Հա

Համայնք

08/09/2016 - 09:50

ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑ - Զրոյց՝ «Արսենալ» պարային համոյթի գեղարւեստական ղեկավար եւ տնօրէն՝ Արսէն Մելքոնեանի հետ

Արսէն Մելքոնեանը Խաչատուր Աբովեանի անւան Պետական մանկավարժական համալսարանի կուլտուրայի ֆակուլտետի պարարւեստի ամբիոնի դասախօս է: Նա Հայաստանի Սպորտային պարերի ֆեդերացիայի մրցավար լինելու կողքին նաեւ Հայաստանի «PD» պրոֆեսիոնալ դիւիզիայի միակ ներկայացուցիչն է, լաւագոյն բեմադրող-մանկավարժ կոչմանն արժանացած՝ պարուսոյց:

ՀԱՏԻՍ - Թեհրանահայ պարային խմբերի կամ ինչպէս իրենք են կոչում արդէն՝ դպրոցների յարկի ներքոյ տիրող եռուզեռը ոչ միայն պայմանաւորւած է լինում երեխաների ամառային արձակուրդներով ու զբաղւածութեամբ, այլ նաեւ պարախմբերի ուշադրութիւնից չվրիպած որակի ու դրա բարձրացմանն ուղղւած ծրագրերով: Այսպիսով վերջերս «Զարթօնք» պարախմբի հրաւէրով Թեհրանում էր գտնւում Հայաստանի Լատինօ-ամերիկեան սպորտային պարերի դասախօս՝ Արսէն Մելքոնեանը, ով իր մէկշաբաթեայ այցի աւարտին ընկերակցութեամբ Լոռեթա Աւետիսեանի, եղաւ նաեւ «Ալիք»-ի յարկի տակ, պատասխանելով մեր հարցերին:

Զրոյցը, շնորհիւ պարային այդ ոճի օլիմպիական մարզաձեւ համարւելուն, ունեցաւ իր իւրայատուկ առանցքն ու ուղղւածութիւնը, ինչով էլ մեկնարկեց այն:

 

ՍՊՈՐՏԱՅԻՆ ՊԱՐԵՐԸ, ՕԼԻՄՊԻԿԸ ԵՒ ԻՐԱՆԱՀԱՅԵՐԻՍ «ԶԱՐԹՕՆՔ»-Ը


- Սկսենք սրանով, որ լատինօ-ամերիկեան պարերը կոչւում են սպորտային պարեր: Մարզաձեւ է ա՞յն:
Արսէն - Լատինօ-ամերիկեան պարերն արդէն իսկ գրանցւել են օլիմպիական մարզաձեւերի ցուցակում: Այնպէս, որ սկսած Տոկիօ 2020-ից (Օլիմպիական խաղեր) մրցաբեմ դուրս կը գան նաեւ լատինօ պարողները:


- Հայաստանը յոյսեր ունի Տոկիոյի ուղեգիր նւաճելու համար:
- Ոչ թէ յոյս ունի, այլ պէտք է որ մասնակցի...


- ...Իսկ որակը՞...
- Տեղը՝ տեղին: Հայաստանի սպորտային պարերի որակը շատ է՝ բարձր: Կան արհեստավարժ մասնագէտներ, եւ կան նաեւ նոյն որակի պարողներ: Յոյսերը շատ բարձր են:


- Օլիմպիական մարզաձեւ ճանաչւելով կարելի է ենթադրել, որ Կովկասում մրցակցութիւնն աւելի սեղմ պիտի դառնայ: Ձեր իմացած ամենահզօր երկիրը որն է Կովկասի կտրւածքով:
- Սա վիճելի հարց է: Նայած՝ ո՛ր տարիքային կարգի մասին է խօսքը:


- Թէեւ ամէն բան ասւած լինելու պէս հնչեց, բայց կողքից ինչ-որ տեղ նաեւ ոչինչ չփոխանցեցիք:
- Լաւ: Թողէք ձեւակերպենք այսպէս, որ՝ Վրաստանում լայն ծրագիր կան տարիքային փոքր կարգերի համար, իսկ մեզ մօտ՝ Հայաստանում, շատ աւելի խորացւած կերպով աշխատանք է տարւում արհեստավարժ խմբերի վրայ:


- Վերջին շրջանում Թեհրանի պարային խմբերի նախաձեռնութեամբ Հայաստանից արհեստավարժ խմբերի ու պարուսոյցների մայրաքաղաք հրաւիրւելով խմբերը ճանաչելու եւ որակաւորելու առիթներ են գոյացել: «Զարթօնք»-ը՝ Լոռեթա Աւետիսեանի գլխաւորութեամբ, այդ առումներով ամենաակտիւներից է: Եթէ համեմատելու լինենք, մերոնք 20-ից քանի՞ կը ստանան:
- Միայն գիտեմ «Զարթօնք» պարային խմբին եւ միւսներին ուսումնասիրելու առիթը դեռ չեմ ունեցել: Դժւար հարց է: Ճանաչելով «Զարթօնք»-ը կարող եմ ասել նաեւ, որ արդէն իսկ թեհրանահայ խմբերին գիտեմ լաւով: Այնպէս, որ շատ բարձր մակարդակ եւ պատրաստւածութիւն տեսայ այստեղ: Խմբում նկատելի է պրոֆեսիոնալիզմը: Թէեւ սպորտային Լատինօ-ամերիկեան պարերը նոր ենք սկսել, բայց մնացած ուղղւածութիւններում անհերքելի հմտութիւն եւ գեղեցկութեան դրսեւորում կայ... Միանգամից նկատելի է, որ հիմքը բարձր մակարդակի վրայ է դրւած:


- Համաձայն չէք, որ այստեղ՝ Թեհրանում, պարարւեստով զբաղւողները հասցնում են պրոֆեսիոնալ դառնալ, երբ արդէն տարիքային առումներով հատել են մրցաբեմ դուրս գալու սահմանը: Ուղիղ խօսքով ասած՝ կայ արդեօք տարիքային սահմանափակում բեմ դուրս գալու համար:
- Միայն կը խօսեմ սպորտային պարերի մասին: Լատինօ-ամերիկեան սպորտային պարերում՝ ո՛չ, չկայ տարիքային սահմանափակում: Այնպէս, որ հինգ-վեց տարեկանից արդէն կարող են մրցաբեմ դուրս գալ եւ մնալ այնտեղ մինչեւ 70-80 տարեկան հասակում: Ասեմ նաեւ, որ Դրեզդէնում (Գերմանիա) տեսել եմ տարեց պարողների, որոնք իրենց երկրի դրօշը ներկայացրին սպորտային պարերի մրցոյթում: Ես Ներկայացնում էի Հայաստանի դրօշը, եւ չեմ յիշում նման մի պահ, որտեղ թերագնահատած լինեմ նրանց:


- Ձեզ համար արհեստավարժ շրջանի մեկնարկը տրւեց, երբ քանի՞ տարեկան էիք:
- 16 տարեկան էի, երբ կարմիր դիպլոմով աւարտեցի Մշակոյթի նախարարութեան պարային դպրոցը: Ղեկավարել եմ 72 աշակերտների նոյն ժամանակ: Այնպէս, որ, եթէ հիմքը ճիշտ է դրած, ապա 14-15 տարեկանից կարելի է հանդէս գալ պարուսոյցի դերում: Բայց փաստը մնում է փաստ, որ միջազգային պարտետը խլում է նման գործողութիւնների ժամանակը...


- Մեզ ի՞նչն է պակասում սպորտային պարերի մրցոյթ կազմակերպելու գործում:
- Սկսենք այստեղից, որ գոյութիւն ունի սպորտային պարերի մրցոյթների համար յատուկ պարային պարկետ: Նախ պէտք է ապահոված լինենք դա:


- Հարցս ուղղեմ Լոռեթա Աւետիսեանին. կայ արդեօք նման պարկետով դահլիճ մեզ մօտ՝ Թեհրանո՞ւմ:
Լոռեթա Աւետիսեան - Ո՛չ:


- Իսկ մեր հանդիսատեսը ոնց է վերաբերում սպորտային Լատինօ պարերին յատուկ զգեստին: Չէ-որ դուք արդէն նման մի նախագիծ իրականացրած կաք՝ թեհրանահայ բեմերում:
- Լոռետա Աւետիսեան - 2014 թւականին, Երեւանի համալսարանի դասախօսներից մէկի առաջարկով, Թեհրանում իրականացրեցինք նման մէկ համերգի առաջին փորձը: Դա մի շատ պատասխանատու նախաձեռնութիւն էր, քանի որ երեւոյթն իր ողջ էութեամբ նորութիւն էր համայնքիս համար, իր բոլոր առումներով: Տեւողութեամբ՝ 7 գիշեր հիւրախաղերից յետոյ, որտեղ թափուր մնացած տեղ չկար դահլիճում, զգեստաւորման գործում փորձ արւեց հաշւի առնել հասարակութեան զգայնութիւնները, բայց որպէս իրականացւած նախագիծ արձանագրենք, որ այն շատ ջերմ ընդունւեց ժողովրդի կողմից:


- Խմբի ուժերը պրոֆեսիոնալների կողքին՝ Հայաստանու՛մ չափած կա՞ք:
- «Զարթօնք»-ն Համահայկական խաղերին (Հայաստանում) մասնակցեց ներկայացւած 5 զոյգ պարային միաւորով, որից երեքին յաջողւեց մրցոյթի լաւագոյնների կողքին եզրափակիչ փուլ անցնել: Այդ խաղերին «Զարթօնք»-ի սաներն արժանացան չորրորդ, հինգերորդ, եւ վեցերորդ տեղերի: Ասեմ նաեւ, որ մասնակիցները ընտրւել էին 13-ից 14 տարեկանների տարիքային խմբից: Իսկ հէնց դա էլ եղաւ Հայաստանից համապատասխան դասախօսի հրաւիրելու գաղափարի կայծը: Դիմեցինք պրն. Արսէն Մելքոնեանին: Նպատակը պարզ է. դաստիարակել եւ մրցոյթների համար պատրաստել սպորտային պարերում իրենց տաղանդը լաւագոյնս դրսեւորած երիտասարդների:


- Արսէն, Հայաստանը բացառելով, համեմատութեան կարգով թեհրանահայ պարային խմբերի վիճակը ոնց է, սփիւռքեան միւս համայնքների որակը հաշւի առնելով:
- Արսէն - շատ չեն եղել շփումներս միւս համայնքների հետ, բայց պարզ մի ճշմարտութիւն կայ, որն ունի իր հասկանալի պատճառները: Այն, որ թեհրանահայերի մօտ համեմատաբար կայ կոմպլեկսաւորւած վիճակ: Դա հէնց այն է, որն առաջինն է աչքի ընկնում լատինօ-ամերիկեան սպորտային պարերի ժամանակ: Տւեալ ոճում բացառւում է ամօթխածութեան երեւոյթը: Սա չի նշանակում, որ այն չափ ու սահման չի ճանաչում, այլ իրականացնելիս պէտք է չլինի կոմպլեկս հասկացութիւն: Դա թոյլ կը տայ մարմնով ազատօրէն տարածւել:

160908d01aԱրսէն Մելքոնեանը Խաչատուր Աբովեանի անւան Պետական մանկավարժական համալսարանի կուլտուրայի ֆակուլտետի պարարւեստի ամբիոնի դասախօս է: Նա Հայաստանի Սպորտային պարերի ֆեդերացիայի մրցավար լինելու կողքին նաեւ Հայաստանի «PD» պրոֆեսիոնալ դիւիզիայի միակ ներկայացուցիչն է, լաւագոյն բեմադրող-մանկավարժ կոչմանն արժանացած՝ պարուսոյց:
«Արսենալ» պարային համոյթը ստեղծւել է 2000 թւականին եւ գործում է մինչ օրս:
Արժէ նշել, որ «Արսենալ»-ի սաները արդէն 16 տարի է, ինչ մասնակցում են տարբեր մրցոյթ-փառատօներին, պարային կեանքի տարեր միջոցառումներին, WDSF*) միջազգային փակ եւ բաց սպորտային եւ լատինօ-ամերիկեան պարերի մրցոյցթներին, որում բազմիցս արժանացել է մեդալների, գաւաթների եւ շնորհակալագրերի:
Արսէնը նշում է, որ Հայաստանի դրօշը միշտ հպարտութեամբ ու պատւով է «Արսենալ»-ը ներկայացնում արտերկրում: Համոյթը նաեւ Հայաստանի Սպորտային պարերի ֆեդերացիայի անդամ է, Պարարւեստի միութեան անդամ: Պարգեւատրւել է Հայաստանի մշակոյթի նախարարի կողմից:

- Ելոյթի ժամանակ, երբեմն ճչացող է տղաների դերը ստանձնած աղջիկների ներկայութիւնը: Դա երեւի արւում է միայն հանդերձանքի լուծումների օգնութեամբ: Ոնց որ մեզ մօտ տղաները այնքան էլ հետաքրքրւած չեն պարով:
- Արսէն - «Զարթօնք»-ում ես նման բան չտեսայ:
- Լոռեթա Աւետիսեան - «Զարթօնք»-ին մաս են կազմում թւով 21 տղաներ: Ճիշտ էք, որպէս այդպիսին բոլորովին ճիշտ մօտեցում չէ: Ասեմ նաեւ, որ ոչ մօտ անցեալում, «Զարթօնք»-ը ճարահատւած նման բան արել է, իսկ արձանագրենք նաեւ, որ այսօր, բարեբախտաբար, դա բացառւում է, գոնէ «Զարթօնք»-ի պահով: Ու էլի խմբեր կան, որտեղ դարձեալ նման սխալները չեն կրկնւում արդէն: Չի բացառւում նաեւ, որ դա մէկ-մէկ կարելի է տեսնել՝ «Կատակ պարեր»-ի դէպքում, ինչը բնոյթով կարող է համապատասխան լինել հէնց կատակի ձեւաչափերին...


- Ինչն է պատճառը, որ թեհրանահայ բեմերում չկան «Միւզիքըլ» ձեւաչափով պարային համերգներ, որտեղ տասքանի պարային համարների փոխարէն մի որեւէ ներկայացում բեմականացւած լինի: Կը խնդրէի ձեր՝ երկուսի կարծիքն էլ:
- Արսէն - Ես երեւի չպատասխանեմ, քանի որ այս առումով այնքան էլ տեղեկացւած չեմ: Բայց փաստը մնում է փաստ, որ պարի լեզւով պատմութիւնների բեմականացումը կարող է խօսել իւրայատուկ որակի մասին:
Լոռեթա - Թեհրանում վերջերս «Կակաչ» պարախմբի միջոցով պարի լեզւով բեմադրւեց «Մոխրոտիկը»: Իսկ մեր միջոցով էլ բեմականացւել է «Չարի վերջը»՝ «Չարմահալ»-ի բեմում: Յաւելենք նաեւ, որ «Զարթօնք»-ի մանկական խմբերին յատկացւած ներկայացումներում սիւժէտային առումով միշտ կայ որեւէ պատմութեան գիծ: Սրան յաւելենք այն փաստը, որ նման նախագիծ իրականացնելու համար, առնւազն ձեզ իր համապատասխան հնարաւորութիւններով բեմ է հարկաւոր: Եղած սրահներն ու բեմերն էլ միշտ չէ, որ հնարաւոր է տրամադրութեան տակ տեսնել երբ՝ ժամանակը ձեզ է յարմար: Ու էլի նման խնդիրներ: «Զարթօնք»-ը բալետային գիտելիքներն ու պարապմունքները որակաւորելու համար համագործակցութեան է հրաւիրել Հայաստանում յայտնի սոլիստ՝ Սոնա Առուստամեանին, որի վերահսկողութեան ներքոյ խմբի բալետային փորձերը մինչեւ համերգի համար պատրաստւելը շուրջ 2 տարի տեւեց: Մի խօսքով ներկայացումների համար ձեզ պէտք է ունենալ սրահ, որտեղ փորձերը կարելի է կատարել բնականոն ռիտմով, ինչը մեզ՝ պակասում է:


- Տկն. Աւետիսեան, Հայաստանից նման դասախօսների հրաւիրելը ինքնին թանկ հաճոյք է: Նման դէպքերում արդեօք միւս պարախմբերի սաներին էլ է տրւում հնարաւորութի՞ւն մասնակցելու պարապմունքներին. կամ կա՞յ արդեօք գործող պարախմբերի միջեւ նման չըգրւած համաձայնագիր:
- Աւետիսեան Լոռեթա - Որպէսզի կոշտ չհնչի, թոյլ տւէք այլ կերպ անդրադառնալ այդ հարցին: Համահայկական խաղերի վերջին փաստը մեզ օրինակ: Մասնակցող երեք խմբեր կային, որոնց սաների համար ես էի նշանակւել, որպէս՝ պատասխանատու: Կարճ կապած, փաստացիօրէն չկայ համագործակցութեան համար պէտք եղած ցանկութիւնը: Մրցակցութեան ոգի ունենալու փոխարէն տիրում է բոլորովին մէկ այլ մթնոլորտ:


- Արսէն, մէկշաբաթեայ կտրւածքով խմբին ինչ էր պակասում, որ դա լրացնելու համար կարողացաք տեղաւորւել ժամանակի սահմաններում:
- Արսէն - Բնականաբար մէկ շաբաթը այն ժամանակը չէ, որով հնարաւոր է մեծ գործեր անել: Բայց արդիւնքները երեւացին իմ սպասածից շատ աւելի շուտ: Խմբերը գտնւում են պատրաստւածութեան բարձր մակարդակի վրայ: Եւ, ո՛ր ամենակարեւորն է, գիտէին թէ ինչն է պակասում իրենց... ոչ-պակաս կարեւոր պատճառ հանդիսացաւ մեր, այսինքն իմ եւ երեխաների միջեւ ջերմացող կապը:


- Իրանահայ պարի պատմութիւնը, ինչ-որ իմաստով նաեւ Իրանի պարի արդի պատմութիւնը կարելի է համարել: Դուք որքանով էիք տեղեկացւած այս մասին:
- Արսէն - Արձանագրենք, որ բացառապէս ոչ մի գաղափար չեմ ունեցել այդ մասին, եւ արդէն իմ կազմած գաղափարը տեղի ունեցաւ հէնց Լոռեթա Աւետիսեանի հետ հանդիպումից յետոյ, երբ դեռ Երեւանի համալսարանի ուսանող էր Լոռեթան: Այնտեղ դիմեց ինձ սպորտային պարերի հարցով, իսկ ընթացքում էլ իր միջոցով ծանօթացայ այս բոլորին:


- Կազմւածքի հետ կապւած ինչ չափանիշերի պէտք է համապատասխան լինի կատարողի մարմինը:
- Արսէն - Զոյգը կազմւածքով պէտք է մէկը միւսին լրացնի: Պէտք է համապատասխան լինեն երկուսով, ոչ այն առումով, որ երկուսն էլ նիհար կազմւածք ունենան, այլ՝ համահունչ, ե՛ւ հասակով, ե՛ւ կազմւածքով: Սրանից կարեւորը երկուսից՝ իւրաքանչիւրի գիտակցութեան եւ ընկալումներով համապատասխան լինելն է:


- Խօսենք՝ Լատինօ պարերի սկզբնաղբիւրի մասին: Արձանագըրենք նաեւ, որ ինչպէս ժողովրդի լայն շերտն է ընկալում՝ էրոտի՞կ ծագում ունի այն, թէ՛... ի՞նչ:
- Արսէն - Շատ-շատ մարդիկ, երեւի դատելով Լատինօ-ի պարազգեստից նման եզրակացութիւններ են ունենում: Պէտք է ասել, որ դա նաեւ նրանց տեղեկացւած չլինելուց է գալիս: Դա աբսուրդ է: Նման բան չկայ: Իսկ սպորտային պարերի սկզբնաղբիւրի մասին դժւարանում եմ պատասխանել: Ինչո՞ւ: Քանի որ, երեւի մի քանի օր ժամանակ կը պահանջի: Պարային շարժումներում կան պատկերներ, որոնք ծագել են տարբեր ժողովուրդներից ու ազգերից: Դրանք նմանեցւում են տարբեր կենդանիների շարժուձեւերին, որոնք (շարժումները) ունեն նաեւ իրենց ծագմանն ու իմաստին համապատասխան հատորն ու նկարագրութիւնը...


- Իսկ ինչո՞ւ է կոչւում այն Լատինօ:
- Որովհետեւ դա առաջին անգամ հաւաքագրւել եւ մրցոյթի է վերածւել լատինախօս տարբեր երկրների ու ֆոլկի միջոցով, որոնք սեփական ժողովրդի պատմութիւնն են ներարկել այնտեղ: Որպէս օրինակ՝ աֆրիկաներում եղել են ստրուկներ, որոնք խօսքի իրաւունքից կամ արտայայտւելու հնարաւորութիւնից զրկւած են եղել եւ շարժումը ծառայեցրել են, որպէս արտայայտչամիջոց, ինչը նաեւ պարային շարժումների շտեմարան է ներմուծւել: Բազմաթիւ նման պատմութիւններ կան, որոնցով էլ Լատինօ-ամերիկեան սպորտային պարերը փոխանցում են իրենց լիարժէք իմաստը:


_______________________________
*) WDSF - Word Dance Sport Fed

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։