Հա

Գաղափարական

06/12/2012

Զեկուցաբեր՝ ՀՅԴ Եւրոպայի Հայ Դատի գրասենեակի պատասխանատու Գասպար Կարապետեան

(Շարունակութիւն նախորդ համարից)

altԱյսօր այստեղ հրապարակ են հանւում Եւրոպայի Հայ Դատի գրասենեակի աշխատանքները, եւ այս զեկոյցների ծիրում կը ներկայացնենք նաեւ Գասպար Կարապետեանի բուն թեմատիկ զեկոյցը, որի թեման է «Քաղաքական կացութեան գնահատում, ԱՄՆ-ի եւ Եւրոպայի դիրքորոշումները՝ Հայ Դատի եւ Ցեղասպանութեան նկատմամբ, հեռանկարները մինչեւ Հայոց Մեծ Եղեռնի 100-ամեակ»:

Ա) Յանձնախումբի եւ գրասենեակի կառոյց
Եւրոպայի Հայ Դատի յանձնախումբը, ծանօթ European  Armenian Federation for Justice and Democracy (EAFJD) անունով, իր վերջնական տեսքը ստացաւ 2002-ին, երբ գրասենեակը հաստատւեցաւ Բրիւսէլի մէջ ՀՅԴ համաեւրոպական մակարդակի Հայ Դատի գործունէութիւնը յատուկ թափ ստացած էր 1985-ին, երբ Եւրոպական միութեան դաշտը մեր կազմակերպութեան համար յատուկ նշանակութիւն ստացաւ։
Յանձնախմբի գրասենեակը կը գործէ որպէս ՀՅԴ Բիւրոյի գրասենեակ եւ իր գործունէութեան համար համարատու է անոր։
Եւրոպայի Հայ Դատի յանձնախումբը (ԵՀԴՅ) ՀՅԴ Բիւրոյին կողմէ ստեղծւած է՝ հանդիսանալու հաւաքական դատողութեան, ծրագրաւորման եւ գործի նշանակեալ այն յանձնախումբը, որու պատասխանատւութեան ծիրը կընդգրկէ Եւրոպական միութեան, Եւրոպայի մէջ հաստատւած միջազգային ատեաններու եւ համաեւրոպական աշխատանքի դաշտերը։ Եւրոպական միութեան, Եւրոպայի մէջ հաստատւած միջազգային ատեաններու, համաեւրոպական կառոյցներու եւ նախաձեռնութիւններու դաշտը յանձնախումբի պատասխանատւութեան շրջագիծն է եւ այդ ծիրի բոլոր հարցերը կանցնին ընդհանրապէս յանձնախումբի դատողութեան բովէն, նոյնիսկ երբ անոնց գործադրութիւնը տեղի կունենայ Հայ Դատի շրջանային կամ տեղական յանձնախումբերուն կողմէ։
Եւրոպական մարմիններու եւ ԵՀԴՅ-ի միջեւ հաստատւած է, մանաւանդ վերջին տարիներուն, փոխադարձ հաղորդակցութեան առողջ եւ գործնական դրութիւն մը, քանի Բիւրոյի արտօնութեամբ, ԵՀԴՅ եւ իր գրասենեակն ունին լայնօրէն ու ուղիղ հաղորդակցութիւն շրջանային յանձնախումբերուն եւ գրասենեակներուն հետ՝ ապահովելով արագ տեղեկատւութեան անհրաժեշտ գործը։
Բրիւսէլի Հայ Դատի յանձնախումբի նախագահութիւնը եւ ատենապետութիւնը, իր հիմնադրման օրէն մինչեւ 2010, վարեց Հիլդա Չոպոյեան։ Այս թւականէն Բիւրոյի որոշումով՝ յանձնախումբի նախագահութիւնը ստանձնեց Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր-Խաչատուրեանը, իսկ Չոպոյեան շարունակեց վարել գրասենեակի ատենապետի պաշտօնը մինչեւ 2011-ի վերջաւորութեան, երբ հրաժարեցաւ՝ ստանձնելու համար Ֆրանսիայի Ռոն Ալբ շրջանի Նահանգային խորհուրդի իբրեւ ընտրւած անդամ։ 2012-ի սկիզբէն ատենապետութեան պաշտօնը ստանձնեցի ես՝ Գասպար Կարապետեանս:
Նշենք, որ Բիւրոյի ներկայացուցչի պաշտօնը վարած է սկզբնական շրջանին Կարօ Արմէնեան, ապա ժամանակ մը Յակոբ Տէր-Խաչատուրեան, Արմէնեանի հետ վարելէ ետք ներկայացուցչութիւնը 2008-էն ինք ստանձնած այդ պաշտօնը։

Բ) Եւրոպական իրականութեան
Այսօր եւրոպական շրջապատը բարդ եւ շատ անգամներ Բաբելոնեան աշտարակի նմանութիւն ունեցող միջավայր մըն է։
Ներկայիս Եւրոպայի մէջ հիմնական կառոյցները որոնց հետ առնչւած են մեր հարցերը, հետեւեալներն են.
Եւրոպական միութիւն (European Union)
Եւրոպական խորհուրդ (Council of Europe)
Եւրոպայի անվտանգութեան եւ համագործակցութեան կազմակերպութիւն (ԵԱՀԿ) (Organization for Security and Co-operation in Europe-OSCE)։
Հիւսիսատլանտեան դաշնագրի կազմակերպութիւն (North Atlantic Treaty Organization-NATO)։

Եւրոպական միութիւն
Եւրոպական միութիւնը բաղկացած է 27 երկրներէ եւ ունի 3 հիմնական մարմիններ։

Խորհուրդ (Council)
Բարձրագոյն մարմինն է, որ կորոշէ բոլոր մարզերուն մէջ կիրարկւելիք քաղաքականութեան շրջագիծը։ Կը գործէ 27 երկրներուն կողմէ նշանակւած նախագահի մը (Բելգիայի Հերման Վան Ռոմպայ) կազմակերպչական ուղղութիւններով։ Պարբերաբար կը հրաւիրւի գագաթնաժողովը՝ մասնակցութեամբ 27 երկրներուն ղեկավարներուն։ Ունի Արտաքին քաղաքականութեան համար յատուկ սպասարկութիւն մը (European External Action Service), որ կը ղեկավարւի անգլիացի Lady Catherine Ashton-ին կողմէ։

Յանձնաժողով (Commission)
Գործադիր մարմինն է, որ պէտք է իրականացնէ խորհուրդի կողմէ առնւած հիմնական որոշումները՝ բոլոր ոլորտներէն ներս։ Կը բաղկանայ 27 անդամներէ (1 իւրաքանչիւր երկրէ)։ Նախագահն է Պորտուգալիայէն Jose Manuel Barroso նախագահը եւ անդամները կը նշանակւին խորհուրդին կողմէ 5 տարւայ պայմանագրով։

Խորհրդարան
Կը բաղկանայ 754 անդամներէ, որոնք կընտրւին 5 տարւայ համար։ Իւրաքանչիւր եր-կիր ունի իր բնակչութեան թիւին համեմատ երեսփոխաններ (օրինակ՝ ամենէն շատը Գերմանիան 99 հոգի, իսկ ամենէն քիչը 6-ական հոգի՝ Կիպրոսը, Մալթան, Լուքսեմբուրգը եւ Էստոնիան)։
Խորհրդարանը կը վաւերացնէ նշանակումը յանձնաժողովի նախագահին եւ անդամներուն, Եւրոպական միութեան բիւջէն, համաձայնութիւնները այլ երկիրներու հետ։ ԵՄ հետաքրքրող բոլոր հարցերուն շուրջ կը կայացնէ որոշումներ, որոնք կարեւորութեամբ նկատի կառնւին խորհուրդին եւ յանձնաժողովին կողմէ։ Կը քւէարկէ նաեւ բանաձեւումներ՝ ընդհանրապէս մարդկային իրաւունքներու խախտումներուն շուրջ։
Խորհրդարանէն ներս կը գործեն 7 քաղաքական խումբեր՝ աջէն մինչեւ ձախ իսկ գոյութիւն ունի թիւ մը ալ ընդհանրապէս ծայրայեղ աջին պատկանող երեսփոխաններու, որ չեն ընդգրկւած որեւէ խումբի մէջ։

Եւրոխորհուրդ (Council of Europe)
Կը գտնւի Strasbourg-ի մէջ։ Կը մասնակցին 47 երկիրներ։ Հիմնականօրէն կը զբաղի մարդկային իրաւունքներու եւ ժողովրդավարութեան հարցերով։ Հայաստանը անդամ է եւ ունի մնայուն ներկայացուցչութիւն՝ դեսպանի մը գլխաւորութեամբ։
Գոյութիւն ունի նաեւ Խորհրդարանական վեհաժողովը (Parliamentary Assembly of Council of Europe-PACE), ուր բոլոր մասնակցող երկիրներն ունին իրենց բնակչութեան թիւին համաձայն, ազգային երեսփոխաններէ բաղկացած պատւիրակութիւններ։ PACE կը գործէ մօտաւորապէս Եւրոխորհրդարանի նման, իր յանձնախումբերով եւ քաղաքական խումբերով։ Սակայն, նիստեր կը գումարէ տարին չորս անգամ։ Հայաստան կը մասնակցի չորս իրաւասու ձայնով եւ չորս փոխանդամ երեսփոխաններով (փոխանդամները ներկայ կըլլան նիստերուն, ձայնի իրաւունք ունին, սակայն երկիրը միայն 4 իրաւունք ունի (Ադրբեջան ունի 6+6 անդամներ, իսկ Թուրքիա 12+12)։
Եւրոխորհուրդի հետ յարաբերութիւնները ուղղակի պետական մակարդակի վրայ են։ PACE-ի հետ յարաբերութիւնները պարբերական են։ Ներկայ կըլլանք եւ ներդրում կունենանք, երբ Հայաստանի կամ Արցախի շուրջ կարեւոր հարցեր քննարկւելիք են։ Այդ պարագային կը ջանանք օժանդակել հայկական պատւիրակութիւնը՝ իր կատարելիք յարաբերութիւններուն։

ԵԱՀԿ (OSCE)
ԵԱՀԿ մեզի համար կարեւոր մարմին է, քանի MINSK-ի խումբը իր յանձնախումբն է։ ԵԱՀԿ-ին կը մասնակցին 55 երկիրներ, որոնց մէջ նաեւ ԱՄՆ, Կանադա եւ Կենտրոնական Ասիոյ երկիրները։ Հետը կապերը միջպետական են։ Գոյութիւն ունի նաեւ Խորհրդարանական վեհաժողովը (OSCE Parliamentary Assmebly-OSCEPA), ուր կը մասնակցին բոլոր երկիրներէն, ըստ իրենց բնակչութեան թիւին, ազգային երեսփոխաններէ բաղկացած պատւիրակութիւններ։ Մեր յարաբերութիւնը OSCEPA-ի հետ պարբերական է։ Երբ կը քննւին հարցեր, որոնք առնչւած են Հայաստանի կամ Արցախի հետ, մենք կը համադրենք մեր Հայ Դատի յանձնախումբերը, կատարւելիք յարաբերութիւններուն համար զանազան երկիրներու ներկայացուցիչ երեսփոխաններուն հետ։

NATO
NATO-ի հետ ալ մեր յարաբերութիւնները պարբերական են, հիմնականօրէն իր Խորհրդարանական վեհաժողովին հետ (NATO-PA), երբ ծագին հարցեր՝ առնչւած Հայաստանի եւ Արցախի հետ՝ նորէն կապ հաստատելով ազգային երեսփոխան ներկայացուցիչներուն հետ։

Ոչ-կառավարական կազմակերպութիւններ
Բրիւսէլի մէջ գոյութիւն ունին մեծ թիւով ոչ-կառավարական կազմակերպութիւններ, որոնք կը զբաղին մարդկային իրաւունքներու հարցերով, lobbying-ով, ԵՄ զանազան ծրագիրներու իրագործումով եւլն։ Գոյութիւն ունին նաեւ վերլուծական կենտրոններ, որոնք կը կազմակերպեն մեծ թիւով զրոյցներ՝ Եւրոխորհրդարանէն ներս կամ դուրս։
Հայկական իմաստով՝ գոյութիւն ունի, մեզմէ զատ, նաեւ Հայաստանի Եւրոպացի բարեկամներու միութիւնը (European Friends of Armenia-EuFoA)։ Ան ընդհանրապէս կը զբաղի Հայաստանի շուրջ ուսումնասիրութիւններ պատրաստելով, Հայաստան զանազան առաքելութիւններ իրագործելով, ՀՀ կառավարութեան կից գործող միութիւն է։ Մեր յարաբերութիւնները իրենց հետ լաւ են եւ յաճախ կը գործակցինք։

(Շար. 1)

 
Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։