Հա

Ազգային

19/10/2016 - 10:10

ՊԱՏՄՈՒԹԵԱՆ ՀԵՏՔԵՐՈՎ - Լեռնահայաստանը՝ 1921 թւականի հայկական անկախ կղզին

1920 թւականի դեկտեմբերին, երբ Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւնը տեղի տւեց խորհրդայնացման ճնշմանը, Ազատ Սիւնիքը՝ Գարեգին Նժդեհի ղեկավարութեամբ մերժեց ընդունել խորհրդային իշխանութիւնը եւ հռչակեց իր անկախութիւնը: Հայերի համար Զանգեզուրի գոյամարտը ազգային-ազատագրական պայքարի հերոսական դրսեւորում էր, որը մղւում էր երկրամասը Ադրբեջանի մաս կազմելու խորհրդային վտանգից պաշտպանելու համար:

1920 թւականի դեկտեմբերին, երբ Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւնը տեղի տւեց խորհրդայնացման ճնշմանը, Ազատ Սիւնիքը՝ Գարեգին Նժդեհի ղեկավարութեամբ մերժեց ընդունել խորհրդային իշխանութիւնը եւ հռչակեց իր անկախութիւնը: Հայերի համար Զանգեզուրի գոյամարտը ազգային-ազատագրական պայքարի հերոսական դրսեւորում էր, որը մղւում էր երկրամասը Ադրբեջանի մաս կազմելու խորհրդային վտանգից պաշտպանելու համար:
1920 թւականի դեկտեմբերի 25-ին Տաթեւի վանքում հրաւիրւեց Համազանգեզուրեան առաջին համագումարը: Որոշւեց Զանգեզուրը ժամանակաւորապէս հռչակել անկախ պետութիւն՝ Ինքնավար Սիւնիք կամ Լեռնահայաստան անւանումով, մինչեւ պարզ կը դառնար Հայաստանի Հանրապետութեանը միանալու հնարաւորութիւնը:
Լեռնահայաստանի սպարապետ դարձաւ Գարեգին Նժդեհը: 1921-ի ապրիլի 27-ին, դարձեալ Տաթեւի վանքում, կայացաւ Համազանգեզուրեան 2-րդ համագումարը, որը երկրամասը պաշտօնապէս կոչեց Լեռնահայաստանի Հանրապետութիւն: Սպարապետ Նժդեհը դարձաւ նորաստեղծ պետական միաւորի վարչապետ եւ պարգեւատրւեց «Խուստուփեան արծիւ» շքանշանով: Համագումարի պատգամաւորների կազմը՝ 95 հոգի յայտարարւեց որպէս Լեռնահայաստանի պառլամենտ: Մայրաքաղաք հռչակւեց Գորիսը, ընդունւեց Հանրապետութեան պաշտօնական օրհներգը (հեղինակ՝ Տիգրան Սազանդարեան), դրօշը՝ հայկական Եռագոյնը եւ զինանշանը (նկարում):
Մէկ ամիս անց, ելնելով կտրուկ փոփոխւող քաղաքական իրավիճակից, Լեռնահայաստանը վերանւանւեց Հայաստանի Հանրապետութիւն՝ Սիմոն Վրացեանի վարչապետութեամբ (Նժդեհը մնաց իբրեւ սպարապետ՝ գերագոյն գլխաւոր հրամանատար): Նման անւանումն այդ պահին ուղղակի հակադրւում էր Խորհրդային Հայաստանին եւ մարտահրաւէր էր նետում նրան:
1921-ի յուլիսի կէսերին, Սիւնիքը Խորհրդային Հայաստանին միացնելու երաշխիքներ ստանալուց յետոյ, Գարեգին Նժդեհը փոքր զօրախմբով անցնում է Պարսկաստան, որով էլ աւարտւում է Լեռնահայաստանի Հանրապետութեան կարճատեւ, բայց վառ ու հերոսական պատմութիւնը:

ՌՈՒԲԷՆ ՇՈՒԽԵԱՆԻ
ֆէյսբուքեան էջից

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։