Հա

Գաղափարական

27/07/2014

Յուլիս 27-ի գործողութիւնը՝ ժամ առ ժամ

1983 թւականի յուլիսի 27-ին աշխարհի ուշադրութիւնը Հայ Դատին սեւեռելու նպատակով՝ Հայ յեղափոխական բանակի (ՀՅԲ) հինգ անդամներ՝ Վաչէ Տաղլեանը, Սեդրակ Աճեմեանը, Սիմոն Եահընեանը, Արա Քրջլեանը եւ Սարգիս Աբրահամեանը յարձակւում են թուրքական դեսպանատան վրայ: Յարձակման պահին թուրք զինւորի կրակոցից զոհւում է Սիմոն Եահընեանը, իսկ միւս չորսին յաջողւում է մտնել դեսպանատան տարածք, որտեղ երկու պայթիւն են իրականացնում:

1983 թւականի յուլիսի 27-ին աշխարհի ուշադրութիւնը Հայ Դատին սեւեռելու նպատակով՝ Հայ յեղափոխական բանակի (ՀՅԲ) հինգ անդամներ՝ Վաչէ Տաղլեանը, Սեդրակ Աճեմեանը, Սիմոն Եահընեանը, Արա Քրջլեանը եւ Սարգիս Աբրահամեանը յարձակւում են թուրքական դեսպանատան վրայ: Յարձակման պահին թուրք զինւորի կրակոցից զոհւում է Սիմոն Եահընեանը, իսկ միւս չորսին յաջողւում է մտնել դեսպանատան տարածք, որտեղ երկու պայթիւն են իրականացնում:

Հայ յեղափոխական բանակը նամակ էր ուղարկել մի քանի լրատւամիջոցների խմբագրութիւններ՝ ուղղւած բոլոր երկրների կառավարութիւններին, համաշխարհային հանրութեանը. «Իմացէք՝ մենք ինչ ենք անում: Ազատասէր հայ երիտասարդները որոշել են անգործ չսպասել: Մենք ամէն ինչ կորցրել ենք եւ այդ պատճառով՝ որոշել ենք օդ բարձրացնել այդ շէնքն ու մնալ դրա տակ: Սա ինքնասպանութիւն ու խելագարութիւն չէ, այլ՝ բարձրագոյն նւիրատւութիւն՝ ազատագրական պայքարին: Թող համաշխարհային հանրութիւնը մեզ արկածախնդիր անւանի կամ ահաբեկիչ ու դահիճ՝ ոչինչ: Մենք որոշել ենք ուժի դիմել, որովհետեւ թուրքական իշխանութիւնն ու այլ երկրներ, որոնք պաշտպանում են այդ իշխանութեանը, ոտնահարում են հայ ժողովրդի իրաւունքները: Հայ ժողովուրդը երկար է սպասել, որ միջազգային դատարանը գտնի Հայկական Հարցի լուծումը: Հայ ժողովրդի ինքնակողմնորոշման միակ ելքը զինւած պայքարն է: Նախնիների ազատ եւ անկախ հայրենիքում ապրելն ու զարգանալը հայ ժողովրդի իրաւունքն է»:
10:30- Հինգհոգանոց խումբ մտաւ Լիսբոնի թուրքական դեսպանատան շրջանակը:

10:45- Դեսպանատան պահակների հետ բախում ունենալուց յետոյ՝ դռան շեմքին ընկաւ նրանցից մէկը:

11:00- Զօրաւոր պայթիւն ու հրաձգութեան ձայներ են լսւում գրաււած շէնքից:

11:35- Խումբը հեռախօսով յայտարարեց, որ ոստիկանութեան միջամտութեան դէպքում՝ շէնքը կը պայթեցւի:

12:00- Շէնքի վերեւի յարկում սկսւում է հրդեհը:

12:15- Ոստիկանութիւնը, շրջապատելով թաղը, իր «մասնաւոր ուժեր»-ով փակում է դեսպանատան երթեւեկելի ուղիները: Կցորդի վիրաւոր կինը եւ զաւակը դուրս եկան շէնքից:

12:30- Փարիզի եւ Լիսբոնի մի քանի օրաթերթեր ստանում են գործողութեան ստանձնման նամակ՝ Հայ յեղափոխական բանակի կողմից, որում յայտարարւում էր. «Որոշել ենք պայթեցնելով դեսպանատան շէնքը՝ զոհել մեզ փլատակների տակ»:

13:00- Շէնքի վերի յարկը բոցերի մէջ է գտնւում:

13:45- Ոստիկանութիւնը յարձակւում է շէնքի վրայ: Մի քանի րոպէ հրաձգութիւնից յետոյ՝ լսւում են ուժեղ պայթիւններ:

14:00- Ոստիկանութիւնը շէնք մտնելով, փլատակների տակ գտնում է 5 ածխացած դիակներ:

14:45- Պետական աղբիւրները պաշտօնապէս յայտարարեցին գործողութեան աւարտը՝ յայտարարելով «Խմբի անդամները ռումբի պայթիւնով ինքնասպան դարձան»:

19 սեպտեմբերի 1983- Հինգ հերոսների մարմինները հասնում են Լիբանան:

20 սեպտեմբերի 1983- Հազարաւոր հայերի ներկայութեամբ Բէյրութի եկեղեցում կատարւում է հինգ յեղափոխականների յուղարկաւորութիւնը:
Սա ինքնասպանութիւն չէր, ոչ էլ՝ խելագարութեան արտայայտութիւն: Սա զոհաբերութիւն է ազատութեան բագինին:

 

140727c01aՍիմոն Եահընեան
Լռակեաց, համեստ, ծառայասէր եւ ընկերային այս տղան ծնած է Բէյրութ, 1962 մարտի 1-ին, հայեցի եւ գաղափարական մթնոլորտով ընտանիքի մը մէջ:
Մէկ տարի կը յաճախէ Ազգային «Կիլիկեան» վարժարանը, ապա ընտանիքին հետ կը փոխադրւի Այնճար, ուր կը յաճախէ ազգային «Յառաջ-Գ. Գիւլբենգեան» կոլէջը, ուր կը մնայ մինչեւ 8-րդ դասարան: Ընտանիքին հետ Բէրութ փոխադրւելէն ետք՝ կը յաճախէ նախ ազգային «Ս. Խանամիրեան» եւ ապա՝ ազգային «Լ. եւ Ս. Յակոբեան» կոլէջները, ուր կը մնայ մինչեւ 10-րդ դասարան: Ուսումը ձգելէ ետք՝ կը հետեւի արհեստի եւ կը սորվի ինքնաշարժի մեքենաներու նորոգութիւն:
Նկարագրով լռակեաց ու պարզ՝ ան միշտ գուրգուրոտ էր իր շրջապատին նկատմամբ, մասնաւորաբար՝ իր ընտանիքին: Ան շատ կը սիրէր մանուկները եւ անոնց հետ կը զբաղէր իր ազատ ժամերուն: Անոնց կը սորվեցնէր յեղափոխական երգեր՝ բացատրելով անոնց հետ կապւած դէպքերու պատմութիւնը:
Մանկութենէն սիրած էր զէնքը: Իսկ պատանեկան տարիքին արդէն իսկ կը յայտարարէր, թէ միայն զէնքով կայ հայոց փրկութիւն…
Վերջին շրջանին փոփոխութիւն կը կրէ անոր նկարագիրը. Ան աւելի եւս գուրգուրոտ կը դառնայ: 16 յուլիսի 1983-ին, նախքան տունէն մեկնիլը, կը սպասէ ընտանիքի բոլոր անդամներուն տուն վերադարձին եւ կը մեկնի տունէն: Ընտանիքը այլեւս ոչ մէկ տեղեկութիւն կը ստանայ Սիմոնէն մինչեւ հինգշաբթի, 28 յուլիսը, երբ թերթերէն կը տեղեկանայ պատահածի մասին:


Վաչէ Տաղլեան140727c01b
«Ես բնական մահով պիտի չմեռնիմ, զոհը պիտի չըլլամ ճակատագրի խաղերուն: Ես Հայ Դատի զինւոր եմ, կեանքս պիտի զոհեմ այդ ճամբուն վրայ»:
Ծնած է 1964 հոկտեմբերի 8-ին, Բէյրութ, հայաշունչ ընտանիքի մը մէջ: Հայրը կըլլայ իր առաջին դաստիարակը, որ Վաչէի մէջ կարթնցնէ ազգին սէրը եւ Հայ Դատի համար պայքարելու ոգին:
Կը յաճախէ թաղին ազգային վարժարանը, ուր իր մէջ աւելի եւս կը թրծւի ազգային նկարագիրը: Տակաւին պատանի՝ արդէն իսկ ծայր կառնէ Լիբանանի երկարամեայ պատերազմը: Հետագային ինքն ալ կը մասնակցի պահակութեան գործին:
Սակայն, հայութեան ծառայելու իր բաղձանքը, որ պատանի տարիքին կը դրսեւորւէր պահակութեան ճամբով, գոհացում չի տար անոր եւ գաղափարական կազմաւորման ճամբով կուզէ անցնիլ ուղղակի գործօն պայքարի:
Արձակուրդի մը համար տունէն կը մեկնի 18 յուլիսին՝ ըսելով, թէ 15 օրով կուզէ Յունաստան երթալ: Այդ կըլլար իր վերջին մեկնումը:

 

140727c01cՍարգիս Աբրահամեան
«Սիրելի մայրս, ես նորէն կերթամ. Ետեւէս մէկուն մի՛ հարցնէք, որովհետեւ չեն գիտեր: Ես կապ կը պահեմ»: Այս եղաւ Սագոյին վերջին պատգամ-երկտողը:
Ան ծնած է 23 փետրւարի 1962-ին, Բէյրութ: Իր նախակրթութիւնը կը ստանայ Հայ կաթողիկէ «Մեսրոպեան» վարժարանին մէջ, որմէ ետք միջնակարգ ուսման համար կը մտնէ «Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ» ճեմարանը: …Ուսման շրջանը կէս կը ձգէ, երբ հայրը կը մահանայ 1974-ին եւ տան ապրուստի հոգը կը մնայ իր վրայ: Կը դիմէ արհեստի, որուն մէջ շատ արագ կը յառաջադիմէ եւ քանի մը տարի ետք արդէն կը մտածէ անհատական գործի ձեռնարկելու մասին:
Յաճախ արկածի կը հանդիպէր: Վերջին օրերուն ան ինկած էր մոտոցիկլետէն եւ կոտրած՝ աջ ոտքին ոսկորը: Ստիպւած՝ երկար ատեն ոտքը գաճի մէջ պահած էր: Սակայն, ապաքինման շրջանը տակաւին չաւարտած՝ կը դիմէ բժիշկին, որպէսզի քակէ գաճը: Բժիշկը կը մերժէ: Բժիշկին խօսքին կարեւորութիւն չի տար եւ ինք անձամբ կը քակէ գաճը: Երկու օր մասաժի կերթայ եւ երրորդ օրը՝ 22 յուլիսի 1983-ի առաւօտուն նոյն պատճառով կը մեկնի տունէն եւ այլեւս չի վերադառնար: Քանի մը օր ետք եղբայրը Սագոյին երկտողը կը գտնէ գրադարանին մէջ: Սակայն, այս անգամ ան բնաւ պիտի չվերադառնար:

 

Արա Քրջլեան140727c01d

«Քանի որ հայ ծնած եմ՝ ժամանակ չունիմ անհատական կեանքիս մասին մտածելու: Եթէ դատ ունեցող ժողովուրդի մը զաւակը չըլլայի, այդ պարագային կը մտածէի վայելքներու շուրջ»: Այս խօսքն էր, որ Արան միշտ կը կրկնէր եւ այս ճամբուն վրայ ալ ան արհամարհեց ամէն ինչ, մինչեւ իսկ կեանքը:
Ծնած է 8 յուլիսի 1963 թ., Բէյրութ: Նախ կը յաճախէ ազգային «Մարտիկեան» վարժարանին մանկապարտէզը եւ ապա՝ ազգային «Ս. Խանամիրեան» կոլէջ, որու ընթացքը չի կրնար աւարտել՝ հօրը մահւան պատճառով: Տան պատասխանատւութիւնը, սակայն, անոր մոռցնել չի տար Հայ Դատի հանդէպ իր ունեցած պարտաւորութիւնները: Ազգային իր գիտակցութեան ներշնչման աղբիւրը եւ մղիչ ուժը կըլլայ իր մայրը, որ իրեն միշտ կը պատմէ հայ ժողովուրդի տառապանքներուն մասին՝ թուրքական լուծին տակ: Արա շատ կը սիրէր փոքրերը: Իր շուրջ կը հաւաքէր զանոնք եւ կը պատմէր հայութեան կրած տառապանքներուն մասին: Անոնց մէջ եւս կարթնցնէր հայրենասիրութիւնը: Վերջին օրերուն ան մօրը կըսէ, թէ պտոյտի համար կուզէ Յունաստան մեկնիլ, սակայն մայրը կընդդիմանայ: Քանի մը օր ետք Արան կըսէ, թէ ընկերներով բանակումի պիտի երթան գիւղերը եւ այդ պատրւակով կը մեկնի տունէն 22 յուլիսի 1983-ին:

 

140727c01eՍեդրակ Աճեմեան
Ծնած է Բէյրութ, 1962 մարտին: Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Հայաշէնի Հայ աւետ. վարժարանին մէջ, իսկ միջնակարգ ուսումը Էշրեֆիէի Հայ Աւետ. Կենտր. Բարձր. վարժարանին մէջ: Կը մտնէ արհեստից վարժարան եւ կը մասնագիտանայ պատկերասփիւռի եւ ձայնասփիւռի նորոգութեանց մէջ՝ ստանալով համապատասխան վկայական: Նախաձեռնելով անձնական գործի՝ կունենայ իր սեփական վաճառատունը: Իր ազգային կրթութեան առաջին օջախը կը հանդիսանայ իր տունը, իսկ հայրը՝ առաջին դաստիարակը: Հայրը իր զաւակներուն միշտ կը պատմէ հայ-թուրք հակամարտութեանց, Հայոց Ցեղասպանութեան եւ տեղահանութեանց մասին: Սեդրակի մօրը մեծ հայրն ալ զոհը դարձած է թուրքական եաթաղանին. Իրենց տան պատէն կախւած անոր նկարը աւելիով կը հրահրէ արդէն իսկ ալեկոծ Սեդրակին սիրտը: Յաճախ իր մտածումներն ու մտահոգութիւնները կը պահէ իր շուրջիններէն: Մասնաւոր հետաքրքրութիւն կը ցուցաբերէ երաժշտութեան եւ մասնաւորաբար յեղափոխական երգերու նկատմամբ:
Ընկերային ու կատակասէր այս տղան իր տան մէջ յաճախ կարտայայտւէր Հայ Դատի պայքարի մասին եւ կը յիշէր հայ երիտասարդութեան պարտաւորութիւնները՝ մեր դատի իրագործման ի խնդիր: Բայց, ոչ մէկ անգամ նւազագոյն կասկածը կարթնցնէր, թէ կրնար այսպիսի Սրբազան Գործի մը մէջ դերակատար դառնալ: Վերջին անգամ տունը կը ձգէ 17 յուլիսի 1983-ին՝ Լիբանանի գիւղերէն մէկը բանակումի երթալու պատճառաբանութեամբ:

Յարակից լուրեր

  • Հայ Դատը նոր թափով կը սկսի Հայաստանը կրկնակի հարկումէ զերծ պահելու արշաւին
    Հայ Դատը նոր թափով կը սկսի Հայաստանը կրկնակի հարկումէ զերծ պահելու արշաւին

    Հայաստանի մէջ տեղի ունեցած խաղաղ, սահմանադրական եւ ժողովրդավար իշխանափոխութեան լոյսին տակ եւ նկատի ունենալով այն իրողութիւնը, որ Միացեալ Նահանգներու քաղաքական շրջանները դրուատած են զայն եւ փափաք յայտնած են նոր էջ մը բանալու Հայաստան-Միացեալ Նահանգներ յարաբերութեան պատմութեան մէջ, Ամերիկայի Հայ Դատի յանձնախումբը կը տեղեկացնէ, թէ նոր թափով սկսած է յառաջ մղելու Հայաստանը կրկնակի հարկումէ զերծ պահելու եւ երկկողմանի առեւտուրի ու ներդրումներու առջեւ դրուած արհեստական արգելքները վերացնելու արշաւը։

  • Հայ Դատը իմ կեանքի ճանապարհն է
    Հայ Դատը իմ կեանքի ճանապարհն է

    ՀՅԴ Եւրոպայի Հայ Դատի գրասենեակի նախագահ Գասպար Կարապետեանի քաղաքական թեմաներով մեկնաբանութիւններն ու հարցազրոյցները հրապարակւում են գրեթէ ամէն օր, համարեայ բոլոր կայքերում: «Ապառաժ»-ը եւս բազմիցս առիթ է ունեցել զրուցելու Հայ ազգի, Հայ Դատի եւ հայրենիքի Նւիրեալ Գասպար Կարապետեանի հետ: Այս անգամ, սակայն, զրոյցի թեման քաղաքական չէ. նիւթն ամբողջութեամբ նւիրւած է Գասպար Կարապետեան անհատին:

  • Թուրքիան Հայկական Հարցին վերաբերող Օսմանեան փաստաթղթերի մի մեծ հաւաքածու 1931 թւականին վաճառել է Բուլղարիային
    Թուրքիան Հայկական Հարցին վերաբերող Օսմանեան փաստաթղթերի մի մեծ հաւաքածու 1931 թւականին վաճառել է Բուլղարիային

    Բուլղարիայի ազգային գրադարանում է գտնւում Օսմանեան արխիւների աշխարհի ամենահարուստ հաւաքածուներից մէկը:

    Աղբիւրը նշում է, որ հէնց Բուլղարիայում է գտնւում մօտ 500 հազար Օսմանեան արխիւային միաւոր եւ մօտ մէկ մլն. փաստաթուղթ, որոնց թւում են Հայկական Հարցին վերաբերող մի շարք կարեւոր արձանագրութիւններ:

  • Միջին Արեւելքի Հայ Դատի խորհրդաժողովին առիթով զեկուցական հանդիպում` «Հայ Դատի մարզերը եւ մարտահրաւէրները» նիւթով
    Միջին Արեւելքի Հայ Դատի խորհրդաժողովին առիթով զեկուցական հանդիպում` «Հայ Դատի մարզերը եւ մարտահրաւէրները» նիւթով

    Կազմակերպութեամբ Միջին Արեւելքի Հայ Դատի գրասենեակին եւ Լիբանանի Հայ Դատի յանձնախումբին, երէկ` երկուշաբթի, 4 սեպտեմբեր 2017-ին, երեկոյեան ժամը 7:30-ին «Ազդակ»-ի «Փիւնիկ» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ զեկուցական հանդիպում` «Հայ Դատի մարզերը եւ մարտահրաւէրները» նիւթով: 

  • Լիզ­պո­նի ­Հին­գին գե­րա­գոյն զո­հա­բե­րու­թեան անլ­ռե­լի պատ­գա­մը
    Լիզ­պո­նի ­Հին­գին գե­րա­գոյն զո­հա­բե­րու­թեան անլ­ռե­լի պատ­գա­մը

    Լիզպոնի գերագոյն զոհաբերութեան գրոհը իրագործեցին հինգ երիտասարդ հայորդիներ։ Հինգն ալ Հ.Յ.Դ. Լիբանանի Երիտասարդական Միութեան անդամներ էին, որոնք «Հայ Յեղափոխական Բանակ»-ի անունով գրաւեցին եւ ուժանակով պայթեցուցին ու օդը հանեցին թրքական պետութիւնը խորհրդանշող շէնքը՝ ինքնասպանական գործողութեամբ եւ հերոսական գաղափարապաշտութեամբ Հայ Դատի պայքարին նուիրաբերելով իրենց գերագոյնը, դեռատի կեանքը։

Ամենաշատ ընթերցւած

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։