Հա

Գաղափարական

15/03/2018 - 12:30

«Այո՛, ես մարդ եմ սպանել, բայց մարդասպան չեմ»

Այսօր լրանում է հայ վրիժառու Սողոմոն Թեհլիրեանի կողմից Թալէաթ փաշայի սպանութեան 97-ամեակը:

1921 թւականի մարտի 15-ին Թեհլիրեանը մասնակցում է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան «Նեմեսիս» գործողութեանը՝ Բեռլինի Շառլոտենբուրգ թաղամասի Հարդենբերգ փողոցում գնդակահարելով երիտթուրքերի ներքին գործերի նախարար եւ Հայոց Ցեղասպանութեան գլխաւոր կազմակերպիչ Թալէաթ փաշային:

Այսօր լրանում է հայ վրիժառու Սողոմոն Թեհլիրեանի կողմից Թալէաթ փաշայի սպանութեան 97-ամեակը:

1921 թւականի մարտի 15-ին Թեհլիրեանը մասնակցում է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան «Նեմեսիս» գործողութեանը՝ Բեռլինի Շառլոտենբուրգ թաղամասի Հարդենբերգ փողոցում գնդակահարելով երիտթուրքերի ներքին գործերի նախարար եւ Հայոց Ցեղասպանութեան գլխաւոր կազմակերպիչ Թալէաթ փաշային:

Երկուսուկէս ամիս անց դատարանում գերմանացի փաստաբան դոկտոր Դիմայէրը իր պաշտպանական ճառում ասելու էլ. «Սողոմոն Թեհլիրեանը ինքը չէր, որ փողոց կիջնէր Թալէաթ փաշային սպանելու, իր մէջ կիջնէին դարերը, միլիոնաւոր սպանւածները: Նա, կարելի է ասել, կը տանէր իր առջեւ դրօշակը խոշտանգւածների, դրօշակը իր լլկւած ընտանիքի»:

Դատավարութեան ժամանակ Թեհլիրեանն ասում է. «Այո, ես մարդ եմ սպանել, բայց մարդասպան չեմ»:

Նրա դատավարութեան արդիւնքներին սրտատրոփ հետեւել է համաշխարհային հանրութիւնը։ Գերմանական դատարանը Թեհլիրեանին անմեղ է ճանաչել` «արդեօ՞ք Թեհլիրեանը մարդ է սպանել» հարցին տալով «ո՛չ» պատասխանը։

* * *

Թալէաթին սպանելուց յետոյ Թելիրեանը ձերբակալւում է, սակայն 1921թ. յունիսի 3-ին ազատ է արձակւում դատարանի դահլիճից, որտեղ նրան պաշտպանում էր Եօհաննէս Լեփսիուսը:

Դատարանի նախագահ- Դուք ձեզ ինչո՞ւ յանցաւոր չէք համարում:

Թեհլիրեան- Ինքս ինձ յանցաւոր չեմ համարում, որովհետեւ խիղճս հանգիստ է:

Նախագահ- Խիղճդ ինչո՞ւ է հանգիստ:

Թեհլիրեան- Մարդ եմ սպանել, բայց մարդասպան չեմ:

Նախագահ- Թալէաթ փաշային ուզում էի՞ք սպանել:

Թեհլիրեան- Այս հարցը չեմ հասկանում: Ես նրան արդէն սպանել եմ:

Նախա‎գահ- Ուզում եմ ասել` նրան սպանելու ծրագիր ունէի՞ք:

Թեհլիրեան- Ես որեւէ ծրագիր չունէի:

Նախագահ- Ե՞րբ արթնացաւ այդ գաղափարը:

Թեհլիրեան- Դէպքից մօտ երկու շաբաթ առաջ ինձ շատ վատ էի զգում, ջարդերի պատկերները աչքերիս առաջ էին: Մօրս դիակը տեսայ: Այդ դիակը ոտքի ելաւ, կանգնեց առջեւս եւ ասաց ինձ. դու տեսար, որ Թալէաթն այստեղ է ու անտարբե՞ր ես մնում:

Նախագահ- Իսկ դուք ի՞նչ արեցիք:

Թեհլիրեան- Յանկարծ արթնացայ եւ որոշեցի այդ մարդուն սպանել:

Յարակից լուրեր

  • 15 մարտ 1921. Թալէաթի ահաբեկումը. Որպէսզի դատուի եւ պատժուի հայասպան թուրք պետութիւնը
    15 մարտ 1921. Թալէաթի ահաբեկումը. Որպէսզի դատուի եւ պատժուի հայասպան թուրք պետութիւնը

    Մարտ 15-ը հայոց սերունդներու ազգային յիշողութեան մէջ անջնջելիօրէն դրոշմուած է իբրեւ Օրն Արդարահատուցման, Օրը՝ Թալէաթի ահաբեկման։

  • Սողոմոն Թեհլիրեանի լուսանկարը՝ Վարշաւայում բացւած ցուցադրութիւնում
    Սողոմոն Թեհլիրեանի լուսանկարը՝ Վարշաւայում բացւած ցուցադրութիւնում

    Դեկտեմբերի առաջին օրերին Վարշաւայի «Pilecki» ինստիտուտը բացեց իրաւագէտ Ռաֆայէլ Լեմկինին նւիրւած ժամանակաւոր ցուցադրութիւն: «Pilecki» ինստիտուտի խնդրանքով «Հայոց Ցեղասպանութեան թանգարան-ինստիտուտ» հիմնադրամը մեծ պատրաստակամութեամբ տրամադրել է ՀՑԹԻ արխիւում պահւող եզակի ցուցանմուշ՝ Սողոմոն Թեհլիրեանի հազւագիւտ լուսանկարը: 

  • Մարսէյի մԷջ կատարուեցաւ Սողոմոն Թեհլիրեանի յուշակոթողի բացումը
    Մարսէյի մԷջ կատարուեցաւ Սողոմոն Թեհլիրեանի յուշակոթողի բացումը

    Ֆրանսայի հարաւային շրջանի «CCAF»-ի (Ֆրանսայի հայկական կազմակերպութիւններու համակարգող խորհուրդ) եւ Մարսէյի 6-րդ եւ 8-րդ շրջաններու քաղաքապետարանին նախաձեռնութեամբ՝ 23 յունիսին, Մարսէյի Սողոմոն Թեհլիրեանի անունը կրող հրապարակին վրայ բացումը կատարուեցաւ Թեհլիրեանի յուշակոթողին, որուն հեղինակը Թաւիթ Եուզանն է:

  • «Շահումեանի արծիւը». Շահէն Մեղրեանի յիշատակի օրն է
    «Շահումեանի արծիւը». Շահէն Մեղրեանի յիշատակի օրն է

    Շահէն Մեղրեանի մարտական ուղին սկսւել է 1988 թ.: Այն ժամանակ Շահէնը առաջիններից էր, որ զգաց, թէ առանց մարտական ջոկատների անհնար է պաշտպանել շրջանը եւ սկսեց կազմակերպել զինւած ջոկատներ: 1990 թ. յունւարի 9-ին Խանլարի ոստիկանութիւնը տեղի զինւորականների օժանդակութեամբ շրջանի ղեկավարութեանն ամբողջութեամբ գերի է վերցնում Մարտունաշէնի ճանապարհին, երբ նրանք շտապում էին մասնակցելու ադրբեջանցիների կողմից սպանւած մարտունաշէնցի պահակի յուղարկաւորութեանը։ 

  • Սողոմոն Թեհլիրեան (1896-1960). Հայկական վրիժառութեան սրբալոյս դէմքը
    Սողոմոն Թեհլիրեան (1896-1960). Հայկական վրիժառութեան սրբալոյս դէմքը

    Ապրիլ 2-ի այս օրը ծննդեան տարեդարձն է հայկական վրիժառութեան սրբալոյս դէմքին՝ Սողոմոն Թեհլիրեանի։

    Հայեւթուրք յարաբերութեանց արիւնալի պատմութեան մէջ մեծատառ գրուած անուն է Սողոմոն Թեհլիրեան, որ հայ ժողովուրդին դէմ Թուրքիոյ կողմէ պետականօրէն գործադրուած ցեղասպանական ծանրագոյն ոճիրն գլխաւոր պատասխանատուին՝ Թալէաթ փաշայի արդարահատոյց ահաբեկման իրագործողը եղաւ եւ, իբրեւ այդպիսին, անմահացաւ մեր ազգային յիշողութեան մէջ։

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։