Հա

Գաղափարական

19/12/2018 - 11:00

Դաշնակցութեան եւ Հայ Դատի պողպատեայ բազուկ Հրայր Մարուխեանը

Այսօր Հ.Յ. Դաշնակցութեան նորագոյն պատմութեան ամենաականաւոր դէմքերից մէկի` ՀՅԴ Բիւրոյի նախկին ներկայացուցիչ Հրայր Մարուխեանի ծննդեան 90-ամեակն է:

Հրայր Մարուխեանը ծնւել է 1928 թւականին Իրանի Քերմանշահ քաղաքում: Աւարտել է Իրանի պետական համալսարանի ճարտարագիտութեան բաժինը: 1958-ին ամուսնացել է Անահիտ Սարգսեանի հետ, ունեցել չորս զաւակ՝ Դերենիկ, Վահէ, Ալենուշ եւ Շաղիկ:

Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը վճռապէս դէմ է պետական հարուածի։ Այնքան դէմ է, որ նոյնիսկ պետական հարուած յառաջացնող ուժերի դէմ պատրաստ պիտի ըլլայ իր բոլոր կարելիութիւններով ծանր ըլլալու, եւ այս պարագային, ի զարմանս շատերին, Լեւոն Տէր Պետրոսեան մը պաշտպանելու, եթէ այդ կը նշանակէ` այդ պետական հարուածին դէմ պայքարիլը:

Հրայր Մարուխեան

 

Այսօր Հ.Յ. Դաշնակցութեան նորագոյն պատմութեան ամենաականաւոր դէմքերից մէկի` ՀՅԴ Բիւրոյի նախկին ներկայացուցիչ Հրայր Մարուխեանի ծննդեան 90-ամեակն է:

Հրայր Մարուխեանը ծնւել է 1928 թւականին Իրանի Քերմանշահ քաղաքում: Աւարտել է Իրանի պետական համալսարանի ճարտարագիտութեան բաժինը: 1958-ին ամուսնացել է Անահիտ Սարգսեանի հետ, ունեցել չորս զաւակ՝ Դերենիկ, Վահէ, Ալենուշ եւ Շաղիկ:

Հրայր Մարուխեանը ՀՅԴ շարքերին է միացել Թեհրանում: Նախ` անդամակցել է ՀՅԴ Պատանեկան միութեանը, ապա` անցել կուսակցութեան շարքերը: Եղել է  Թեհրանի Հայ Մշակութային «Արարատ» կազմակերպութեան հիմնադիրներից մէկն ու վարել միութեան նախագահի պաշտօնը:

1963 թւականին, որպէս ՀՅԴ Հիւսիսային Իրանի ԿԿ ներկայացուցիչ` Հրայր Մարուխեանը մասնակցում է ՀՅԴ 18-րդ Ընդհանուր Ժողովին, որը սերնդափոխութեան առումով կարեւոր նշանակութիւն ունէր ՀՅԴ պատմութեան մէջ: Հրայր Մարուխեանը ընտրուում է ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ: 1964 թւականի սեպտեմբերին ընտանիքով տեղափոխւում է Լիբանան, որի մայրաքաղաք Բէյրութում էր գտնւում ՀՅԴ Բիւրոյի նստավայրը:

1972 թւականի ապրիլին, Բիւրոյի ժամանակի ներկայացուցիչ Ա. Քապաքեանի մահից յետոյ, ստանձնեց ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցչի պաշտօնը: ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցչի պարտականութիւնները: Նոյն տարւայ դեկտեմբերին կայացաւ ՀՅԴ 20-րդ Ընդհանուր Ժողովը, որում որդեգրւեց Դաշնակցութեան վերջին քառորդ դարիգործունէութիւնը պայմանաւորող քաղաքական ուղեգիծը, Հրայր Մարուխեանը ընտրւեցաւ ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ, այդ պաշտօնում նալով մինչեւ 1994 թւականի յուլիսի 17-ը:

Այս տարիներին Հայ Դատի ուղղութեամբ աշխատանքներն ընդարձակւում են` նոր որակով եւ բովանդակութեամբ: Ոգեկոչմանը զուգահեռ` հարցը ստանում է քաղաքական երանգ: Դաշնակցութեան կառոյցին կից սկսում են գործել եւ լոբբիստական գործունէութիւն ծաւալել Հայ Դատի գրասենեակներն ու յանձնախմբերը:

1988-ին ` Արցախեան շարժումից անմիջապէս առաջ, ՀՅԴ 24-րդ Ընդհանուր ժողովը Դաշնակցութեան գործունէութեան հիմնական ուղղութիւնը համարում է «Դէպի երկիր» նշանաբանը, եւ Հրայր Մարուխեանն անձամբ ղեկավարում է Դաշնակցութեան վերածննդի կազմակերպական աշխատանքները Հայաստանում: «Դէպի երկիր»` նշանակում էր բոլոր կարողութիւններով աջակցել ժողովրդին եւ Հայրենիքին. կազմաւորւում են առաջին դաշնակցական կամաւորական ջոկատները:

Դաշնակցութեան յաջողութեան համար Հրայր Մարուխեանն անձամբ ծանր գին է վճարում: 1992-ի յունիսի 29-ին, երբ նախագահ Լեւոն Տէր-Պետրոսեանը Հրայր Մարուխեանին Հայաստանից արտաքսելու հրամանագիր է ստորագրում:

Այդ օրհասական օրերին, երբ ադրբեջանցիները սկսել էին Շահումեանի եւ Մարտակերտի գրաւումը, Դաշնակցութիւնը որոշում է ներքաղաքական որեւէ բախման չգնալ, եւ ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչը լքում է Հայրենիքը` շարունակելով ղեկավարել ՀՅԴ-ի անդուլ պայքարը Լեւոն Տէր-Պետրոսեանի հայավնաս քաղաքականութեան դէմ:

1994 թւականի յուլիսի 17-ին Հրայր Մարուխեանը ուղեղային արիւնահոսութեան հետեւանքով յայտնւում է կոմայի մէջ. կայծակնային արագութեամբ վերջ է տրւում նրա քաղաքական գործունէութեանը, ինչը մեծ կորուստ է պատճառում Դաշնակցութեանն ու հայ քաղաքական մտքին:

Նոյն թւականի դեկտեմբերին  Հայաստանի Հանրապետութիւնում արգելւում է Դաշնակցութեան գործունէութիւնը:

Արցախեան պատերազմին յաջորդած տարիներն ու քաղաքական դէպքերը, սակայն, գալիս են փաստելու, որ Մարուխեանի ղեկավարութեան տարիներին Դաշնակցութեան որդեգրած ուղին ճիշտ էր: Վերջ ի վերջոյ,  ժողովրդի բողոքի ու քաղաքական ընդւզման լայն ալիքի ճնշման տակ Լեւոն Տեր Պետրոսեանը հեռանում է քաղաքական բեմից:

1998 թ. դեկտեմբերի 21-ին Հրայր Մարուխեանը հեռանում է կեանքից Աթենքում: Դեկտեմբերի 24-ին Մարուխեանի մարմինը տեղափոխում են Երեւան, իսկ դեկտեմբերի 26-ին մտաւորական, կուսակից եւ զինակից ընկերների, ինչպէս նաեւ բազմահազար ժողովրդի ներկայութեամբ  նրա մարմինը յանձնւում է հողին` քաղաքային պանթէոնում` ոչ շատ հեռու Հայաստանի անկախութեան հիմնադիրներից՝ Արամ Մանուկեանի գերեզմանից:

Յարակից լուրեր

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։