածներ, որոնց կարող ենք աւելի ազատ, ոչ սահմանափակ մեկնութիւն տալ։

Օրւայ վերջին՝ Դ․ նիստը կրում էր «Երաժշտութիւն եւ կենսագրութիւն» խորագիրը։ Հանդէս եկաւ դոկտ․ Ռեգինէ Ռանդհոֆեր, Հանովերի Երաժշտութեան, Թատրոնի եւ Հաղորդամիջոցների համալսարանից, որը ներկայացրեց հետեւեալ զեկոյցը․ «Երաժշտութիւն՝ ընդմէջ աքսորի եւ ազգութեան․ Կոմիտասի բերլինեան ուսումնառութեան շրջանը (1896-1899)»: Կոմիտասի ուսումնառութեան մէջ նա շեշտեց արեւմտեան մշակոյթին ու երաժշտութեան, 19-րդ դարի աւարտին Գերմանիոյ մէջ տիրող քաղաքական, ազգային ու ինքնութեան փնտռտուքի, Բերլին քաղաքի ու համալսարանի ազդեցութիւնները։ 136/137-րդ սաղմոսի («Առ գետս բաբելացւոց») Կոմիտասի մշակումը իբրեւ նախաքայլ նշելով, Ռանդհոֆեր բացատրեց, որ երաժշտութիւնը իբրեւ հայրենիք ու փոխակերպիչ, ձեւաւորիչ ոյժ դեր էր խաղում այդ դարաշրջանի Գերմանիայում, որից կարողացաւ նաեւ օգտւել Կոմիտաս, հայ երգին տալով ժողովող ու միաւորող յատկանիշ։ Հուսկ զեկուցաբերը անդրադարձաւ հայկական կոմիտասագիտութեան անմխիթար վիճակին ի Հայաստան, որտեղ թէեւ վերջերս Կոմիտասի նւիրւած շքեղ մէկ կենտրոն է կառուցւել, սակայն հայ ուսումնասիրողների գրչի տակ Կոմիտասը յաճախ անհպելի մէկ սրբի է վերածւում, ինչ որ փակում է հետազօտութեան ամէն ճանապարհ, եւ նրան նւիրւում են միայն վարքագրական ոճով գովասանական ելոյթներ։

Գիտաժողովի Ե․ եւ եզրափակիչ նիստը («Գրականութիւն եւ անձնական փորձառութիւն») տեղի ունեցաւ երկուշաբթի, 1 հոկտեմբեր 2018-ին, Դարաշամբի Ս․ Ստեփանոս Նախավկայի վանքում։ Եւս մէկ զեկուցաբեր՝ դոկտ․ Մատթիաս Ֆրից, Պերլինի Ազատ համալսարանից, որը ներկայացնելու էր «Ակսել Բակունց իբրեւ բանասէր եւ հեքիաթասաց» խորագրով զեկոյցը, կամքից անկախ պատճառներով չկարողացաւ մասնակցել գիտաժողովին։ Յուսանք յաջորդիւ կարողանայ նա իր նիւթը ներկայացնել։ Վերջին նիստի վերջին զեկուցաբերն էր Սիլւիա Շմիդ, Գերմանիոյ Բոնն քաղաքից, որը վերջին երեք տարիներին ղեկավարել էր Գերման ակադեմական փոխանակման ծառայութիւն կոչւած հիմնարկութեան երեւանեան գրասենեակը։ Նա ներկայացրեց իր ապրած փորձառութիւնը՝ «Երեւանի մէջ իմ երեք տարիները. դիտարկումներ հայկական ընկերութեան մասին»։ Նա նախ ներկայացրեց իր հիմնարկութեան բնոյթն ու ծառայութիւնները, ապա անդրադարձաւ իր երեւանեան գործունէութեան։ Երեւանի մէջ նաեւ գերմաներէն դասաւանդելով, նա ընկերաբանական իր դիտարկումները կատարել էր մասնաւորաբար իր ուսանող-ուսանողուհիների հետ ունեցած յարաբերութիւնից մեկնած։ Նա օրինակներով բացատրեց, թէ իր ուսանողները լեզւի դասապահի ընթացքում ինչ հակազդեցութիւն են ունենում եւ ինչ ձեւով են քննարկում մի շարք խնդիրներ, որոնք Գերմանիոյ համար օրէնքով ընդունւած, իսկ Հայաստանի համար թապու հանդիսացող նիւթեր են համարւում, օրինակ՝ միասեռականութիւնը։ Նա նաեւ անդրադարձաւ Թաւշեայ յեղափոխութեան իր ուսանողներին բերած խանդավառութեան, ինչ որ նոր որակ էր հաղորդել նրանց քննարկումներին։

Գիտաժողովի եզրափակիչ խօսքը արտասանեց Ատրպատականի հայոց թեմի առաջնորդ՝ գերշ․ Տ․ Գրիգոր եպս․ Չիֆթճեան, որը կարեւորութեամբ շեշտելուց յետոյ գիտաժողովի բոլոր նիւթերի առանձնայատկութիւնները, իր ուրախութիւնը յայտնեց մասնակիցների խանդավառ համագործակցութեան համար եւ շնորհակալութիւն յայտնեց նրանց, իրենց քաջալերիչ ներկայութեան համար։ Իւրաքանչիւր զեկոյցի յաջորդել էին երբեմն երկար քննարկումներ, մտքերի փոխանակումներ, որոնք շարունակւեցին նաեւ գիտապտոյտի ընթացքում։ Առաջնորդը հուսկ շնորհակալութիւն յայտնեց կազմակերպիչ յանձնախմբին եւ բարի վերադարձ մաղթեց զեկուցաբերներին։

Յարակից լուրեր

  • Ատրպատականի հայոց թեմի առաջնորդը ընդունեց ճապոնիացի հայագէտին
    Ատրպատականի հայոց թեմի առաջնորդը ընդունեց ճապոնիացի հայագէտին

    Ուրբաթ, 28 սեպտեմբեր 2018-ին, հրաւէրով Ատրպատականի հայոց թեմի առաջնորդ՝ գերշ. Տ. Գրիգոր Ս. եպս. Չիֆթճեանի, երեք օրւայ համար Տոկիոյից Թաւրիզ ժամանեց ճապոնիացի հայագէտ եւ Տոկիոյի Վասեդա համալսարանի դասախօս Տակայուկի Եոշիմուրա, մասնակից լինելու Ատրպատականի թեմի կազմակերպած, Թաւրիզի հայագիտական Բ գիտաժողովին: 

  • Հայագիտական Բ գիտաժողով Թաւրիզում
    Հայագիտական Բ գիտաժողով Թաւրիզում

    28 սեպտեմբեր եւ 1 հոկտեմբեր 2018-ին տեղի է ունենալու Թաւրիզի Բ․ հայագիտական գիտաժողովը, հովանաւորութեամբ Ատրպատականի հայոց թեմի առաջնորդ՝ գերշ. Տ. Գրիգոր Ս. եպս. Չիֆթճեանի եւ կազմակերպութեամբ ազգ․ առաջնորդարանի: 

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։