Հա

Գաղափարական

Չորեքշաբթի, 10 Յուլիսի 2013 10:40

ՀԱՅ ԴԱՏ - Եւրոխորհրդարանն առաւ «Հայկական Հարցին քաղաքական լուծում» գտնելու իր առաջին քայլը

(1987 թ. յունիսի 18)

Ն.

altՅունիսի 18-ին Եւրոխորհրդարանը կայացրեց իր տեսակի մէջ աննախադէպ՝ պատմա-քաղաքական կարեւոր նշանակութեամբ մի որոշում՝ Հայկական Հարցի վերաբերեալ:
1987 թ. յունիսի 18-ի իր նիստում, լայն մեծամասնութեամբ, Եւրոխորհրդարանը որդեգրեց որոշման մի բանաձեւ, որը հանրածանօթ դարձաւ «Հայկական Հարցին քաղաքական մի լուծում» անւամբ:
Բանաձեւը օրակարգ էր բերւել Եւրոխորհրդարանի Ընկերվարական խմբաւորման ներկայացուցիչների կողմից՝ Անրի Սաբիի գլխաւորութեամբ: «Հայկական Հարցին քաղաքական մի լուծում» գտնելու առաջադրանքով ներկայացւած այդ բանաձեւը աւելիով ուժ ստացաւ, երբ Եւրոխորհրդարանի յունական պատւիրակութեան անդամ Գոլոգոդրոնիսը լրացուցիչ առաջարկութիւն ներկայացրեց Ապրիլ 24-ը որպէս Հայկական Հարցի եւ Հայոց Ցեղասպանութեան օր ճանաչելու անհրաժեշտութեան մասին:

Եւրոխորհրդարանի հաստատած որոշմանբանաձեւը իրաւական ծաւալուն մի տարազում ունի, որի հետեւեալ կէտերը խտացնում են Հայկական Հարցի վերաբերեալ եւրոպական պետութեանց ու հանրային կարծիքի մօտ ժամանակին տիրող ընդհանուր մօտեցումը.
* Համոզւած լինելով, որ Թուրքիայում բնակւող հայ ժողովրդի պատմութեան ճանաչումը ինքնին նախատեսում է նրա ինքնութեան ճանաչումը որպէս ազգային, մշակութային, լեզւական եւ կրօնական փոքրամասնութիւն,
* Նկատի ունենալով, որ հայերը այդ իրադարձութիւնները (1915 թ. ջարդերը) որակում են որպէս կազմակերպւած ցեղասպանութիւն՝ համաձայն ՄԱԿ-ի 1948 թւականի Ցեղասպանութեան մասին ուխտագրի,
* Նկատի ունենալով, որ թուրքական պետութիւնը մերժում է Ցեղասպանութեան մեղադրանքը որպէս անհիմն,
* Հաստատելով, որ թուրքական կառավարութիւնը, մերժելով մինչ օրս ճանաչելու 1915 թւականի Ցեղասպանութիւնը՝ այդպիսով շարունակում է հայ ժողովրդին զրկել իր սեփական պատմութեան իրաւունքից,
* Նկատի ունենալով, որ պատմականօրէն ապացուցւած Հայոց Ցեղասպանութիւնը մինչ այժմ ո՛չ ենթարկւել է քաղաքական դատապարտման, ո՛չ էլ ստացել է համապատասխան հատուցում,
* Նկատի ունենալով, որ Թուրքիայի կողմից Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչումը այսուհետեւ կը դիտւի որպէս հայերի նկատմամբ բարոյական իրաւունքի վերականգնման խորապէս մարդկային քայլ, որը միայն կարող է պատիւ բերել թուրքական կառավարութեան,
* Խորապէս ափսոսանք յայտնելով եւ դատապարտելով 1973 թւականից 1986 թւականների ընթացքում հայկական խմբաւորումների անիմաստ ահաբեկչութիւնը, ինչպէս նաեւ բազմաթիւ մահափորձերը, որոնց հետեւանքով՝ զոհւեցին կամ վիրաւորւեցին բազմաթիւ անմեղ մարդիկ, որը դատապարտւեց հայ ժողովրդի ճնշող մեծամասնութեան կողմից.
* Նկատի ունենալով, որ Հայկական Հարցի նկատմամբ բոլոր իրարայաջորդ թուրքական կառավարութիւնների անհաշտ դիրքորոշումը ոչ մի կերպով չի նպաստել լարւածութեան թուլացման,
1- Յայտնելով այն կարծիքը, որ Հայկական Հարցը, ինչպէս նաեւ Թուրքիայում ազգային փոքրամասնութիւնների հարցը պէտք է քննարկւեն Թուրքիայի եւ Եւրոպական տնտեսական համագործակցութեան միջեւ գոյութիւն ունեցող յարաբերութեանց շրջագծում՝ ընդգծում է, որ ժողովրդավարութիւնը մի երկրում կարող է արմատապէս հաստատւել միայն այն պայմանով, որ այդ երկիրը ճանաչի եւ հարստացնի իր պատմութիւնը՝ իր ազգային եւ մշակութային այլազանութեամբ:
2- Գտնում է, որ ողբերգական իրադարձութիւնները, որոնք տեղի ունեցան 1915-1917 թւականներին՝ Օսմանեան կայսրութեան տարածքում հայերի նկատմամբ, հանդիսանում է ցեղասպանութիւն՝ համաձայն «Ցեղասպանութեան յանցագործութիւնը կանխարգելելու եւ պատժելու մասին» ուխտագրի՝ ընդունւած ՄԱԿ-ի Ընդհ. ժողովի կողմից 1948 թ. դեկտեմբերի 9-ին:
«Նշւում է միաժամանակ, որ ժամանակակից Թուրքիան պատասխանատու չի կարող համարւել Օսմանեան կայսրութեան հայ բնակչութեան ողբերգութեան համար եւ ամենայն հաստատակամութեամբ ընդգծում է, որ այդ պատմական իրադարձութեանց ճանաչումը որպէս ցեղասպանութիւն՝ առիթ չի կարող հանդիսանալ քաղաքական, իրաւական կամ նիւթական որեւէ պահանջի՝ այսօրւայ Թուրքայի նկատմամբ:
3- Պահանջւում է Եւրոխորհրդից ճնշում գործադրել այսօրւայ թուրքական կառավարութեան վրայ, որպէսզի վերջինս ճանաչի 1915-1917 թւականներին հայերի հանդէպ կազմակերպւած ցեղասպանութիւնը եւ այդպիսով նպաստի քաղաքական երկխօսութեան հաստատման՝ Թուրքիայի եւ հայերի լիազօր պատւիրակների միջեւ:
4- Դրանից ելնելով, որ հայ ժողովրդի դէմ անցեալում Երիտթուրք կառավարութեան գործադրած Ցեղասպանութեան մերժումը ներկայ թուրքական կառավարութեան կողմից, Յունաստանի հետ գոյութիւն ունեցող վիճելի հարցերում միջազգային իրաւական նորմերի կիրառումից հրաժարումը, Կիպրոսում թուրքական գրաւման զօրքերի պահպանումը, ինչպէս նաեւ քրդական իրադարձութիւնների ժխտումը, այդ երկրում (Թուրքիա) իսկական խորհրդարանական ժողովրդավարութեան բացակայութիւնը, անհատական, հասարակական ու յատկապէս կրօնական ազատութիւնների ոտնահարումը՝ այս ամէնը հանդիսանում են անյաղթահարելի արգելքներ՝ Եւրոպական տնտեսական համագործակցութեան կազմում Թուրքիայի հաւանական ընդունման հարցի քննարկման համար:
Բանաձեւը բազում այլ կէտեր եւս պարունակում է, բայց այսքանն իսկ բաւարար է՝ հաստատելու համար, որ իր տեսակի մէջ քաղաքական կարեւոր քայլ առնւեց այդ ժամանակ դեռեւս արեւմտեան Եւրոպայի կողմից, ոչ միայն Հայոց Ցեղասպանութեան միջազգայնօրէն ճանաչման ու դատապարտման ճակատում, այլեւ՝ Թուրքիային եւս միեւնոյն կեցւածքի մղելու բարոյական պարտաւորութեան ճնշման առումով:
Անշուշտ, հայերիս սեւ աչքերի համար չորդեգրւեց այդ բանաձեւը:
Հայ Դատի ուժական պայքարի գլխաւոր նւաճումը հանդիսացաւ համաշխարհային հանրութեան՝ այս պարագայում արեւմտեան Եւրոպայի կողմից Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման ու դատապարտման հետամուտ այդ քայլը:
Նոյնպէս չպէտք է անտեսել բանաձեւի պարունակած այն բացայայտ պայմանը, որ այսօրւայ Թուրքիան չպէտք է պատասխանատու համարւի եւ որեւէ պահանջի առջեւ դրւի՝ Օսմանեան կայսրութիւնում Երիտթուրք կառավարութեան գործած ոճիրների համար:
Բայց, միաժամանակ կարեւորութեամբ պէտք է ընդգծել, որ Երոմիութեանն անդամակցելու համար՝ Թուրքիան պարտաւորութեան տակ դրւեց՝ ճանաչելու եւ դատապարտելու Հայոց Ցեղասպանութիւնը:
Այս վերջին պայմանը շուտով մոռացութեան տրւեց Եւրոխորհրդարանի կողմից՝ Թուրքիայի անդամակցելու համար հետագայում իր ճշտած պայմանների ցուցակից…
Բայց, իր այս հակասութիւններով ու սահմանափակումներով հանդերձ՝ 1987 թ. յունիսի 18-ի Եւրոխորհրդարանի որդեգրած որոշման բանաձեւը ճանապարհ բացեց Հայկական Հարցի քաղաքական լուծում գտնելու համաշխարհային հանրութեան պարտաւորութեան առջեւ:
Մնում է, որ Հայաստանի վերանկախացումից յետոյ՝ իր դիրքերը աւելիով ամրապնդած իրաւատէր հայութիւնը հետեւողականօրէն պահանջատէր կանգնի թէ՛ Եւրոխորհրդարանի բանաձեւի աւելի արդարադատ տարածմանը, թէ՛ դրա լիարժէք գործադրութեանը:

(Արեւելահայերէնի վերածւած)

 

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կարո՞ղ է արդեօք նախագահի այցը Նիւ Եօրք նպաստել Իրանի միջազգային դիրքի ամրապնդմանը:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։