Հա

Ազգային

Հինգշաբթի, 08 Դեկտեմբերի 2016 10:40

ՆՒԻՐԵԱԼ ԱՆՁԻՆՔ - Պայքարի ու ծառայութեան նւիրեալներ (Շար. 3)

Հայրենիքի եւ հայ ժողովրդի համակ նւիրեալ, կրթական մշակ եւ դաստիարակ, կարգապահ ու անանձնական մի անհատականութիւն:
Թադէոս Թադէոսեանը ծնւել է 1881 թւականի հոկտեմբերի 4-ին՝ Քանաքեռ գիւղում:

Թադէոս Թադէոսեան

Գ

ԱԼԲԵՐՏ ԱՃԵՄԵԱՆ


Հայրենիքի եւ հայ ժողովրդի համակ նւիրեալ, կրթական մշակ եւ դաստիարակ, կարգապահ ու անանձնական մի անհատականութիւն:
Թադէոս Թադէոսեանը ծնւել է 1881 թւականի հոկտեմբերի 4-ին՝ Քանաքեռ գիւղում:
Նախնական կրթութիւնը ստացել է Քանաքեռի ծխական դպրոցում, միջնակարգը Երեւանի Թեմական դպրոցում եւ բարձրագոյնը Պետերբուրգի Գիւղատնտեսական ճեմարանում, որը սակայն չի աւարտել համաշխարհային պատերազմի հետեւանքով: Հետագայում աւարտել է Ն. Աբրահամեանի հաշւապահական կուրսերը Թիֆլիսում, եւ Հ. Յ. Դաշնակցութեան Թաւրիզի Պրոպագանդայի դպրոցը՝ 1923 թւականին:
Դաշնակցութեան շարքերն է անցել 1900 թւականին, երբ սկբզնական շրջանում մասնակցում է եկեղեցական կալւածների գրաւման դէմ Երեւանի հակապետական ցոյցերի կազմակերպմանը: Յաջողութեամբ նոյն աշխատանքով է զբաղւում նաեւ Կոտայքում:
1905-1906 թթ. հայ-թաթարական ընդհարումների ժամանակ Նիկոլ Դումանի յանձնարարութեամբ կատարում է զինման եւ ինքնապաշտպանութեան աշխատանքներ, միեւնոյն ժամանակ ղեկավարելով Երեւան, Դարալագեազ եւ Զանգեզուր զէնքի փոխադրութեան գործը:
1906-1913 թթ. Քանաքեռի Աբովեան երկդասեան դպրոցում վարում է աւագ ուսուցչի պաշտօնը:
1908-1913 թւականներին անդամակցում է Երեւանի «Մրգաստան»-ի Կենտրոնական կոմիտէութեանը, այդ տարիներում գլխաւորաբար զբաղւելով հողային խնդիրների լուծմամբ՝ կալւածատիրական հողերը գիւղացիութեան բաժանելու համար: Իսկ 1911 թւականին ընտրւում է ՀՅԴ «Մրգաստան»-ի Կենտրոնական կոմիտէի անդամ:
Եղել է Կոտայքի պատգամաւորը Երեւանի Թեմական Պատգամաւորական ժողովում:
Այդ շրջանում աչքի ընկող, ներդրում է ունեցել դպրոցների որակաւորման գործում, հիմնելով նաեւ նոր դպրոցներ:
Յանուն «Մրգաստան»-ի Կենտրոնական կոմտէի՝ մասնակցել է Կովկասի Ռայոնա կան ժողովներին՝ 1912 թ. Ղարաքիլիսայում եւ 1913 թ.՝ Դիլիջանում:
1914 թ. վերջերին, երբ պայթում է ռուս-թուրքական պատերազմը, Պետերբուրգի հայ ուսանողներից 60 հոգի, որոնց թւում նաեւ Թադէոս Թադէոսեանը կամաւոր են արձանագրւում՝ կամաւորական շարժմանը:
Թիֆլիս վերադարձին ՀՅԴ Արեւելեան Բիւրօն յանձնարարում է նրան անցնել Երեւան, կազմակերպելու «Մրգաստան»-ի Կենտրոնական կոմիտէութեան շրջանի զինումն ու ինքնապաշտպանութիւնը:
Այդ աշխատանքը կատարելուց յետոյ, նախ մտնում է Իշխանի, ապա Դրոյի կամաւորական գունդ եւ 1915 թ.-ին մեկնում է ճակատ, հասնելով մինչեւ Մուշ:
Երբ 1916 թւականին կամաւորական գնդերը լուծարքի են ենթարկւում, դարձեալ Բիւրոյի յանձնարարութեամբ ստանձնում է կամաւորական գնդերից իրենց ձեռքն անցած ռազմամթերքի գաղտնի պահեստների հսկողութիւնն ու պատասխանատւութիւնը:
1917 թ. Թիֆլիում գումարւած Կովկասի Ռայոնական ժողովին մասնակցում է որպէս պատգամաւոր: Նոյն թւականին ընտրւում եւ նախագահում է Քանաքեռի հասարակական Գործադիր կոմիտէն:
Այնուհետեւ ընտրւում է Երեւանի առաջին գաւառամասի կոմիսար (1917-1920 թ.) եւ միեւնոյն ժամանակ Արամ Մանուկեանի յանձարարութեամբ Կոտայքի ինքնապաշտպանութեան խմբերի լիազօր ղեկավար եւ իր մասնակցութիւնն է բերում Սարդարապատի եւ Բաշ Ապարանի ճակատամարտերին՝ Կոտայքի գաւառից կազմւած երկու ջոկատներ ուղարկելով ռազմաճակատ:
1920 թւականին ընտրւում է Երեւանի Գաւառային ինքնավարութեան վարչութեան անդամ եւ ղեկավարում Երեւանի Գաւառի միլիցիայի եւ ադմինիստրացիայի, հաղորդակցութեան եւ շինարարական բաժինները մինչեւ Հայաստանի խորհրդայնացումը:
Մասնակցում է 1920 թւականին հայ-թուրքական պատերազմին, որպէս Կոտայքի կամաւորական գումարտակի հրամանատար՝ Գայլի Դրուք ճակատում:
Մասնակցում է 1921 թ. Փետրւարեան ապստամբութեան, որպէս Կոտայքի Փրկութեան կոմիտէի նախագահ, մինչեւ իրենց նահանջը Երեւանից 1921 թ. ապրիլի 2-ը:
Անցնելով Պարսկաստան, Թաւրիզում եղել է տարագիրների «Նայիրի» կոմիտէի անդամ, ապա 1927 թւականին հաստատւում է Նախավկայի վանքում՝ Ձորագիւղ (Արաքսի աջ ափում) եւ ղեկավարում ԵՐԿՐԻ հետ ունեցած կապի գործը մինչեւ 1930 թւականի մայիսը, երբ Ձորագիւղի կայանի աշխատանքը դադարում է ժամանակաւորապէս:
Ուսուցչական պաշտօնով 1931 թւականին անցնում է Նոր Ջուղա եւ պաշտօնավարում հայոց ազգային երկսեռ դպրոցներում, մինչեւ 1935 թւականի ուսումնական տարւայ վերջը, երբ փակւում են հայոց ազգային դպրոցները:
Երկար տարիներ ծառայում է կուսակցական գործունէութեանը, որպէս շրջանի բարձրագոյն մարմնի ներկայացուցիչ, մասնակցելով Իրանի կազմակերպութեան բոլոր խորհրդաժողովներին եւ Հ. Յ. Դաշնակցութեան 13, 14, 15, 16 եւ 17-րդ Ընդհանուր ժողովներին:
1933 թւականին կազմում է անկուսակցական «Հայորդի» պատանեկան միութիւնը, որի նպատակն էր պատանեկութեանը տալ հայեցի դաստիարակութիւն եւ պատրաստել ՀՅԴ շարքերը անցնելու համար:
Ազգային դպրոցները փակւելուց յետոյ՝ 1935 թ. «Հայորդի» պատանեկան միութիւնը դարձնում է ՀՅԴ ՆՈՐ ՋՈՒՂԱՅԻ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴԱՑ ՄԻՈՒԹԻՒՆ թէ՛ երիտասարդներին կազմակերպելու, եւ թէ՛ նրանց միջոցով գիւղական շրջաններում միութիւն ստեղծելու նպատակով:
Տասնամեակներ շարունակ եղել է «ԱԼԻՔ» եւ «ՅՈՒՍԱԲԵՐ» օրաթերթերի եւ «Համազգային» ընկերութեան հրատարակչականների ներկայացուցիչը, տարածելով նրանց հրատարակութիւնները:
Դպրոցները պետականացւելուց յետոյ էլ կրօնի եւ հայոց լեզւի դասաւանդութեան համար, պարապմունքներ է ունենում տղայոց եւ աղջիկների դպրոցներում, իսկ 1952-1956 թւականներին՝ չորս տարի տեւողութեամբ դասաւանդում է հոգաբարձութեան ջանքերով բացւած երեկոյեան դասընթացներում:
Դասաւանդման գրքերի եւ նիւթերի չգոյութեան պատճառով Թադէոսեանը յատկապէս կազմում է հայոց պատմութեան դասագրքեր՝ որոնք դասաւանդւում էին երկար ժամանակ:
1955 թւականին հայոց ազգային դպրոցները վերաբացւելուց յետոյ եւս շուրջ վեց տարի շարունակում է պաշտօնավարել հայոց դպրոցներում:
1961 թւականին, երբ Իրանի ժամանակի կառավարութեան որոշումով, Սպահանի համալսարանի գրականութեան բաժնում հիմնւում է Հայագիտական ամբիոն, Թադէոս Թադէոսեանը հրաւիրւում է որպէս հայոց գրականութեան եւ պատմութեան դասախօս, որը 1963 թւականին հրաժարւում է իր պաշտօնից՝ հիւանդութեան պատճառով:
Խորը ծերութեան տարիքում, երկարատեւ հիւանդութիւնից յետոյ, 1975 թ. ապրիլի 7-ին Նոր Ջողայում իր մահկանացուն է կնքում վետերան ընկեր՝ Թադէոս Թադէոսեանը:
Նւիրեալ գործիչ, որ ստեղծեց հմայք իր անձի շուրջ, յարգանքի ու փայփայանքի արժանացաւ՝ թէ՛ իր աշակերտների, թէ՛ ընկերների, եւ թէ՛ հասարակութեան բոլոր խաւերի կողմից:
Մտաւ ժողովրդի մէջ, ճգնեց ու իր գաղափարներով տոգորեց շատերին...

(Շար. 3)

 

Վրիպակ

Սոյն յօդւածաշարում լոյս տեսած Յակոբ Տէր-Յակոբեանի կենսագրականում (տպագրւած «Ալիք» օրաթերթ, նոյ. 24 համարի Գ էջում) նկատւել է վրիպում՝ Տատիանեան կոմիտէն սխալմամբ տպագրւել է Մատինեան կոմիտէ:
Ի միջի այլոց՝ Տատիանեան կոմիտէն ցարի օրօք Նիկոլայ ցարի դստեր անւան հետ է կապւած եղել:

Յարակից Հրապարակումներ

  • Զգաստանալու պահը. Այս անգամ հարցը Ա. Կէօնճեանը չէ
    Զգաստանալու պահը. Այս անգամ հարցը Ա. Կէօնճեանը չէ

    Անցնող Սեպտեմբերի 21-ին, յօդուածով մը անդրադարձեր էինք Արշաւիր Կէօնճեանի յօդուածին, Հայաստանի հանրապետութեան հռչակման հարիւրամեակին եւ Արամ Մանուկեանի արձանին տեղադրման հարցին մասին։

    Այժմ Ա. Կէօնճեան պատասխանած է մեր յօդուածին՝ «Պայքար» շաբաթաթերթի 8 Հոկտեմբեր 2017-ի համարին մէջ։ Իր խորագիրն է «Վաչէ Բրուտեանի անզօր նկրտումները՝ 2018 Մայիսեան հարիւրամեակի առիթով»։

  • Ֆրանսացի հայագէտ Բեռնար Ուտիէ Ատրպատականի հայոց թեմում
    Ֆրանսացի հայագէտ Բեռնար Ուտիէ Ատրպատականի հայոց թեմում

    Հինգշաբթի, 12 հոկտեմբեր 2017-ին, Ատրպատականի հայոց թեմի առաջնորդ գերշ. Տ. Գրիգոր Ս. եպս. Չիֆթճեանի հրաւէրով Թաւրիզ ժամանեց ֆրանսացի հայագէտ պրոֆ. Բեռնար Ուտիէ, հայկական ձեռագրերից յայտնաբերած իր նորագոյն նիւթի մասին բանախօսելու, 13 հոկտեմբերի առաւօտեան, Թաւրիզում կայանալիք Հայագիտական առաջին գիտաժողովի առաջին նիստի ընթացքում:

  • Հայ Մշակոյթի օրւայ տօնակատարութիւն Թաւրիզի ազգ. դպրոցում եւ Թարգմանչաց տօնի նւիրւած ժամերգութիւն Լիլաւայի եկեղեցում
    Հայ Մշակոյթի օրւայ տօնակատարութիւն Թաւրիզի ազգ. դպրոցում եւ Թարգմանչաց տօնի նւիրւած ժամերգութիւն Լիլաւայի եկեղեցում

    Շաբաթ, 14 հոկտեմբեր 2017-ի առաւօտեան ժամը 10-ին, հովանաւորութեամբ եւ նախագահութեամբ Ատրպատականի հայոց թեմի առաջնորդ՝ գերշ. Տ. Գրիգոր Ս. եպս. Չիֆթճեանի եւ Թեմական խորհրդի, Թաւրիզի ազգ. դպրոցի տեսչութեան, հոգաբարձութեան, ուսուցչական կազմի եւ ծնողական խորհրդի կազմակերպութեամբ, Հայ Մշակոյթի օրւայ տօնակատարութիւն տեղի ունեցաւ դպրոցի սրահում, աշակերտների կատարումով: Սրբազան Հօր կողքին ներկայ էին Թաւրիզի հոգեւոր հովիւ արժ. Տ. Մարտիրոս քհնյ. Ղուկասեանը, Ազգային իշխանութեան անդամներ եւ հրաւիրեալներ: 

  • Թաւրիզահայ Վահիկ Բենոյեան պարգեւատրւեց Սբ. Թադէի վանքին մատուցած ծառայութեանց համար
    Թաւրիզահայ Վահիկ Բենոյեան պարգեւատրւեց Սբ. Թադէի վանքին մատուցած ծառայութեանց համար

    Երկուշաբթի, 9 հոկտեմբեր 2017-ի երեկոյեան ժամը 7.30-ին, Սբ. Թադէի վանքի ուխտագնացութեան աշխատանքներին մասնակցած կառոյցների եւ կամաւորների գնահատման երեկոյի շրջագծից ներս, Ատրպատականի հայոց թեմի առաջնորդ գերշ. Տ. Գրիգոր Ս. եպս. Չիֆթճեան յատուկ գնահատանքի գիրով պարգեւատրեց Վանքերի ուխտագնացութեան յանձնախմբի նախկին անդամներից Վահիկ Բենոյեանին: 

  • Թաւրիզում գնահատանքի արժանացան՝ Իրանի եկեղեցիների պահպանութեան հիմնարկի նւիրեալները
    Թաւրիզում գնահատանքի արժանացան՝ Իրանի եկեղեցիների պահպանութեան հիմնարկի նւիրեալները

    Երկուշաբթի, 9 հոկտեմբեր 2017-ի երեկոյեան ժամը 7.30-ին, հովանաւորութեամբ եւ նախագահութեամբ Ատրպատականի հայոց թեմի առաջնորդ գերշ. Տ. Գրիգոր Ս. եպս. Չիֆթճեանի, Թաւրիզում կայացած յատուկ գնահատման երեկոյի ընթացքին, նւիրւած Սբ. Թադէի վանքի ուխտագնացութիւնը կազմակերպած բոլոր մարմիններին եւ անհատներին, գնահատանքի արժանացան Իրանի եկեղեցիների պահպանութեան պետական հիմնարկի տնօրէն Շերլի Աւետեանը եւ նրա գործընկերներ՝ Կարէն Մկրտիչեանը եւ Ալէն Գրիգորեանը:

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Սարգսեան-Ալիեւ վերջին հանդիպման արդիւնքում կը գրանցւի՞ արդեօք առաջընթաց ԼՂ հակամարտութեան կարգաւորման գործում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։