Հա

Ազգային

06/11/2016 - 10:30

22 եւ 24 հոկտեմբերի 1975՝ Հայ Դատի պահանջատիրութեան եւ հայ ազգային իրաւունքներու վերականգնման պայքարին ուժական շղթայազերծումը

Հոկտեմբերի 22-ին, 41 տարի առաջ, մարտական յանդուգն գործողութիւն մը ցնցեց խիղճը քաղաքական աշխարհին եւ քաղաքակիրթ մարդկութեան՝ հայ ժողովուրդին դէմ թուրքական պետութեան գործադրած Ցեղասպանութեան եւ աշխարհասփիւռ հայութեան հայրենազրկումին շուրջ հաստատւած միջազգային լռութեան պատը ճեղքելով եւ հատու ազդանշանը տալով Հայ Դատի պայքարին ուժական շղթայազերծումին:

 

Ն.

Հոկտեմբերի 22-ին, 41 տարի առաջ, մարտական յանդուգն գործողութիւն մը ցնցեց խիղճը քաղաքական աշխարհին եւ քաղաքակիրթ մարդկութեան՝ հայ ժողովուրդին դէմ թուրքական պետութեան գործադրած Ցեղասպանութեան եւ աշխարհասփիւռ հայութեան հայրենազրկումին շուրջ հաստատւած միջազգային լռութեան պատը ճեղքելով եւ հատու ազդանշանը տալով Հայ Դատի պայքարին ուժական շղթայազերծումին:
Այդպէ՛ս, 22 հոկտեմբերի 1975-ին, Աւստրիոյ մայրաքաղաք Վիեննայի մէջ, օր-ցերեկով կատարւեցաւ ահաբեկումը Աւստրիական պետութեան մօտ թուրքական պետութիւնը ներկայացնող ատենի դեսպանին:
Ճշգրիտ՝ 22 հոկտեմբերի կէսօրին, երեք զինեալ երիտասարդներ ինքնաձիգ հրազէններով յարձակեցան Վիեննայի թուրքական դեսպանատան շէնքին վրայ, սպանեցին զէնքի դիմած շէնքի պահակը եւ մտան դեսպան Հիւսէյին Դենիզ Թունէլճիլի գրասենեակը: Յարձակման մանրամասնութիւնները փոխանցող մերօրեայ թուրքական կայքէջերուն համաձայն՝ ահաբեկիչները թուրք դեսպանին հարցուցած են, թէ ի՞նքն է դեսպանը եւ, հաստատական պատասխան ստանալէ ետք, բրիտանական ու իսրայէլեան մակնիշի իրենց գնդացիրներով կրակած են դեսպանին վրայ:
Թուրք դեսպանը անմիջապէս մահացաւ, իսկ գործողութիւնը իրականացնող հայ մարտիկները արագօրէն դուրս եկան դեսպանատունէն ու, ինքնաշարժ նստելով, անյայտացան...
Միջազգային զանգւածային լրատւամիջոցները անմիջապէս ողողւեցան իւրօրինակ այդ ահաբեկչութեան մանրամասնութիւններով՝ գործողութեան պատասխանատուները եւ ահաբեկիչներուն ինքնութիւնը բացայայտելու հետեւողական, բայց ապարդիւն ճիգ թափելով:
Մամլոյ գործակալութեանց հետ հեռաձայնային կապ պահելով՝ անանուն տարբեր խօսնակներ, մինչ այդ հանրային կարծիքին անծանօթ ու ընդյատակեայ մէկէ աւելի կազմակերպութեանց անունով, ստանձնեցին Աւստրիոյ մօտ Թուրքիոյ դեսպանին ահաբեկման պատասխանատւութիւնը:
Քաղաքական աշխարհը դեռ չէր մարսած 22 հոկտեմբերի 1975-ի գործողութեան պատճառած ցնցումը, երբ երկու օր ետք՝ 24 հոկտեմբերի 1975-ին, այս անգամ Ֆրանսիայի մայրաքաղաք Փարիզի բանուկ մէկ փողոցին վրայ, Ֆրանսիայի մօտ Թուրքիոյ դեսպանը՝ Իսմայիլ Էրէզ, պաշտօնական ընդունելութենէ մը իր պետական ինքնաշարժով դեսպանատուն վերադարձի պահուն, յանկարծ ինկաւ անծանօթ զինեալներու լարած... թակարդին մէջ: Թէ՛ թուրք դեսպանը եւ թէ իր վարորդը տեղւոյն վրայ սպանւեցան փամփուշտներու տարափին տակ, իսկ մարտիկները ինչպէս յայտնւած էին, այնպէս ալ կայծակնային արագութեամբ անյայտացան...
Թէեւ երկրորդ այդ գործողութեան պարագային եւս միջազգային լրատւամիջոցները ի վիճակ չեղան ճշգրտելու մարտիկներուն ինքնութիւնը կամ յայտնագործելու անոնց հետքերը, այսուհանդերձ՝ Հայկական Ցեղասպանութեան արդարութեան մարտիկներ անունով մինչ այդ անյայտ եւ ընդյատակեայ կազմակերպութիւն մը, որուն անունով ստանձնում եղած էր նաեւ առաջին՝ Վիեննայի ահաբեկչութեան առիթով եւս, պաշտօնական եւ ծաւալուն յայտարարութիւն մը հրապարակեցին միջազգային լրատւամիջոցներով եւ ստանձնեցին զոյգ գործողութեանց պատասխանատւութիւնը:
Ֆրանսերէն եւ անգլերէն լեզուներով հրապարակւած այդ յայտարարութիւնը օրին, հայերէնի թարգմանւած, լոյս տեսաւ նաեւ սփիւռքահայ մամուլի՝ յատկապէս դաշնակցական թերթերու էջերուն:
«Հայկական Ցեղասպանու-թեան արդարութեան մարտիկներ» անունը անմիջապէս լայն ու հոգեհարազատ արձագանգ գտաւ 1970-ականներու պահանջատէր հայութեան, յատկապէս հայ երիտասարդութեան աշխարհասփիւռ զանգւածներուն մօտ:
Աշխարհով մէկ լոյս տեսած «Մարտիկներ»-ու յայտարարութիւնը միջազգային հանրային կարծիքին, ցեղասպան թուրքական պետութեան եւ աշխարհի մեծ, միջակ թէ փոքր պետութիւններուն կազդարարէր՝ «Մենք հայ ժողովուրդի զաւակներն ենք: Կը գործենք յանուն արդարութեան: Թուրքիոյ քաղաքական ներկայացուցիչներուն դէմ ուղղւած մեր քայլը աշխարհի բոլոր մեծ ու փոքր պետութիւններուն պիտի յիշեցնէ, թէ Հայոց մոռցւած Ցեղասպանութիւնը տակաւին անպատիժ կը մնայ»:
Արդարութեան մարտիկներու կազմակերպութիւնը իր յայտարարութեամբ կը պահանջէր Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչումն ու դատապարտումը եւ Հայկական Հարցին արդարացի լուծումը: Յայտարարութիւնը դիտել կու տար, թէ Հայ Դատի արդարացի լուծման համար խաղաղ միջոցներով մղւած պայքարը ինքզինք սպառած է եւ թէ, ստեղծւած իրավիճակէն մեկնելով, լռութեան անարդար պատը ճեղքելու ճամբուն վրայ, «Մեր արդար դատի հետապնդման միակ միջոցը զինեալ պայքարն է»:
Ահա այսպէ՛ս շղթայազերծւեցաւ հոկտեմբերի այդ օրերուն, 41 տարի առաջ, Հայ Դատի ուժական պայքարին նորօրեայ զարթօնքը:
161106d02aԹէեւ աննախընթաց չէին թուրքական պետութեան դիւանագիտական ներկայացուցիչներուն դէմ 22 եւ 24 հոկտեմբերի 1975-ին կատարւած ուժական զոյգ գործողութիւնները, թէեւ 1973-ին Գուրգէն Եանիքեան Մ. Նահանգներու մէջ սպանած էր Լոս Անջելէսի թուրք հիւպատոսը, նաեւ՝ Լիբանանի մօտ թուրք դիւանագէտ մը անյայտ պայմաններու մէջ սպանւած էր, այսուհանդերձ՝ Վիեննայի եւ Փարիզի գործողութիւնները կանխած նախընթաց այդ քայլերը կա՛մ վրէժխնդրական բնոյթ ունէին, կա՛մ քաղաքական հնչեղութիւն չունէին այնպէս, ինչպէս որ պատահեցաւ Հայկական Ցեղասպանութեան արդարութեան մարտիկներու միջազգային բեմահարթակ մուտք գործելով:
Մինչեւ 1980-ականներու առաջին կէսը, արդարութեան մարտիկները շարունակեցին իրենց գործունէութիւնը՝ առաջացնելով Հայոց Ցեղասպանութեան միջազգայնօրէն ճանաչման եւ դատապարտման ի խնդիր բարոյական, քաղաքական եւ քարոզչական անհրաժեշտ ճնշումը քաղաքակիրթ հանրութեան խղճմտանքին եւ հանրային կարծիքին վրայ:
Հայ Դատի պայքարին ուժական շղթայազերծումը իր անմիջական եւ հեռահար արդիւնքը տւաւ միջազգային քաղաքական հարթութեան վրայ:
Մէկ կողմէ ՄԱԿ-ի եւ Եւրոխորհրդարանի գլխաւորութեամբ միջազգային կազմակերպութիւններ ու ատեաններ սկսան ճանչնալ Հայոց Ցեղասպանութիւնը եւ քաղաքական լուծում որոնել Հայկական Հարցին:
Իսկ միւս կողմէ, նոյնինքն թուրք հասարակութեան մէջ, սկսան աւելի բարձրաձայն հնչել Հայասպանութեան ճանաչումն ու դատապարտումը կատարելու կոչեր:
Հայ Դատի ուժական պայքարին յաղթարշաւը նաեւ ու մանաւա՛նդ ներշնչման աղբիւր դարձաւ հայրենի հայ երիտասարդութեան, յատկապէս Արցախի պահանջատէր հայութեան, որպէսզի ինքնավտահ եւ վճռական՝ 1980-ականներու վերջերուն մարտականօրէն իրաւատէ՛ր կանգնին Արցախի ազատ, անկախ եւ միացեալ ապրելու անբռնաբարելի իրաւունքին ու ազատագրական դատին:
Հայ Դատի պայքարին ուժական շղթայազերծման 41-ամեակը արդէն կոգեկոչենք Հայաստանի վերանկախացման եւ Արցախի Հանրապետութեան հռչակման 25-ամեակի յաղթական ու տօնական մթնոլորտին մէջ: Հայաստանի վերանկախացումով եւ Արցախի իրողական ազատագրումով՝ Հայ Դատի պայքարը թեւակոխած է նոր փուլ, որ հայ ժողովուրդին դէմ թուրքական պետութեան գործադրած Ցեղասպանութեան ճանաչումի համահայկական պահանջին կողքին՝ ահա՛ շեշտը դրած է Թուրքիոյ կողմէ հայ ժողովուրդին ամբողջական հատուցում կատարելու հրամայականին վրայ:
Այդ առումով աւելի քան այժմէական կը հնչէ հոկտեմբերի 1975-ին հրապարակւած արդարութեան մարտիկներու յայտարարութեան այն ազդարարութիւնը՝ աշխարհի ճակատագրին հետ ըստ կամս վարւող մեծապետական ուժերուն, թէ պէտք չէ ծայրայեղ յուսալքութեան մատնել իրաւազրկեալները՝ արդար դատի տէր ժողովուրդները, մանաւանդ երբ փոքր է անոնց ածուն եւ տկար է իրաւունքն ու արդարութիւնը սուրով խլելու անոնց ուժը:

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։