Հա

Գաղափարական

15/10/2017 - 10:50

Երկու մեծերը` Զաւարեանի մասին. Ազնիւ եւ անկեղծ

Ամէն մարդու էլ հո չի կարելի անւանել ազնիւ եւ անկեղծ։ Ամէն մարդ էլ հո չի կարող լինել ազնիւ եւ անկեղծ։

Շատ հազարների մէջ մինը կարող է լինել ազնիւ եւ անկեղծ։ Էս տեսակ հազւագիւտ մարդկանցից մինն էր Սիմոն Զաւարեանը։

Նա կարող էր սխալւել, բայց դիտաւորութեամբ չէր խաբիլ երբեք, ճշմարտութեան հանդէպ աչք փակելու սովորութիւն չունէր, չգիտէր գնալ բազմութեան յետեւից, չգիտէր ձեւանալ էն, ինչ որ չէր եւ միշտ մնաց անկեղծ, ինքնուրոյն ու ինքնատիպ։

Ամէն մարդու էլ հո չի կարելի անւանել ազնիւ եւ անկեղծ։ Ամէն մարդ էլ հո չի կարող լինել ազնիւ եւ անկեղծ։

Շատ հազարների մէջ մինը կարող է լինել ազնիւ եւ անկեղծ։ Էս տեսակ հազւագիւտ մարդկանցից մինն էր Սիմոն Զաւարեանը։

Նա կարող էր սխալւել, բայց դիտաւորութեամբ չէր խաբիլ երբեք, ճշմարտութեան հանդէպ աչք փակելու սովորութիւն չունէր, չգիտէր գնալ բազմութեան յետեւից, չգիտէր ձեւանալ էն, ինչ որ չէր եւ միշտ մնաց անկեղծ, ինքնուրոյն ու ինքնատիպ։

Բոլոր սրտով նւիրւեց ամէն գործի, ինչ գործի որ մօտեցաւ՝ գիտական, հասարակական թէ ազգային, տւեց ամէն բան, ինչ որ ունէր ու կարող էր տալ, եւ միայն մի մարդ կար, որին կեանքում անխիղճ կերպով զրկեց ամէն յարմարութիւնից, ամէն հաճոյքից ու ամէն վայելքից-էդ էլ հէնց ինքն էր։

Ինտելիգենտ ու կուլտուրական մարդ էր բառի ամբողջ իմաստով եւ զարմանալի քնքոյշ սրտի տէր։ Ամէն անգթութիւն անտանելի էր նրա համար, ամէն անարդարութիւն ալեկոծում էր նրա հոգին, ինչ ասպարէզում ուզում է լինէր, եւ նա բնաւ հանգիստ չկարողացաւ ունենալ էս անգթութիւններով ու անարդարութիւններով լիքը կեանքում։

Գիտական-կուլտուրական անհատը յայտնւում էր նրա մէջ ոչ թէ սովորական ճապաղ ու անզօր պատկերով, այլ որոշւած էր լայն հայրենասիրութեան առողջ զգացմունքով եւ հայրենագիտութեան բուռն տենչով։

Տասնչորս տարուց ի վեր ձեռնարկած էր մեր երկրի ուսումնասիրութեան գործին-Սասուն, Տարոն, Կիլիկիա ու Կովկաս, հայի բազմապիսի աշխատանքը եւ ինքնուրոյն կեանքը ներկայացնելու եւ գործի արդիւնքը կարմրապսակ Սասունին յատկացնելու դիտաւորութեամբ։ Եւ դժւարանում էր «մեր գեղարւեստական եւ գեղեցիկ շրջանի մէջ, ո՞ր ճիւղի վրայ կանգ առնել, բոլորն էլ այնքան են գեղեցիկ, այնքա՜ն են ինքնուրոյն»։

Հէնց էս խոշոր գործի ալբոմը կազմելու պատրաստութեան վրայ էր, որ հեռագիրը գուժեց, թէ ինքը էլ չկայ։ Գնաց շատ գնացածների անդարձ ճանապարհով, եւ մենք նստած ենք մնացողների սովորական հաշւետւութեանը, թէ ինչ առաքինութիւններ ունէր նա։

Ինչքան էլ առաքինութիւններ ունենայ մարդը, ամէնից գլխաւորն էն է, որ անկեղծ լինի ու ազնիւ։

Եւ Սիմոնը անկեղծ էր ու ազնիւ։

Սակայն մեր դժբախտ աշխարհքում, ուր շատ բան միանգամայն թարս է հասկացւում, նրա անկեղծութիւնն ու ազնւութիւնն էլ վերջը պատիժ դարձան իր գլխին, եւ նա գերեզման է իջնում ծանր տպաւորութիւնների տակ։

ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ԹՈՒՄԱՆԵԱՆ

 

Այս նիւթամոլ, այս կեղծաւոր դարի մէջ,

Արհամարհեց նա ամէն բարձ ու պատիւ,

Միշտ վառ պահեց այն երկնային ջահն անշէջ,

Եղաւ բոլոր որբ սրտերի քաջ հովիւ:

ԱՒԵՏԻՔ ԻՍԱՀԱԿԵԱՆ

Յարակից լուրեր

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։