Հա

Ազգային

03/02/2016

ՊԱՏՄՈՒԹԵԱՆ ՀԱՄԱՐ - Աւարայրի ճակատամարտին խորհուրդն ու Վարդանանց սրբացումին պատգամը

Աւելի քան մէկուկէս հազարամեակ տարի անցած է 26 մայիսի 451-ին մղւած Աւարայրի միօրեայ ճակատամարտէն ասդին, բայց պատմական այդ եզակի օրը իր խորհուրդով ու պատգամով կը շարունակէ ջերմացնել հայ ժողովուրդի իրերայաջորդ սերունդներու հոգին՝ բոլորիս ինքնաճանաչման, ինքնավստահութեան եւ ինքնահաստատման ազգային անխարդախ ու կենսատու աղբիւրը մնալով:

Ն.

 

Աշխարհի ամենէն հեռաւոր ու կորսւած անկիւնն անգամ ապրող հայ մարդուն եթէ հարցնէք, թէ իր մանկութեան սորված արտասանութիւններէն ի՞նչ կը յիշէ, վստահաբար յուզումով ու մանկական երանութեամբ պիտի մտաբերէ «Քաջ Վարդանի թոռը» ըլլալու հպարտութիւնը թեւաւորող իր հայաշունչ առաջին թոթովանքը.-
«Հայ եմ ես, հա՛յ եմ ես,
Քաջ Վարդանի թոռն եմ ես»...

 

Աւելի քան մէկուկէս հազարամեակ տարի անցած է 26 մայիսի 451-ին մղւած Աւարայրի միօրեայ ճակատամարտէն ասդին, բայց պատմական այդ եզակի օրը իր խորհուրդով ու պատգամով կը շարունակէ ջերմացնել հայ ժողովուրդի իրերայաջորդ սերունդներու հոգին՝ բոլորիս ինքնաճանաչման, ինքնավստահութեան եւ ինքնահաստատման ազգային անխարդախ ու կենսատու աղբիւրը մնալով:
Այս տարի փետրւարի 4-ին կը զուգադիպի Սրբոց Վարդանանց տօնը: Թէեւ Աւարայրի ճակատամարտն ու Վարդանանց մարտիրոսացումը տեղի ունեցան 26 մայիսին, բայց Քաջ Վարդանի եւ իր մարտիրոսացած զինակիցներու սրբացումէն սկսեալ՝ Հայաստանեայց եկեղեցին Մեծ Բարեկենդանը կանխող հինգշաբթին նւիրած է Սրբոց Վարդանանց տօնին: Եւ որովհետեւ փոփոխական է Քրիստոսի Յարութեան տօնին ամսաթիւը, նոյնպէս փոփոխական են Մեծ Պահոց սկիզբը ազդարարող Բարեկենդանի տօնին եւ Սրբոց Վարդանանց տօնին ամսաթիւերը:
Ամենայնդէպս, ի՛նչ ամսաթիւի ալ զուգադիպի Վարդանանց տօնը, մեր ժողովուրդը միեւնոյն ու միահամուռ ջերմեռանդութեամբ իր հոգին՝ սիրտն ու միտքը կը լեցնէ եւ կը վերաթարմացնէ Վարդանանց հերոսութեան դարակազմիկ խորհուրդով ու անոնց սրբացման հոգեպարար պատգամով:
Այդ առումով զարմանալի չէ, որ աշխարհի չորս ծագերուն օտարները եւս հայութիւնը կը ճանչնան Քաջն Վարդանով:
Հայոց «փոքր ածու»-ն խորհրդանշող նիւթեղէն հսկային՝ Արարատին չափ ու անոր կողքին, հայը կը ճանչցւի իր հոգե-մտաւոր արարատացումով, որ նոյնինքն Վարդանանց խոյանքով միս ու ոսկոր կապեց եւ խորհրդանշւեցաւ հայոց բազմադարեան պատմութեան մէջ:
Ազգային մեր էութեան ու ինքնութեան անպարտելի եւ անմահ յաղթարշաւին սրբացեալ խորհրդանիշ են Վարդանանք՝ իրենց նւաճած բարոյական յաղթանակի մեծագոյն խորհուրդով եւ «մահ իմացեալ անմահութիւն է» ուսուցանող գերագոյն իմաստութեամբ:
Ճիշտ է, Վարդանանք զոհւեցան Աւարայրի դաշտին վրայ եւ հայ ժողովուրդը կորսնցուց ճակատամարտը, բայց յանուն հայու հաւատքին եւ անկախութեան մղւած ազգային մեր պայքարին սրբազան պատերազմը վերջ չգտաւ Աւարայրի ճակատամարտով ու... Վարդանանց պարտութեամբ եւ նահատակութեամբ:
Ընդհակառակն՝ հայութեան պայքարը վերանորոգ թափով շարունակւեցաւ ամբողջ տասնամեակներ Վահան Մամիկոնեանի ղեկավարութեամբ եւ, ի վերջոյ, 485 թւականին Նւարսակի դաշնագրին ստորագրութիւնը պարտադրելով պարսից արքայից արքային, պսակւեցաւ յաղթանակով:
Յատկանշականօրէն, Վարդանանց խորհուրդին ու պատգամին շուրջ տակաւին կը շարունակւին հայ մտքի հնամենի տարակարծութիւններն ու վէճերը՝ նորովի տարազումներով ու հարցադրումներով: Մինչեւ մեր օրերը լսելի կը դառնան, հայ քաղաքական մտքի տարբեր շրջանակներուն կողմէ, Վասակ Սիւնիի մարմնաւորած պարտւողական համակերպումին արդարացում փնտրելու ապարդիւն ձայներ:
Քաղաքական իրատեսութեան կամ դիւանագիտութեան անունով հանդէս եկող նման ձայները այսօր եւս անարձագանգ կը մնան, որովհետեւ Վարդանանց վերաբերեալ մեր ժողովուրդը արձակած է իր վճիռը եւ, Վարդանանք դասելով Հայ եկեղեցւոյ սուրբերու շարքին, ամրագրած է իմացեալ մահով անմահութիւնը նւաճելու հայութեան ազգային ընտրանքը:
Իբրեւ այդպիսին՝ Վարդանանց խորհուրդն ու պատգամը անկորնչելի հարստութիւնը կը կազմեն հայոց սերունդներուն եւ հայոց պատմութեան խորերէն կը պատգամեն՝
- Սպարապետ Վարդան Մամիկոնեան եւ իր կողքին կռւի դաշտ նետւած ու մարտիրոսացած հայոց քաջազն իշխաններն ու զինւորները, իրենց գերագոյն զոհաբերութեան օրինակով եւ յաղթելու կամքով, ամրագրեցին ինքնուրոյն՝ ազատ ու անկախ ապրելու հայ ժողովուրդին իրաւունքն ու արժանաւորութիւնը:
- Պետականօրէն քրիստոնէութիւնը ընդունած Հայաստանն ու հայութիւնը իրենց կրօնքին ու հաւատքին մէջ տեսան միակ եւ անփոխարինելի գրաւականը ազգային մեր ինքնութեան պահպանումին եւ ազատ ու անկախ պետականութեամբ զարգացումին: Վարդանանք ընտրեցին մազդէական Յազկերտի պարտադրած կրօնափոխութեան դէմ ըմբոստացման ուղին՝ անձնական իմացեալ մահւան գնով նւաճելու համար սերունդներու հայօրէ՛ն ապրելու կռւանները: - Վարդանանց ըմբոստացման մէջ ի մի եկան հայ ժողովուրդի բոլոր խաւերն ու հոսանքները, առանց սեռի կամ տարիքի խտրութեան՝ հետագայ սերունդներուն պատգամելով, որ հայ ժողովուրդին միակ փրկութիւնը կը գտնւի հաւաքական ուժով իր պայքարին մէջ, յանուն ազգային ինքնութեան կռւաններուն մարտունակ պաշտպանութեան եւ անկաշկանդ զարգացման:
Աւելի քան մէկուկէս հազարամեակ անցած է Աւարայրի ճակատամարտէն ասդին, այդուհանդերձ՝ հայոց պատմութեան աստեղային այդ օրւան խորհուրդն ու պատգամը մարմնաւորած Վարդանանք կը շարունակեն, իրենց մարտիրոսացման ու սրբացեալ հերոսութեան օրինակով, վերապրումի եւ ազգային ինքնահաստատման երթը շարունակելու անսպառ ուժ ներշնչել հայոց սերունդներուն:

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։