Հա

Ազգային

14/02/2016

ՀՅԴ ՄԱՄՈՒԼ - «Դրօշակ»-ի խմբագրական - Վիրտուալ իրականութիւն

Հայաստանում գոյութիւն ունի երկու իրականութիւն: Մէկը այն կեանքն է, որով ապրում է երկիրը, եւ միւսն այն վիրտուալ իրականութիւնն է, որն ամէն օր ստեղծում են այս նոյն երկրում գործող լրատւամիջոցները: Իսկ լրատւամիջոցները, ինչպէս յայտնի է, այսօր արդէն առհասարակ շատ աւելի ընդգրկուն ցանց են ներկայացնում, ի դէմս ոչ միայն էլեկտրոնային լրատւամիջոցների, այլեւ նոյն էլեկտրոնային լրատւամիջոցների շարքերը ոչ պաշտօնապէս համալրող զանազան սոցիալական ցանցերի:

Հայաստանում գոյութիւն ունի երկու իրականութիւն: Մէկը այն կեանքն է, որով ապրում է երկիրը, եւ միւսն այն վիրտուալ իրականութիւնն է, որն ամէն օր ստեղծում են այս նոյն երկրում գործող լրատւամիջոցները: Իսկ լրատւամիջոցները, ինչպէս յայտնի է, այսօր արդէն առհասարակ շատ աւելի ընդգրկուն ցանց են ներկայացնում, ի դէմս ոչ միայն էլեկտրոնային լրատւամիջոցների, այլեւ նոյն էլեկտրոնային լրատւամիջոցների շարքերը ոչ պաշտօնապէս համալրող զանազան սոցիալական ցանցերի: Այս իրողութիւնները ստեղծում են մի վիճակ, երբ փաստօրէն գրեթէ ողջ հանրութիւնը վերածւում է լրատւութիւն արտադրողի եւ տարածողի կամ աւելի ծանօթ լեզւով ասած՝ իւրաքանչիւր էլեկտրոնային աշխարհի օգտատէր (էլեկտրոնային լրատւամիջոցների ներկայացուցիչներին զուգահեռ) իրականացնում է լրատւամիջոցի ու լրագրողի գործառոյթներ: Արդէն իսկ այդ դաշտ մտնելով, ինչպէս իւրաքանչիւր օր իր աշխատանքն իրականացնող աշխատաւոր, անհատը կամաւորապէս որոշակի պարտաւորութիւն է ստանձնում սեփական կարծիքը արտայայտելու գրեթէ իւրաքանչիւր լուրի եւ իրադարձութեան վերաբերեալ: Արդիւնքը, կամ գուցէ ճիշտ կը լինի ասել հետեւանքը, լինում է այն, որ մեր լրատւական անծայրածիր ովկիանոսում կարող են յայտնւել ու լող տալ ամէն տեսակի՝ իրականութեան հետ կապ ունեցող կամ չունեցող, երեւակայութեան մէջ տեղաւորւող կամ չտեղաւորւող վարկածներ ու եզրակացութիւններ:
Ինչպէս այլ պարագաներում, այս դէպքում եւս իւրաքանչիւրը կարող է տեղեկացնել եւ մեկնաբանել իր խղճի, մարդկային եւ մասնագիտական պատասխանատւութեան գիտակցութեան չափով, այլապէս կարելի է վայելել «ազատ լողալու» անսահմանափակ հնարաւորութիւնը:
Հանրութեան գերակշռող զանգւածների ներգրաւումը զանգւածային լրատւութեան ասպարէզ իհարկէ հսկայական առաւելութիւն է ոչ միայն իրազեկութեան բարձրացման, այլեւ քաղաքացիական հասարակութեան ձեւաւորման՝ նրա ակտիւութեան բարձրացման առումներով: Միաժամանակ նոյն հզօր զէնքը չէր կարող չծառայեցւել ապատեղեկատւութիւնների տարածման, զանգւածային գիտակցութեան վրայ ազդելու նպատակին:
Իհարկէ լրատւական ասպարէզի համար սա նորութիւն չէ, եւ լրատւութեան «արհեստի արհեստաւորները» ի սզկբանէ իրենց տիրապետած գործիքի այս յատկութիւնը ի նկատի են ունեցել, սակայն մէկ բան է, երբ լրատւամիջոցը ունենում է որոշակի ուղղւածութիւն եւ մէկ այլ բան է, երբ լրատւամիջոցը ուղղակիօրէն քաղաքական գործիքի է վերածւում սրա կամ նրա ձեռքին, առանց նկատի ունենալու, որ այն ստեղծւած է նախեւառաջ շատ աւելի կարեւոր առաքելութիւն իրականացնելու համար: Իր առաքելութիւնը մոռացած գործիքի եւ մանաւանդ պատւիրատուի համար այլես միեւնոյն է, թէ որտեղ ինչ մեխ կը խփւի, ինչ-որ բան կը կառուցւի, թէ կը քանդւի, գլխաւորը պահի մէջ հետապնդած նպատակն է:
Բայց գանք կոնկրետ ասելիքին:
Լրատւական մեր «խաղաղ» ջրերը վերջին շաբաթներին ալեկոծւեցին Հ. Յ. Դաշնակցութեան եւ Հանրապետական կուսակցութեան համագործակցութեան մասին տեղեկութիւնների ի յայտ գալով:
Օրեր ու շաբաթներ շարունակ ալեկոծումը չի դադարում, թէեւ փոխում է ձեւերն ու երանգները:
Այս ընթացքում հանդիպեցինք ՀՅԴ-ի հետ առնչութիւն չունեցող գործիչների ու մեկնաբանների վերլուծութիւններ, որոնց հետ կարելի է համաձայնել, որոնց հետ մասամբ կամ ամբողջովին չի կարելի համաձայնել, բայց հնարաւոր չէ չընդունել, որ դրանց հեղինակները, առանց աւելորդ կրքի եւ կողմնակալութեան փորձել են հասկանալ քաղաքական իրադարձութեան էութիւնը, գործընթացի շարունակութիւնն ու հնարաւոր արդիւնքները:
Ուրիշները միանշանակօրէն քննադատեցին երեւոյթը յայտնաբերելով դրա տակ մութ ծալքեր ու վտանգաւոր նպատակներ:
Որոշներն էլ փորձեցի ազդել գործընթացի վրայ, ձգտելով, այսպէս հակադրել հնարաւոր համագործակցութիւնը ներկայացնող ուժերին եւ աշխարհով մէկ եղան ինչ-ինչ «հակասութիւններ յայտնաբերելով»: Կարծես, թէ մեծ արդիւնք չտւեց այս գործը եւ զուգահեռաբար զարգացւեց յաջորդ մարտավարական գիծը՝ հանել Դաշնակցութեանը ինքն իր դէմ (նոյնը ի դէպ Հանրապետականի պարագայում): Այ Դաշնակցութեան ղեկավարութիւնն այսպէս, իսկ շարքերը բոլորովին այլ կերպ, Ամերիկայի կառոյցն այսպէս, իսկ Լիոնի կառոյցը մէկ այլ կերպ, յետոյ Ղարաբաղի կառոյցը, յետոյ այսինչ դաշնակցականն ու այնինչ դաշնակցականը եւ այսպէս շարունակ: Կախւած ում երեւակայութիւնը որքան կը հերիքի Արթուր Կոնան Դոյլի ու նրա հերոսի հետ մրցելու ասպարէզում:
Վստահ են ամէն օր ջերմեռանդօրէն «ստեղծագործողներն» ու «պատւիրատուները» իրենք էլ չեն հաւատում, թէ սեփական «Ստեղծագործութիւնները» պիտի եղանակի փոփոխութիւն առաջ բերեն, բայց... պատւիրում ու գրում են:
Հաւատացած ենք, որ վերջիններս բաւական տեղեակ են, թէ Դաշնակցութեան մէջ խնդիրները ինչպէս են արծարծւում ու ինչ ձեւով են հետապնդւում եւ ինչպէս են լուծում գտնում: Իրենք էլ համոզւած են, որ իրենց բացայայտումները չեն կարող սենսացիա առաջ բերել, որովհետեւ բացայայտելու համար գաղտնիք է անհրաժեշտ, իսկ գաղտնիք չի եղել ու չկայ ի սկզբանէ: Թէկուզ այն առումով, որ Դաշնակցութիւնը ի սկզբանէ տեղեկացրել է սկսւած գործընթացի մասին, յետոյ հատւած-հատւած հանդիպումներ է կազմակերպել իր կառոյցի օղակների հետ, մանրամասնօրէն ներկայացրել է սկիզբ առնող գործընթացի մասին տւել է պարզաբանումներ եւ քննարկումների ձեւաչափին համապատասխան տեսակէտներ է լսել:
Որ այս ամէնը կը դառնայ անցածգնացած անպտուղ յիշողութիւն, ինչպէս ջրերի վրայով փչած քամին, կարելի է հաստատել՝ յիշելով նախորդ տարիներին ու տասնամեակներին Դաշնակցութեան մասին ասւած ու յօրինւած բազում պատմութիւնները: Կարեւորը այդ չէ, այլ մի բան, որ կարծես չի նկատւել եւ ուշադրութեան չի արժանացել բարձրացւած փոթորիկի մէջ: Հայաստանն այլեւս թեւակոխել է քաղաքական համակարգի արմատական փոփոխութեան փուլ: Հայաստանում արմատական փոփոխութիւնների գործընթաց է սկսւում ամբողջական համամասնական ընտրակարգի որդեգրմամբ եւ բազմաթիւ օրէնսդրական սկզբունքների վերափոխմամբ: Դաշնակցութիւնը յայտարարեց, որ մտնում է քաղաքական նոր գործընթացների մէջ յանուն այս խնդիրների հետապնդման: Գուցէ Դաշնակցութիւնը այլ խնդիրներ էլ է հետապնդում, բայց արդեօք երկրի վարչա-քաղաքական համակարգի արմատական փոփոխութիւնները այնքան չնչին ու առօրեկան երեւոյթ են, որ կարելի է ստորադասել ներքաղաքական պայքարի էժան դրսեւորումներին: Ոչ վաղ անցեալում, երբ Դաշնակցութիւնը խօսում էր սահմանադրական բարեփոխումների մասին նոյն ուժերը դարձեալ եզան տակ հորթ էին ման գալիս եւ բոլորովին ուրիշ ուղղութեամբ էին «գրոհի ելել»: Արդիւնքում գրոհողները վերադարձան ելման կէտ, իսկ բարեփոխումներն իրականացան Դաշնակցութեան ակտիւ մասնակցութեամբ: Ըստ ամենայնի այս դէպքում էլ քարաւանն իր ճամբան կը գնայ անկախ նրանից, թէ նոյն ժամանակ ով ինչով է զբաղւած եղել:

8 փետրւարի 2016

Յարակից լուրեր

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։