Հա

Մշակոյթ

06/03/2016 - 09:20

ԶՐՈՅՑ - Ջիւան Աւետիսեան.- «Մի օր ռոմանտիկ ֆիլմ էլ կը նկարեմ, բայց դրա ժամանակը չէ դեռ, քանի որ հիմա ուզում եմ պատմել Ղարաբաղի մասին»

Աւարտւեցին ռեժիսոր Ջիւան Աւետիսեանի նոր՝ «Վերջին բնակիչը» ֆիլմի երաժշտութեան ձայնագրման աշխատանքները: Երաժշտութեան հեղինակը ճանաչւած «System of a Down» ռաք խմբի մենակատար Սերժ Թանգեանն է: Այս եւ այլ հարցերի շուրջ «168 ժամ»-ը զրուցել է ռեժիսորի հետ:

ԿԱՐՄԷՆ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ

 

«168.am» - Աւարտւեցին ռեժիսոր Ջիւան Աւետիսեանի նոր՝ «Վերջին բնակիչը» ֆիլմի երաժշտութեան ձայնագրման աշխատանքները: Երաժշտութեան հեղինակը ճանաչւած «System of a Down» ռաք խմբի մենակատար Սերժ Թանգեանն է: Այս եւ այլ հարցերի շուրջ «168 ժամ»-ը զրուցել է ռեժիսորի հետ:


- Ջիւան, խօսենք Ձեր վերջին՝ «Վերջին բնակիչը» կինոնկարի մասին: Յայտնի է, որ Սերժ Թանգեանն է Արցախի մասին պատմող Ձեր նոր ֆիլմի երաժշտութեան հեղինակը: Ինչպէ՞ս ստացւեց համագործակցութիւնը:
- Ես Սերժ Թանգեանին վաղուց գիտէի: Համագործակցելու առաջարկը, իհարկէ, եղել է իմ կողմից: Նա անցած տարի տեսել էր «Թեւանիկ»-ը (ռեժիսորի նախորդ ֆիլմը.- Կ.Ղ.), հաւանել էր, յետոյ ուղարկեցի ֆիլմի սցենարը: Խօսեցինք, ասաց, որ կը ցանկանար ինձ հետ աշխատել: Սերժ Թանգեանն անհաւանական մարդ է, զարմանալի է, թէ մէկ մարդու մէջ ինչպէս կարող է համադրւել այդքան լաւ ստեղծագործողն ու այդքան լաւ մարդը: Իր հետ աշխատելիս բացայայտեցի իրեն՝ որպէս մարդ: Նա ֆանտաստիկ մարդ է՝ աներեւակայելի դրական լիցքերով: Ինձ համար երանելի ժամեր էին նրա հետ աշխատելը: Աշխատում էինք սկայպով, խօսում էինք երաժշտութեան, ֆիլմի հերոսների մասին, ու արդիւնքում ստեղծւեց այդ ֆանտաստիկ երաժշտութիւնը: Նշեմ, որ երաժշտութեան ձայնագրման հարցում կարեւոր դեր է կատարել Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերութիւնը: Նրանց շնորհիւ հնարաւորութիւն ունեցանք կենդանի ձայնով երաժշտութիւնը ձայնագրել Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ նւագախմբի ու «Հովեր» երգչախմբի օգնութեամբ:


- Ֆիլմը ե՞րբ կը յանձնւի հանդիսատեսի դատին:
- Պատրաստ կը լինի շուտով, իսկ յայտը կը տանք «Ոսկէ Ծիրան» կինոփառատօնի համար: Նախ՝ այդ յայտը պէտք է ընդունւի: Գուցէ նայեն ու ասեն՝ մերժում ենք (ժպտում է.- Կ.Ղ.):


- Ի՞նչ էք կարծում՝ ո՞վ կը լինի «Վերջին բնակիչը» ֆիլմի հանդիսատեսը, ո՞ւմ համար է ֆիլմը նախատեսւած:
- Ցաւօք, ինտելեկտուալ-մտածող հանդիսատեսը հրաժարւել է կինոթատրոն գնալուց: Այն լաւ հանդիսատեսը, որ ունեցել ենք, հրաժարւել է մեզանից: Պատճառ է ունեցել՝ չենք ունեցել այն լաւ կինօն, որի համար արժէր գնալ կինոթատրոն: Ես փորձում եմ յետ բերել այդ հանդիսատեսին: Այս ֆիլմի հանդիսատեսը դեռահասը չէ: Իհարկէ, նրանք էլ կը գան ֆիլմը դիտելու, բայց ոչ մեծ թւով: Այս ֆիլմը մտածող մարդու համար է: Այդ ֆիլմը նայելուց յետոյ աշխարհին այլեւս նախկին հայեացքով չես նայի: Ֆիլմի համար պատասխանատու է լաւ հանդիսատեսը, որովհետեւ, եթէ իմ ֆիլմը չեն գնում դիտելու, ուրեմն դուք էք մեղաւոր, ես եմ մեղաւոր, ես՝ որպէս ռեժիսոր, լաւ երաժշտութիւն, ձայն պէտք է ապահովեմ: Ոչ մի հանդիսատես դատապարտւած չէ վատ ձայնով, վատ պատկերով ֆիլմ նայելու:


160306e01a- Պատրա՞ստ էք, որ ֆիլմից յետոյ դարձեալ կենթարկւէք ադրբեջանցիների «յարձակումներին», ինչպէս եղաւ «Թեւանիկ»-ի դէպքում:
- Կաննից յետոյ ադրբեջանցիներն իմ մասին գրեցին, թէ ես յայտնի կեղծարար եմ: Ես նրանց մէկ անգամ պատասխանեցի՝ ասացի՝ դուք չէք կարող նկարել նման ֆիլմ, քանի որ պատմութիւն է պէտք ունենալ նման ֆիլմ նկարելու համար, չէք կարող նկարել նման ֆիլմ, որովհետեւ Շուշիից Բաքու փախչող բանակի մասին չէք կարող նկարել: Եւ ասացի, որ՝ չէք կարող նման համարձակ ֆիլմ նկարել, որովհետեւ Բաքուն առնւազն կը ձերբակալի ձեզ: Ես գոնէ ճշմարիտ ադրբեջանցու պատկեր եմ նկարել իմ ֆիլմում:


- Ֆիլմի մոնտաժային աշխատանքները կատարւել են Լիտւայում, ձայնի հետ կապւած աշխատանքները՝ Միացեալ Նահանգներում: Ինչո՞ւ Հայաստանից դուրս:
- Ի սկզբանէ, պէտք է հաշւի առնւի այն հանգամանքը, որ ֆիլմը հայ-շւեդական-լիտւական համատեղ արտադրութիւն է: Դա նշանակում է, որ այդ երկրները ֆիլմի ինչ-որ մասի պատասխանատւութիւնը վերցրել են իրենց վրայ:


- Համատեղ ֆիլմ ստեղծելու գաղափարն ինչո՞ւ ծագեց: Ո՞րն էր դրա նպատակը:
- Գաղափարն իմն էր, քանի որ ինձ համար կարեւոր էր, որ ֆիլմը ստեղծւի միջազգային համագործակցութեան արդիւնքում: Ֆիլմը հայկական է: Շատ կարեւոր էր, որ պատկերացում չստեղծւէր, թէ հայերը ֆիլմ են նկարել իրենց կոնֆլիկտի մասին, որի թեւերը շատ կարճ են, եւ թռիչքը՝ շատ փոքր: Բայց երբ ֆիլմը ստեղծւում է մի շարք երկրների համատեղ արտադրանքով, նշանակում է, որ դու՝ որպէս ֆրանսիացի, լիտւացի կամ ամերիկացի, ընկալում ես այս պատմութիւնը, ու նրանք պատրաստ են դրամ ներդնել: Գաղափարի մակարդակում է ստեղծւում այն էներգիան, այն զօրեղ ուժը, որը ֆիլմը կը տանէր մինչեւ վերջ: Եթէ իմ սցենարը չունենար այն զօրեղ ուժեղ կէտերը, մարդիկ պարզապէս չէին ցանկանայ համագործակցել:


- Ֆիլմում հայկականն ու համամարդկայինն ինչպէ՞ս են զուգակցւում:
- Դրանք իրարամերժ չեն: Ֆիլմը համամարդկային ու հայկական է՝ միաժամանակ: Մարդկային պատմութիւնը, ասելիքը, հերոսների ճակատագիրն այնքան հետաքրքիր պէտք է լինի, որ դիպչի մարդկանց սրտին, բայց միաժամանակ, չլինի սենտիմենտալ ու պարզունակ: Մարդը կեանքում իր քայլերն այնպէս պէտք է ապրի, որ մահանալուց յետոյ միայն մահը նրան չսպասի, այլ գնայ դրախտ, այսինքն՝ այս միջազգային կոնֆլիկտում, այս բզկտոցի մէջ մարդիկ փորձում են իրենց որպէս մարդ դրսեւորել: Կարծում եմ՝ սա մարդկութեան փրկութեան ճանապարհն է, դա մեր տեսակէտն է: Մեր մարդիկ շատ պարզ մարդիկ են, որոնք ներքուստ յաղթել են իրենց ու գնում են մարդանալու ճանապարհով: Եթէ դու ուզում ես, որ Երկիր մոլորակը վաղն էլ պտտւի, ապա պէտք է կանգ առնես, հետեւես ֆիլմի հերոսներին: Ֆիլմն ի վերջոյ պատմում է պատերազմի մասին: Պատերազմը ֆոն է, բայց պատերազմը խաղաղութիւն է քարոզում, հիւանդ մարդկութիւն է, որը պէտք է փրկւի:
Իհարկէ, որպէս հայ՝ ես ուզում եմ Ղարաբաղի սահմաններն ամրագրել: Ես ասում եմ՝ պէտք է կռւել խաղաղութիւն ձեռք բերելու համար: Ես ուզում եմ կինոփառատօներում կռւել, որպէսզի խաղաղութիւն լինի, մէկ ուրիշը դիրքում է կռւում: Ես բացառում եմ մարդկային այն տեսակը, որ պէտք է պարտւելով խաղաղութիւն բերի: Միայն յաղթանակով է հնարաւոր խաղաղութիւն բերել: Ինչո՞ւ մեր կոնֆլիկտի մասին ֆիլմ չպէտք է լինի: Ինչո՞ւ վրացիները պէտք է ունենան աբխազական կռւի մասին ֆիլմ՝ «Օսկար»-ի յաւակնող, իսկ մենք չունենանք, կամ մակեդոնացիներն ալբանացիների հետ իրենց կոնֆլիկտի մասին ֆիլմ նկարեն ու «Օսկար» շահեն: Ես երազում եմ Շուշիի գրաւման մասին ֆիլմ նկարել: Ես երազում եմ մեծ մասշտաբային ֆիլմի մասին, բայց դրա ժամանակը դեռ չի եկել: Գուցէ ես չեմ այդ ռեժիսորը: Գուցէ աւելի լաւ ռեժիսոր կը նկարահանի, քանի որ այդ թեման չպէտք է վերցնել ու փչացնել: Շուշիի մասին չպէտք է անել ութ ֆիլմ ու փչացնել: Հարկաւոր է նկարել մէկն ու խփել նպատակակէտին: Ես փորձում եմ չձախողել, քանի որ դա դաւաճանութեան նման մի բան կը լինի՝ նման կը լինի սահմանին դիրքը վատ պահելուն:


- Գուցէ ռեժիսորը իսկապէս ցանկանայ լաւ ֆիլմ նկարել, բայց ձախողի, քանի որ իր հնարաւորութիւններն այդքան են:
- Պէտք է հաւատալ, հաւատով մարդիկ են պէտք, որ գան քո յետեւից ու գիշերուզօր կաշխատեն: Ամենախանդոտ կնոջից խանդոտ է ֆիլմը: Եթէ դու մէկ օր քեզնից բաց թողնես ֆիլմը, այն քեզնից կը փախչի:


160306e01b- Քննադատութիւններին ինչպէ՞ս էք վերաբերւում: Ո՞րն էր այս ֆիլմը նկարահանելու նպատակը:
- Դրանք կարող են լինել տեղին ու անտեղի: Չկայ մի այնպիսի հայր, որ ասի, թէ իր երեխան վատն է, չկայ մի այնպիսի ռեժիսոր, որ ասի, թէ իր ֆիլմը վատն է: Շատ կարեւոր էր, որ մենք կարողացել ենք միջազգային դերասանական կազմ հաւաքել: Ես առաջնորդւում եմ չինական հին ասացւածքով՝ հազար մղոնանոց ճանապարհը սկսւում է մէկ քայլից: Պէտք է առաջին քայլից սկսել: «Վերջին բնակիչը» ֆիլմը լաւ օրինակ է, որ մարդիկ հաւատան, թէ կարելի է համատեղ արտադրանք անել: Ես ինքս 10 տարի առաջ չէի կարող հաւատալ, որ նման բան հնարաւոր է: Ես «Թեւանիկ» ֆիլմը նայելուց յետոյ հաւատացի, որ այս ֆիլմը կարող եմ նկարահանել, որ կարող եմ հրաւիրել աշխարհահռչակ դերասանների, օրինակ՝ յոյն յայտնի դերասանուհի Դիմիտրա Խատուբին, իրանցի աշխարհահռչակ դերասան Հոմայուն Էրշադիին (Աբբաս Քիառոսթամիի՝ Կաննի փառատօնի «Ոսկէ արմաւենու ճիւղ» մրցանակին արժանացած «Բալի համը» ֆիլմի գլխաւոր դերակատարը.- Կ.Ղ.):
Կինօն վարակ է, պէտք է վարակել մարդկանց: Որքան մարդ է նրանց ճանաչում, այդքան մարդ կիմանայ Ղարաբաղի մասին: Իմ նպատակը լաւ, ճշմարիտ ֆիլմ նկարելն է, Աստծու առաջ ճշմարիտ կինօ: Մենք այսօր Ղարաբաղը պահելու խնդիր ունենք, կռիւ ենք տալիս, սա էլիւրատեսակ կռիւ է:


- Չէ՞ք վախենում, որ կը քննադատեն՝ մեղադրելով թեմատիկայի կրկնութեան մէջ, քանի որ Ձեր նախորդ ֆիլմը եւս Ղարաբաղի մասին էր:
- Մի օր ռոմանտիկ ֆիլմ էլ կը նկարեմ, բայց դրա ժամանակը չէ դեռ, քանի որ հիմա ուզում եմ պատմել Ղարաբաղի մասին: Թող քննադատեն, բայց այդ դէպքերը կարող են տեղի ունենալ ցանկացած սերբի, բոսնիացու կեանքում: Կինօն, մեդիան մարտադաշտ են այսօր ինձ համար: Իսկ ինչո՞վ է պակաս Ղարաբաղը: Տասնեակ թեմաներ կան նկարելու: Իսկ ինչո՞ւ չպէտք է նկարւի: Քանի՞ ֆիլմ կայ 2-րդ Համաշխարհայինի մասին, իսկ ինչո՞ւ մի քանիսը չլինեն Ղարաբաղի մասին: «Թեւանիկ»-ը աշխարհի 24 երկրում է ցուցադրւել, արժանացել է 20-ից աւելի մրցանակի: Կարծում եմ, որ միջազգային հակամարտութիւնների սրման համատեքստում «Վերջին բնակիչը» շահում է: Չէինք կարող մտածել, թէ Սիրիայում կռիւ է սկսւելու, եւ, որ ֆիլմը կարող է նոր հայեացքով դիտւել: Ղարաբաղը մարդկութեան համար ուշացած թեմա է, ցաւօք: 20 տարի առաջ էր պէտք լաւ ֆիլմ նկարել, երբ պատերազմը նոր էր վերջացել, երբ ապրումները դեռ թարմ էին: Միշտ պէտք է լուծումներ գտնել: Յանձնւել պէտք չէ:


- Ինչպէ՞ս էք տեսնում հայկական կինոյի զարգացումը:
- Շատ լուրջ վերլուծութեան հարց է, թէ հայկական կինօն ոնց պէտք է զարգանայ, որովհետեւ թեմաները փոխւել են: 70 տարի առաջ կինոյի հերոսը միանգամայն այլ մարդ էր, այսօր Եւրոպան լեսբուհիների թեմաներից է խօսում, առաջանում է մարմնի ազատութեան հարցը: Այսօր «Աստղային պատերազմներ» են նկարահանւում: Տեսէք, թէ որքան է հերոսը փոխւել: Այսօր դու յետ ես մնում նման թեմաների մասին խօսելուց: Պէտք է գտնել ասելիքը հաղորդելու ձեւը, պէտք է շատ ճիշտ պատմել քո գիւղի, ցեղի մասին: Մենք յետ ենք ընկել դրանից, բայց ես կոչ չեմ անում յուսահատւել: Մի անգամ Չերչիլին կանչում են Լոնդոնի համալսարան՝ դասախօսութիւն կարդալու: Պատկերացնո՞ւմ էք՝ Չերչիլը՝ ծեր, իր վարչապետութիւնն ապրած, մտնում է դահլիճ, բոլորը երկար ծափահարում են: Երբ լռում են, Չերչիլն ասում է՝ երբեք, երբեք ու երբեք չյանձնւէք, ու դադար է տալիս: Դահլիճը նորից սկսում է ծափահարել: Նա թողնում ու դուրս է գալիս: Ֆանտաստիկ պատասխան էր՝ էլ ինչ ասէր, արդէն ամէն ինչ ասել էր:


Յ. Գ. - «Վերջին բնակիչը» ֆիլմի նկարահանումները տեղի են ունեցել Լեռնային Ղարաբաղում՝ Խաչմաչ գիւղում: Ֆիլմը պատմում է ազգամիջեան հակամարտութեան հետեւանքով բռնի տեղահանւած, հայաբնակ գիւղում միայնակ մնացած մի հայ մարդու՝ Աբգարի մասին:

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։