Հա

Համայնք

Հինգշաբթի, 22 Յունիսի 2017 11:10

Սրբազան Հօր հարցազրոյցը Հայաստանի «Փաստ» օրաթերթի հետ

Հայաստանի հասարակական-քաղաքական «Փաստ» օրաթերթը, թւականիս մայիսին հարցազրոյց է ունեցել Թեհրանի հայոց թեմի առաջնորդ գերշ. Տ. Սեպուհ արքեպիսկոպոս Սարգսեանի հետ:

Հայաստանի հասարակական-քաղաքական «Փաստ» օրաթերթը, թւականիս մայիսին հարցազրոյց է ունեցել Թեհրանի հայոց թեմի առաջնորդ գերշ. Տ. Սեպուհ արքեպիսկոպոս Սարգսեանի հետ:

Ստորեւ ներկայացնում ենք հարցազրոյցը.

 

- Բարով էք եկել, Սրբազան Հայր: Ի՞նչ առիթով էք Հայաստանում:

- Շնորհակալ եմ: Այս անգամ երկու առիթ կար: Կիլիկիոյ կաթողիկոսութիւնը Լեռնային Ղարաբաղի Կիչան գիւղում վերակառուցման մեծ ծրագիր է իրականացնում: Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան կողմից վերակառուցւելիք թաղամասը վերամկրտւել է Նոր Կիլիկիա անունով: Շինարարութեան առաջին փուլն աւարտւել էր 2 տարի առաջ: Այս անգամ աւարտին էր հասցւել 32 տան կառուցում: Դրանց պաշտօնական բացումը եւ օրհնութիւնը կատարելու համար Ղարաբաղ էր ժամանել Կիլիկոյ կաթողիկոսութեան ներկայացուցիչ Մուշեղ արքեպիսկոպոս Մարտիրոսեանը` ԱՄՆ Արեւմտեան թեմի առաջնորդը, մեր կենտրոնական վարչութեան անդամներից պարոն Տիգրան Ջրբաշեանը: Եւ ես էի: Գնացինք, միասին բացումը կատարեցինք: Իսկ երկրորդ առիթը Շուշիի ազատագրման 25-ամեակի միջոցառումներին մասնակցելն էր:

 

- Իրանը թերեւս այն եզակի մահմեդական երկրներից է, որտեղ հայ համայնքը գոնէ կրօնական տեսակէտից խնդիրներ չունի: Պետութիւն-համայնք այդ փոխադարձ յարգանքը ինչի՞ վրայ է կառուցւած:

- Հայ համայնքը տեղացի, բնիկ համայնք է, հազարաւոր տարիներ ապրում է այդ հողի վրայ: Նոյնիսկ Քրիստոսից առաջ 5-րդ դարում այդտեղ հայեր են ապրել: Իսկ վերջին 300-400 տարիների ընթացքում, երբ կրօնական գործօնը Իրանում աւելի ուժեղացաւ, մեր ժողովուրդը պահեց իր կրօնական ինքնուրոյնութիւնը: Եւ պարսիկներն այս երեւոյթը մեծապէս գնահատեցին: Իսլամական յեղափոխութիւնից յետոյ առաջին անգամ Սահմանադրութեան մէջ մեր եւ միւս փոքրամասնութիւնների իրաւունքները գրաւոր կերպով պաշտպանւեցին: Այսինքն, քրիստոնեաները որպէս փոքրամասնութիւն իրաւունք ստացան իրենց կեանքը վարել իրենց եկեղեցական, կրօնական օրէնքների համաձայն: Դա ինքնին մեծ առանձնաշնորհում էր: Բայց նաեւ մեր ժողովուրդը` որպէս բնիկ տեղացի, շաղախւած է պարսիկ ընկերութեան եւ ժողովրդի կեանքի մէջ:

 

- Պետութեան բացակայութեան պայմաններում եկեղեցին միշտ եղել է հայապահպան, միաւորող այն առանցքը, որի շուրջ համայնքը կենտրոնացել է: Այսօր, երբ արդէն կայ Հայաստան պետութիւնը, եկեղեցին շարունակո՞ւմ է իր այդ գործառոյթը, ո՞րն է նրա դերն ու նշանակութիւնը համայնքի համար:

- Բնականաբար, շարունակում է, որովհետեւ, ի վերջոյ, Հայաստանից դուրս գտնւող գաղութներն ունեն իրենց կեանքի ձեւը, իւրահատուկ հանգամանքները, կարգավիճակը: Վերջապէս հայ համայնքը իրանցի է, իրանահայ է: Տւեալ երկրի պայմաններում ապրելով հանդերձ, նաեւ իրենց կապւածութիւնն են պահում իրենց հայրենիքի հետ: Եւ դա, բնականաբար, առաւելութիւն է այն իմաստով, որ ժողովուրդն իրանցի լինելով` նաեւ կապւում է իր հայրենիքի հետ: Ես երբեմն ասում եմ, որ Իրանը մեր ծննդավայր-հայրենիքն է, իսկ մեր պատմական հայրենիքը Հայաստանն է:

 

- Իսկ Իրանում հայկական եկեղեցիներ շա՞տ կան եւ արդեօ՞ք դրանք գործող են:

- Ընդհանուր առմամբ, Իրանի տարածքում ունեցել ենք աւելի քան 300 եկեղեցի: Բայց շրջանների մի մասը ինչ-ինչ պատճառներով հայաթափւած է: Հետեւաբար այդ շրջանների եկեղեցիները տարիների ընթացքում բնութիւնից, առանձնութիւնից կիսաքանդ-աւերակ վիճակում են յայտնւել: Բայց կան նաեւ որոշ չափով պատմական եկեղեցիներ, վանքեր, որոնց պահպանումն իրականացնում է կառավարութիւնը: Ինչպէս, օրինակ, Սուրբ Թադէի վանքը, Սուրբ Ստեփանոսի տաճարը, Ձորձորի վանքը: Եթէ պետութեան օժանդակութիւնը չլինի, մենք չենք կարող պահպանել դրանք, որովհետեւ իւրաքանչիւրի պահպանումը տարեկան միլիոնաւոր գումարների խնդիր է:

Տարբեր քաղաքներում կան նաեւ գործող եկեղեցիներ: Օրինակ, Թեհրանում ունենք 7 գործող եկեղեցի եւ 4 մատուռ: Թեհրանի թեմում, որն ընդգրկում է Ղազւին, Ռաշտ, Անզալի, Գորգան, Համադան քաղաքները, նոյնպէս հայկական եկեղեցիներ ունենք: Ժամանակին այդ քաղաքներում մեծաթիւ գաղութ ենք ունեցել: Բայց հիմա դրանք հայաթափւած են: Ամէն շրջանում 15-20 ընտանիք է մնացել: Այնտեղ էլ տարին մէկ անգամ ուխտագնացութիւն ենք կազմակերպում եւ պատարագ ենք մատուցում: Իսկ Թաւրիզում ունենք չորս եկեղեցի, որտեղ պարբերաբար պատարագ է մատուցւում: Սպահանում ունենք 14 եկեղեցի: Դրանցից ամենայայտնիները Սուրբ Ամենափրկչի վանքն ու Սուրբ Յովսէփ Արեմաթացի եկեղեցին են, որտեղ տօնական օրերին պատարագ է մատուցւում, միեւնոյն ժամանակ հանդիսաւոր արարողութիւններ են կատարւում: Իսկ թեմի առաջնորդանիստ Սուրբ Սարգիս եկեղեցին է, որտեղ միշտ է պատարագ լինում:

 

- Իսկ մարդիկ յաճա՞խ են այցելում եկեղեցի: Կապը եկեղեցու հետ ամո՞ւր է:

- Իսլամական ովկիանոսում մեր քրիստոնէական ինքնութիւնը մենք պահպանում ենք: Նաեւ մեր դպրոցների միջոցով ենք այն պահում: Թեհրանում ունենք 16 դպրոց եւ 4 մանկապարտէզ: Դրանք, իհարկե, պատկանում են համայնքին, բայց կայ ուսուցման պետական ծրագիր, որին հետեւում ենք: Թեպետ ունենք նաեւ մեր` հայկական ծրագրերը, որոնք նոյնէես զուգահեռաբար իրականացնում ենք: Բացի այդ, պետությունն ինքն է մեզ ուսուցիչներ տրամադրում:

 

- Այսօր Իրանում մեր համայնքը մե՞ծ է: Քանի՞ հայ է ապրում:

- Իրանում ապրում է մօտաւորապէս 70000-80000 հայ` գլխաւորապէս չորս քաղաքներում` Թեհրանում, որտեղ ապրում է գրեթէ 60000 հայ, Սպահանում, որտեղ մօտ 5000 հայ կայ, Թաւրիզում այդ թիւը ավելի քիչ է, իսկ Ուրմիայում` 1200-ի չափ: Իսկ Թեհրանի թեմի միւս քաղաքներում ապրում են 15-20-ական հայ ընտանիքներ:

Թաւրիզի շրջանի հայութիւնը շատ վաղ ժամանակներից է հաստատւել այնտեղ: Իսկ Թեհրանում, Ռաշտում, Ղազւինում, Անզալիում, Գորգանում հայերի մի մասը հաստատւել է Ցեղասպանութիւնից, միւս մասն էլ` Շահ Աբասի բռնագաղթից յետոյ:

 

- Այսինքն, վերջին տարիներին հոսք դէպի համայնք չկայ:

- Դժբախտաբար, արտահոսք կայ: Պատճառը կարծում եմ հետեւեալն է: «Հայազ» կոչւող հրեական կազմակերպութիւն կայ: Այն մասնագիտացած է յատկապէս հայերի արտագաղթի կազմակերպման հարցերում դէպի Միացեալ Նահանգներ: Դիւրութիւններ է տալիս այնտեղ տեղափոխւելու համար: Եւ շատերն օգտւում են այդ առիթից ու հեռանում:

 

- Կարծում էք` միտո՞ւմ կայ այդտեղ:

- Այո, համարում եմ, որ միտումնաւոր է արւում: Որովհետեւ մեր գաղութի զաւակներից շատ-շատերը, ովքեր հեռացել են, ունէին տուն-տեղ, գործարան կամ համալսարանի դասախօսներ էին: Սա ոչ մի կերպ չի բացատրւում: Բացի միայն` մէկը միւսի հետեւից գնալու սովորութիւնից: Մենք սիրում ենք տեղափոխւել մի տեղից միւսը: Իհարկէ, մարդկանց շարժն ընդհանուր երեւոյթ է ամբողջ աշխարհում: Բայց, դժբախտաբար, մեր ժողովուրդը օտարամոլութեամբ մի փոքր աւելի է տարւում:

 

- Իսկ համայնքի ամենակարեւոր խնդիրները որո՞նք են:

- Մեր առջեւ դրւած հիմնահարցը մեր նոր սերնդին ազգային եւ կրօնական դաստիարակութիւն տալն է: Եւ մեր նոր սերնդի գիտակցութեան մէջ մեր ազգային պահանջատիրական պայքարը, մեր հայրենիքի նկատմամբ նախանձախնդրութիւնը, հանձնառութիւնը վառ պահելը: Ի վերջոյ, ցանկացած ժողովրդի գոյութեան յաւերժութեան առանցքը հողն է, հայրենիքն է: Հետեւաբար, որքան հնարաւոր է` փորձում ենք նոր սերնդին դաստիարակել այս հասկացողութեամբ: Ինքնութեան պահպանումը նաեւ լեզւի, հաւատի պահպանումով է լինում: Խաչատուր Աբովեանն էր ասում` եթէ չլինեն լեզուն եւ հաւատը, մարդն ինչի՞ նման կը լինի:

 

- Որքան գիտեմ, Իրանում բաւականին աշխոյժ է համայնքի մշակութային կեանքը: Նաեւ թերթեր են լոյս ընծայւում:

- Այո, ունենք «Ալիք» օրաթերթը, ունենք «Պայման» պարբերաթերթը, որ պարսկերէնով է լոյս տեսնում եւ մեր պարսիկ եղբայրներին ու քոյրերին իրանահայութեան խնդիրներին ծանօթացնելու առաքելութիւն ունի: Ունենք նաեւ համացանցային կայքեր: Հրատակչական աշխատանքներն ենք առաջ տանում:

 

- Իսկ համայնքն Իրանի քաղաքական-հասարակական կեանքին ի՞նչ մասնակցութիւն ունի:

- Քաղաքական կեանքին մասնակցում ենք մեր պատգամաւորների միջոցով: Իրանի խորհրդարանում երկու պատգամաւոր ունենք: Նաեւ պետական մարմիններում ունենք հայ պաշտօնեաներ: Որեւէ մէկ տեղ հայ պաշտօնեաների ներկայութիւնը օրհնութիւն է: Անշուշտ, չենք ակնկալում, որ հրաշքներ կը գործեն: Բայց այդ միջավայրում լինելը, նրանց մասնակցութիւնը քաղաքական մթնոլորտի ձեւաւորմանը, ինքնին ձեռքբերում ենք համարում:

Յարակից Հրապարակումներ

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Ո՞ր թիմը կը յաղթի Կոնֆեդերացիաների գաւաթի մրցաշարում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։