Հա

Ազգային

02/06/2016 - 09:30

ՆՒԻՐԵԱԼՆԵՐ - Էդւարդ Միրզոյեան (1921-2012)

Մայիսի 12-ին մեր ժողովուրդը նշեց ծննդեան տարեդարձը հայ երգի եւ երաժշտութեան ժամանակակից վարպետներէն Էդւարդ Միրզոյեանի, որուն ստեղծագործական բեղուն վաստակն ու գեղարւեստական դաստիարակի պայծառ դէմքը կը կազմեն հարստութիւնն ու հպարտութիւնը համայն հայութեան:

Հայ երաժշտութեան տաղանդաշատ ու սիրւած վարպետը

Ն.


Մայիսի 12-ին մեր ժողովուրդը նշեց ծննդեան տարեդարձը հայ երգի եւ երաժշտութեան ժամանակակից վարպետներէն Էդւարդ Միրզոյեանի, որուն ստեղծագործական բեղուն վաստակն ու գեղարւեստական դաստիարակի պայծառ դէմքը կը կազմեն հարստութիւնն ու հպարտութիւնը համայն հայութեան:
Ազգայինն ու հայրենաշունչը արդիական եւ նորարար մշակումով դասական երաժշտութեան վերածած վարպետն է Էդւարդ Միրզոյեան, որ մինչեւ 2012 հոկտեմբերի իր վախճանը, ամբողջ տասնամեակներ, կանգուն մնաց պատնէշի վրայ, անխոնջ ստեղծագործեց եւ, մանաւանդ, իբրեւ մանկավարժի՝ հայոց սերունդները ոգեւորեց հայ մշակոյթի եւ երաժշտութեան հարուստ աւանդներուն պաշտամունքով:
Էդւարդ Միրզոյեան մինչեւ իր ծերունազարդ տարիքը շարունակեց հայ մշակոյթի եւ երաժշտութեան պաշտամունքով համակել ու հայ երգի աւանդներով ոգեւորել մեր սերունդները:
Լայն ժողովրդականութիւն եւ ջերմ ընդունելութիւն գտած «Ասում են թէ» եւ «Երազ տեսայ» ռոմանսներու օրինակով իր երգերէն մինչեւ «Լոռեցի Սաքօն» եւ «Հայաստան», «Հայրենիքն է կանչում» ու «Լարային կուարտետ», «Սոնատա ջութակի եւ դաշնակի համար» ու «պոէմ դաշնակի համար» երգչախմբային ու նւագախմբային կատարման համար մշակած իր գործերը, Էդւարդ Միրզոյեան 1940-ականներէն սկսեալ իր ներկայութեամբ ու արւեստով ջերմացուց եւ ազնւացուց հայոց հոգիները:
Վարպետը ծնած էր 12 մայիսի 1921-ին Գորի, Վրաստան: Վաղ տարիքէն հետեւած էր Երեւանի Երաժշտանոցի դասընթացքներուն եւ 1941-ին աւարտած Վ. Տալեանի ստեղծագործական դասարանը:
1939-ին, Աւետիք Իսահակեանի բառերով իր մշակած «Ասում են թէ» ռոմանսով, հազիւ երիտասարդ՝ Է. Միրզոյեան մուտք գործեց հայ երաժշտութեան աշխարհէն ներս եւ անմիջապէս սիրւեցաւ ու գնահատւեցաւ:
1946-էն 1948, Է. Միրզոյեան երաժշտական բարձրագոյն ուսման հետեւեցաւ եւ կատարելագործեց իր գեղարւեստական շնորհները Մոսկւայի Հայ մշակոյթի տան Երաժշտական արւեստանոցին մէջ:
Մոսկովեան այդ տարիները հնարաւորութիւնը ընձեռեցին երիտասարդ հայ երաժիշտին, որ ոչ միայն բացւի ժամանակի երաժշտական աշխարհի միջազգային նորարարութիւններուն, այլեւ գտնէ ազգային մեր արմատներէն եւ աւանդներէն եկող երաժշտութիւնը արդիականացնելու իր ուրոյն ոճը:
Հայաստան վերադարձէն ետք, Պետական երաժշտանոցին մէջ իր ծաւալած մանկավարժական բեղուն գործունէութեան կողքին, Է. Միրզոյեան լծւեցաւ մշակութային-հասարակական աշխոյժ գործունէութեան: 1956-ին ընտրւեցաւ Հայաստանի Երաժիշտներու միութեան նախագահ եւ մինչեւ 1990 մնաց այդ պաշտօնին վրայ:
Էդւարդ Միրզոյեան երաժշտական իր վաստակը հարստացուց նաեւ շարժանկարի աշխարհին մէջ իր մշակած գեղարւեստական արժէքաւոր գործերով, ինչպիսին են «Երբ քեզ հետ են ընկերներդ» (1959), «Այսօր արեւոտ օր է» (1971), «Յեղկոմի նախագահը» (1977) եւ «Աքսորական N 011» (1978) կինոնկարներու երաժշտութիւնները:
Միրզոյեան եղաւ դրօշակիրը ընդհանրապէս հայ մշակոյթի եւ յատկապէս հայ երգի եւ երաժշտութեան ազգային առաջապահ դերին՝ իբրեւ բազմաչարչար եւ ճակատագրի հարւածով աշխարհասփիւռ դարձած մեր ժողովուրդին հողմացրիւ բեկորները իրարու կապող, ջերմացնող եւ հայկական հպարտութեամբ ոգեւորող անփոխարինելի զէնքի:
Ազգային արժէքներու միաւորման եւ հարստացման իր այդ կոչումով, այլեւ ու մանաւանդ իր բարեհամբոյր անհատականութեամբ ու նկարագրով՝ Միրզոյեան մեծ ներդրում ունեցաւ թէ՛ իր սերնդակից հայ երաժշտութեան մեծութիւններուն առջեւ ստեղծագործական լայն ասպարէզ բանալու առումով, թէ՛ հայրենի երգով ու երաժշտութեամբ տարագիր հայութեան ազգապահպանման գործին սատարելու մարզին մէջ:
Հայաստան-Սփիւռք կամրջումի պատմութեան մէջ հիմնական դեր ունեցաւ եւ նշանակալից հիմք դարձաւ, 1970-ին, Է. Միրզոյեանի գլխաւորութեամբ հայ անւանի երաժիշտներու մեծախումբ այցելութիւնը Լիբանան՝ Հայկական Սփիւռքի բաբախուն սիրտը:
Ոչ միայն գեղարւեստական իր ներկայութեամբ, այլեւ ազգային-հասարակական գործիչի իր լայնախոհութեամբ՝ Միրզոյեան յաջողեցաւ իր ընկերներով Հայաստան Աշխարհը վեր բարձրացնել խորհրդային հասարակարգի պարտադրած կապանքներէն եւ բաբախուն ներկայութեան վերածել արտերկրի հայութեան կեանքին մէջ, տարագիր հայ մարդոց սրտերն ու հոգիները հայրենականով ու հայկականով ոգեւորելով:
Իր կեանքի վերջալոյսին, հայ երաժշտութեան ծերունազարդ վարպետը լոյս ընծայեց իր յուշագրութիւնը՝ «Ֆրագմենտներ» անուն հատորով մը: Բառին ընդգրկուն եւ ժամանակակիցի վկայութեան իմաստով՝ հայ երաժշտութեան հանրագիտարան մըն է հատորը:
Ինչպէս օրին, յուշագրական այս գործը ներկայացնելով, Վլադիմիր Պետրոսեան կը վկայէր, «Էդւարդ Միրզոյեանն ընթերցողի առջեւ բացում է Արամ Խաչատրեանի, Ալեքսանդր Յարութիւնեանի, Առնօ Բաբաջանեանի, Ադամ Խուդոյեանի, Յարօ Ստեփանեանի, Անուշաւան Տէր-Ղեւոնդեանի, Արտեմ Այւազեանի, Կարօ Զաքարեանի, Ղազարոս Սարեանի, Խաչատուր Աւետիսեանի, Անդրէյ Բաբայեւի, Էդգար Յովհաննիսեանի եւ միւսների ստեղծագործական «խոհանոցը», որոնք ոչ միայն պահպանել են երաժշտութեան ազգային ոգին, այլեւ գտել են ժամանակակից պայմաններում դա պահպանելու եւ զարգացնելու ճշմարիտ ուղին»:
Այդպիսին եղաւ նաեւ ու որոշապէ՛ս Է. Միրզոյեանի ստեղծագործական «խոհանոց»-ը: Հայ երաժշտութիւնը թէ՛ հայրենի հայութեան հոգեմտաւոր ամենօրեայ սնունդը դարձնելու, թէ՛ աշխարհին ծանօթացնելու եւ համապատասխան գնահատանքի արժանացնելու եւ թէ, մանաւա՛նդ, աշխարհացրիւ հայութիւնը Հայրենիքին կապող ոգեղէն անփոխարինելի կամուրջի վերածելու ուղղութիւններով՝ Միրզոյեան հանդիսացաւ հայ երաժիշտներու մեծարժէք ամբողջ սերունդի մը առաջապահ դէմքը:
Հայ երգի եւ երաժշտութեան վաստակաւոր վարպետը վախճանեցաւ 5 հոկտեմբերի 2012-ին, Երեւանի մէջ, յետ երկարատեւ հիւանդութեան:
Հայաստանի Հանրապետութիւնը արժանի շուքով, իսկ մեր ժողովուրդը սրտաբուխ երախտագիտութեամբ՝ անմահութեան յանձնեց իր արժանաւոր վարպետին:
Ինչպէս օրին Սօս Սարգսեան վկայեց՝
«Մարդիկ կան, որոնց Աստւած ստեղծում է սեփական ձեռքերով, խնամքով ու սիրով: Ստեղծում է՝ կաղապարից դուրս, որպէս ընտրեալ: Սովորաբար օժտում է յատուկ տաղանդով, հազար ու մի առաքինութիւններով ու շռայլ, շռայլ հոգով... Էդւարդ Միրզոյեանն այդ ծնունդներից է»:

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։