Հա

Մշակոյթ

Կիրակի, 25 Դեկտեմբերի 2016 10:40

ԶՐՈՅՑ - Պետրոս Շուժունեան.- «Կոմպոզիտորների համար ոսկեդար է»

Վերջերս Հայաստանում էր կանադահայ կոմպոզիտոր Պետրոս Շուժունեանը: «Արմէպրես»-ը ստեղծագործողի հետ զրուցեց նրա կեանքի եւ գործունէութեան մասին:

«armenpress.am» - Վերջերս Հայաստանում էր կանադահայ կոմպոզիտոր Պետրոս Շուժունեանը: «Արմէպրես»-ը ստեղծագործողի հետ զրուցեց նրա կեանքի եւ գործունէութեան մասին:

 

- 11 տարեկանում գրել էք ձեր առաջին ստեղծագործութիւնը: Ի՞նչ ճակատագրի է այն արժանացել:
- Այն պահպանւել է մինչ օրս: Մոնրէալի կոնսերւատորիա ընդունւելիս քննութեանը նաեւ այդ ստեղծագործութիւնն եմ ներկայացրել: Մինչ Կանադա մեկնելս, ութ կամ տասը գործ էի գրել. փոքրածաւալ ստեղծագործութիւններ ջութակի համար, կամերային, կւարտետ, երգչախմբային ստեղծագործութիւն Նարեկացու «Մատեան ողբերգութիւն»-ից: Այդ ժամանակ երգում էի Գիւմրիի եկեղեցական երգչախմբում: Տեղի առաջնորդն ինձ խնդրեց գնալուց առաջ մի բան գրել եւ որպէս յիշատակ նւիրել իրենց: Ստեղծւեցին մի քանի աշխատանքներ: Ուսուցիչներս ինձ շատ էին քաջալերում, ծնողներս, ընկերներս ասում էին, որ կարող եմ գրել: Նշեմ, որ երեք տարի ուսումնարանում կոմպոզիցիայի դասարանում եմ սովորել՝ Ազատ Շիշեանի լսարանում:


- Իսկ երաժշտութեան նկատմամբ սէրը որտեղի՞ց է գալիս:
- Շատ փոքրուց: Մեծ հայրս իմ առաջին ուսուցիչն էր: Երբ մանկապարտէզից գալիս էի տուն, նա ինձ նստեցնում էր ծնկներին եւ երգում: Հայաստան էր գաղթել Ադանայից. կատարում էր ազգագրական խորը շնչառութիւն պահանջող երգեր տարբեր լեզուներով՝ հայերէն, քրդերէն, թուրքերէն. երբեմն ոչինչ չէի հասկանում, բայց նմանակում էի: Երբ հօրս հետ գործուղումների էի գնում Երեւան կամ այլ քաղաքներ, աւտոբուսում արտասանում, երգում, զբաղեցնում էի բոլորին: Մեր շէնքում կար տասը բնակարան, որից ութում՝ դաշնամուր: Հարեւանս էր նկարիչ Յակոբ Յակոբեանը, նրա եղբայրը բազմաթիւ ռոմանսներ էր գրում եւ նւագում. միջավայրը շատ երաժշտական էր: Երջանկութիւն էր Գիւմրիում տեսնել այնպիսի մեծանուն ստեղծագործողների, ինչպիսին էին Ռոստրոպովիչը եւ այլք:


- Ինչո՞ւ մեկնեցիք Կանադա:
- Ընտանեկան որոշում էր: Հօրաքոյրս այնտեղ էր ապրում. հրաւէր ուղարկեց: 1972 թւականին Հելսինկիի պայմանագրի համաձայն՝ միմեանցից երկար ժամանակով բաժանւած ընտանիքները իրաւունք ունէին միանալ: 18 տարեկան էի, երբ մեկնեցինք: Ապրիլին Մոնրէալի Կոնսերւատորիայի կոմպոզիցիայի բաժնի ուսանող էի: Ներկայում Մոնրէալի կոմպոզիտորների միութեան անդամ եմ:


- Աշխատել էք տարբեր երաժիշտների հետ: Ո՞ր համագործակցութիւնն էք լաւագոյնը համարում:
- Մոնրէալում երկար տարիներ ղեկավարել եմ համազգային երգչախումբը, Կաթողիկէ եկեղեցու դպրաց դասը: Ներկայացրել ենք հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործութիւնները, որոնք սիրւել եւ գնահատւել են օտարների կողմից: Ձայնագրել եմ Կոմիտասի, Եկմալեանի, Խորէնեանի պատարագները, Կանաչեանի եւ Կարա-Մուրզայի գործերը: Բոլոր համագործակցութիւններն էլ ստացւած եմ համարում:


- Կոմպոզիտորի համար այսօր հե՞շտ է ստեղծագործելը:
- Մինչ օրս 80-100 ստեղծագործութիւն եմ գրել: Համակարգիչը մեզ շատ է օգնում: Նախկինում 3-4 րոպէանոց գործը 2-3 ամիս էր խլում, իսկ հիմա՝ 30 րոպէ կամ մէկ ժամ: Կարծում եմ՝ կոպմոզիտորների համար ոսկեդար է, քանի որ ժամանակին սեւով ճերմակի վրայ գրելուց յետոյ, աշխատանքը չէր աւարտւում. պէտք էր այն ներկայացնել երաժիշտներին ու սրտի տրոփիւնով լսել՝ հասկանալու համար ստացւել է, թէ ոչ: Հիմա համակարգչի միջոցով հնարաւոր է լսել ստեղծածդ երաժշտութիւնը, անել ցանկալի փոփոխութիւնները, նոր այն նւագախմբին տրամադրել:


- Ի՞նչ էք կարծում կոմպոզիտորը տարիների ընթացքում պէ՞տք է փոխի իր ձեռագիրը:
- Անշուշտ: Եթէ չկայ զարգացում, անհետաքրքիր է: Կան ստեղծագործողներ, որոնք տասը տարի առաջ գրւած գործերը ձեւափոխում ու նորովի են ներկայացնում: Աւելի լաւ է նոր բան գրել, որտեղ կարտայայտւի կոմպոզիտորի էւոլիւցիան:


- Ո՞րն էք համարում ձեր լաւագոյն ստեղծագործութիւնը:
- Ինձ համար «Պատարագն» ամենադժւար եւ զգացական կուլմիանացիային հասած գործն է: Այն գրել եմ Եղեռնի 100-րդ տարելիցին: Որոշել էի, որ նրանում չպէտք է լինի կոմիտասեան պոլիֆոնիա, ոչ էլ Եկմալեանին յատուկ հարմոնիկ երաժշտութիւն: Դա պէտք է այլ բան լինէր: «Պատարագը» նման է բիւզանդական հոգեւոր երաժշտութեանը: Այն գրւել է 8 ձայն ունեցող երգչախմբի համար: Այն կատարւել է Մոնրէալում՝ Սեն Բատիստ եկեղեցում: Շատ կը ցանկանամ, որ Հայաստանում այն հնչի:


- Ի՞նչ կասէք հայաստանեան ժամանակակից երաժշտարւեստի մասին:
- Ծանօթ չեմ ժամանակակից ստեղծագործողներին, սակայն նկատել եմ, որ աշխատաոճը տարբեր է: Կարծում եմ՝ ստեղծագործական մտքին պէտք է արարելու հնարաւորութիւն տալ, իսկ դրա համար անհրաժեշտ են ժամանակ, տրամադրութիւն եւ ապրելու միջոցներ: Պէտք է պայմաններ ստեղծել, հակառակ դէպքում ստեղծագործողը կը գնայ արտասահման, եւ նման դէպքում ոչ ոք չի կարող երաշխաւորել, որ նա, գուցէեւ ինձ նման, կապրի Կանադայում, բայց կը շնչի Հայաստանում:


- Վերադառնալով Կանադա՝ ի՞նչ էք մտադիր անել:
- Երբեք ծրագրերս չեն աւարտւում: Կարող եմ միաժամանակ 4 նախագծի վրայ աշխատել, քանի որ ունեմ այդ փորձառութիւնը: Մոնրէալում շատ լաւ դաշնակահարուհի կայ, որը կատարելու է իմ դաշնամուրի կոնցերտը: Կան զոյգ դաշնակահարներ, որոնց հետ համագործակցում եմ: Group of seven նկարիչների խմբի աշխատանքների թեմաների շուրջ երաժշտութիւն եմ գրում, որպէսզի երկու դաշնամուրով կատարեն վերը նշւած դաշնակահարները: Ապրիլին Ֆլորիդայում Տորոնտոյի նւագախումբը կը կատարի իմ նոր սիմֆոնիան:


Հարցազրոյցը վարեց
ԱՆԺԵԼԼԱ ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄԵԱՆԸ
Լուսանկարը՝
ԷԴՒԱՐԴ ՍԵՊԵՏՉԵԱՆԻ

Յարակից Հրապարակումներ

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Ինչպէ՞ս էք վերաբերւում Երուսաղէմը որպէս Իսրայէլի մայրաքաղաք ճանաչելու Թրամփի որոշմանը:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։