Հա

Ազգային

Երեքշաբթի, 20 Դեկտեմբերի 2016 09:30

ՀՅԴ 126-ԱՄԵԱԿ - Դաշնակցականը

Բթամիտները կը շարունակեն չհասկնալ դաշնակցական մարդը: Սակայն շատ պարզ ու հեշտ է հասկնալ զայն: Դաշնակցական մարդուն նկարագիրն ու էութիւնը այնքան պարզ է: Կարդացէ՛ք Հայաստանի Հանրապետութեան Լուսաւորութեան նախարար Նիկոլ Աղբալեանի «Մտածումներ Հ. Յ. Դաշնակցութեան մասին» գործը: Կարդացէ՛ք ՀՅԴ Բիւրոյի երկարամեայ անդամ Հրաչ Տասնապետեանի «Ո՞վ է դաշնակցականը» գիրքը:

Բթամիտները կը շարունակեն չհասկնալ դաշնակցական մարդը: Սակայն շատ պարզ ու հեշտ է հասկնալ զայն: Դաշնակցական մարդուն նկարագիրն ու էութիւնը այնքան պարզ է: Կարդացէ՛ք Հայաստանի Հանրապետութեան Լուսաւորութեան նախարար Նիկոլ Աղբալեանի «Մտածումներ Հ. Յ. Դաշնակցութեան մասին» գործը: Կարդացէ՛ք ՀՅԴ Բիւրոյի երկարամեայ անդամ Հրաչ Տասնապետեանի «Ո՞վ է դաշնակցականը» գիրքը: Եթէ այս երկու գործերը գերազանցօրէն տեսական կը թւին, այդ պարագային կարդացէ՛ք Մուսալեռցի սքանչելի գրող Էդւարդ Պոյաճեանի «Դաշնակցականը» յօդւածը՝ ստորեւ:

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ


Դաշնակցականը

ԷԴՒԱՐԴ ՊՈՅԱՃԵԱՆ

161220d02a

Հայ է՝ նախեւառաջ, զտւած հայ տղամարդ՝ ամէնօրեայ ինքնասրբագրումի արժանաւորութեամբ. սխալ արարքի մը պարագային, կրնայ ինքզինք դատել, դատապարտել, ինքն իր մասին մահապատիժ արձակել: Չափազանց անյիշաչար, չափազանց ներողամիտ՝ ուրիշներու հանդէպ, այլ՝ եզական խստութեան մը գործադիրն է իր անձին նկատմամբ յանցագործութեան մը ատեն: Ներքին հարւածը աւելի անողորմ է, քան՝ որեւէ արտաքին հարւած: Խառնւածքի, մտայնութեան ու կուսակցական դաստիարակութեան այս հանապազօրեայ կիրարկումը, դաշնակցականը ըրած է հայ կեանքի գերընտիր անհատներէն, կէս ու աւելի դարու մը տարածքին վրայ:
Անհամեմատ է մա՛նաւանդ իր բծախնդրութիւնը հանրային գործերու մէջ. անտարբեր կամ կրաւորական կեցւածք մը, իր հայեցակէտով համազօր է դասալքութեան, դաւաճանութեան, ոճիրի: Պիտի ճշտես ինքզինքդ, ըսես, ընես, գործես:
Եւ հանրային որեւէ գործի առիթով ան ունեցած է իր որոշ համոզումը, տեսակէտը, դիրքը, գործը: Ստանձնած է միշտ ալ պատասխանատւութիւններ, փախած չէ անոնցմէ, չէ խուսափած, չէ անճրկած. տարած աշխատանքը ուղղամտօրէն, անշահախնդրօրէն, առանց վերապահութեան, նկատի առնելով դրական ամէն քննադատութիւն այդ միջոցին, քանի որ նեղմտութիւնը օտար է իր անձին եւ կազմակերպութեան իրենց տրւած դաստիարակութեան:
Մէկ ձեռքով աշխատանք մը չէ իրը, այլ՝ երկու ձեռքով, այլ՝ ամբողջ հոգիով, այլ՝ եռանդի ընդհանուր զօրաշարժով: Չըներ գործ՝ համակրանք, ձայն ու քւէ շահելու դիտումով, այլ կընէ, որպէսզի գործը ըլլայ, հանրային շահը մեծնայ, աճի: Զոհաբերող էակ է ան: Կը տրամադրէ հայ ժողովուրդին՝ ինչ որ կայ իր գոյութեան պարունակին մէջ. կը տրամադրէ բազուկը, միտքը, արիւնը, կը տրամադրէ հոգին՝ հոգիին բովանդակ տարողութեամբ: Եւ ինքզինք հայ մեծ, հայ անպարփակ ազգին տրամադրելուն պահը ամենէն շքեղն է պահերուն մէջ, քանի որ ինքնաբաշխումի այդ ատեններուն է, որ դաշնակցականը կը մեծնայ, կառատանայ, կը բազմապատկւի:
Մարդ է պարզ. թէեւ խոշոր ու խորունկ, թէեւ կշիռքի չեկող ապրումներ ունի ան. ազգային ու հասարակական կեանքի այդ ապրումները, իրենց զօրութենական բնոյթով բառ ու բացատրութենէ անդին ըլլալով հանդերձ, պարզ են, որովհետեւ կը մնան միշտ ուղիղ, միշտ մաքուր. եկամուտ տարրեր, խորթ ու թնճուկ վարդապետութիւններ իրենց յաւելեալ կեղտը չեն դրած այդ ապրումներուն վրայ. անձնական կամ հատւածական ոլորապտոյտ հաշիւներ չեն ծածկեր յատակը իր հայրենասիրութեան, որ պայծառ մնալու ուխտով մըն է կնքւած:
Կը շեշտեմ. պարզ մարդ է ամէն դաշնակցական- որովհետեւ ան կը նայի հայ իրականութեան վրայ բիւրեղացած գաղափարներու մէջէն: Իր որոշումը տրւած է, ճամբան գծւած՝ կէս ու աւելի դար առաջ, հայ պատմութեան համաձայնութեամբ, մա՛նաւանդ դրդումով: Մահ կամ ազատութիւն. կուսակցական իր այս կտրուկ նշանաբանին տակ կը կրճատւին հոս հետեւեալ իմաստները. հայրենիքին ազատագրութիւնը, անոր նիւթական ու բարոյական իրաւունքներուն ամբողջական ստացումը, հայ ժողովուրդին բարօրութիւնը ընկերվար իրաւակարգի տակ:
Համառօտ տողերու բերւած ազգային այս բաղձանքներուն՝ դաշնակցականը կը ստորադասէ ուրիշ ամէն բաղձանք:
Պարզ է ինք. բայց ուրիշ շատեր պարզ չեն. կնճռոտ է անոնց մտածումը ու սեւեռումէ զուրկ. հոգին տափակութիւններով ու գռեհկութեամբ շաղապատւած: Ճնշւած է անոնց ներքին աշխարհը անհամ նկատումներու դէզի մը տակ. հաշիւ ու ստրկութիւն կը հոտին. հայրենիքի մարդիկ չեն. բազարի հոգեբանութեամբ եւ ընդունակ՝ հայրենիք մը բազարի վերածելու: Անմաքուր կիրքի ամպ մը կը ծանրանայ անոնց ողջ էութեան վրայ, որովհետեւ սեփական դիմագիծ չունին, պարտաւորութեան տակ են փոխառեալ դիմագծով հրապարակ գալու. դաշնակցականը իր ազգային դէմք ունի, հակադաշնակցականը ունի ազգային դիմակ մը. որով՝ դէմքի ու դիմակի տարբերութիւնն է, որ կայ դաշնակցականի եւ իր հակառակորդներուն միջեւ, դիմակները կը փոխւին սակայն, իսկ դէմքը կը մնայ, մէկը կը մաշի, միւսը՝ երբեք:
Եզրակացութիւն. դէմքով եղած հայրենասիրութիւնը իրական է, դիմակովը, ամենէն հնարամիտ քողարկումներէ վերջ իսկ՝ թատերական: Այսօր բացայայտ իրողութիւն է այլեւս, որ դերասանական գործունէութիւն մը կայ հայ կեանքին մէջ, հայ կեանքի գործատեղիներուն շուրջ: Որպէսզի թէ ներկայացումի կարմիր ճաշակ ունեցող դատարկապորտ մարդիկ, ծանր որովայնով ռամկավարներու ընկերակցութեամբ, կեղծ հայրենասիրութիւն ու նաեւ կեղծ բոլշեւիզմ կը խաղան արտասահմանի մէջ: Դաշնակցականը կը մաղթէ, որ գոնէ աւելի քան խայտառակ արարւածով մը չվերջանայ հանրային այս այլանդակ քարնաւալը:
Կարգապահ է ան. ե՛ւ ունի ուխտ, ե՛ւ ունի տոկուն նկարագիր: Խիզախ է, կամքի տէր. յաղթանակը չի գինովցներ զինք եւ ոչ ալ պարտութիւնը կրնայ ընկճել. իր կուսակցական տարիքը կը սկսի իր ուխտով ու կը վերջնայ մահւամբ: Հայրենիքին հանդէպ իր հոգեբանութիւնը վարձակալի հոգեբանութիւն չէ, այլ՝ տանտէրի, այլ՝ օրինաւոր ժառանգորդի: Կազմակերպութիւնը, որուն զաւակն է ինք, հայ արիւնի արտայայտութիւն է, հայ արիւնի եռեւեփ, հայ արիւնի սաղմաւորում:
161220d02bՊայքարող է դաշնակցականը եւ պայքարին մէջ ուղղամիտ. կը սիրէ շարժումը կենդանութիւնը գաղափարական բախումները, ռազմադաշտը չի լքեր. կը կենայ հպարտ, կը նայի ուղիղ. բարի է. չի հարւածեր եղբայր մը, իսկ թշնամիին համար իր բռունցքը ահաւոր է, անողորմ. ազգակից հակառակորդներուն հանդէպ իր կեցւածքը մեծ եղբօր մը կեցւածքն է կրտսեր եղբօր դիմաց, իր դերը հոս ծանր յանդիմանութիւններն են, ուղղումներն են, դաստիարակութիւն տալն է. չե՞ն հաւնիր, կու տան արմո՞ւկ, կի՞ց, կընե՞ն խոշոր սպառնալիքներ, կը բամբասե՞ն, կանւանարկե՞ն, կուրանան. ցաւալի է. պատմութիւնը կարձանագրէ իւրաքանչիւրին արժէքը, կու տայ համապատասխան որակումները. մինչ այդ դաշնակցականը կը տանի իր գործը, կը տանի ազգային մեծ պատասխանատւութիւններուն դժւար, այլեւ քաղցր բեռը: Դաշնակցականը գերազանցապէս գաղափարական էակ է, եւ կազմակերպութիւնը, այն մեծ ընտանիքը, որուն կը պատկանի ինք, անսասան գաղափարներու հզօր աշխարհ մըն է:
Դաշնակցութիւնը իր կատարելութեան ապրումին մէջ բառերուն միւս կողմն է, արտայայտութեանց ուժէն անդին. դաշնակցականին ճիգը այդ խորունկ ապրումին տեւական նւաճումն է եղած ցարդ, ու այդպէս ալ պիտի ըլլայ ասկէ ետք: Ըսի, թէ պայքարէն կախորժի, երբ պայքարը կը թելադրւի ազգային բարձր շահերէն. աւելցնեմ՝ որ պայքարները կը մեծցնեն զինքն ու իր կուսակցութիւնը. կը մաքրեն, կընեն աւելի ուղիղ, աւելի հարազատ, աւելի զոհաբեր: Հալածանքէն, ուրկէ ալ որ գայ ան, դաշնակցականը չի վախնար: Հալածւելով, նոր զօրութիւն ու անսպառ եռանդ կը ներարկւի իր մէջ: Հալածանքը՝ եթէ ճիշտ է, որ կարգ մը ջիղեր կրնայ քանդել, ճիշտ է նոյնպէս, որ որոշ ջիղերու համար ալ միակ զօրացուցիչն է, զոր կարելի է յանձնարարել:
Դաշնակցականը ջիղերու ամրացման իր մարզանքը ըրած է շատոնց. անոր ջիղերուն դէմ մարտնչումի ելած են սուլթաններ, նահանգային վալիներ, աշիրէթապետներ, մատնիչներ. ցարական ոստիկանութեան ապրող մարդը, եթէ եկած է Կովկաս պէտք է դեռ մոռցած չըլլայ իր ժամանակի հալածանքներուն տւած արդիւնքը: Ջլամարտը կրնայ նորոյթ մը եղած ըլլալ շատ շատերուն, դաշնակցականին համար ան 50 տարի առաջ հինցաւ արդէն: Չի՞ տարւիր դաշնակցականին վրայ յաղթանակ. կը տարւի. եւ դիւրութեամբ, ու սա ձեւով.-
Կը հոգաս հայ ժողովուրդը՝ իրմէ աւելի, հայկական իրաւունքները՝ աւելի. մշակոյթը՝ աւելի: Կու տաս ազատութիւն, կը պարտադրես հսկայ աշխատանք. կըլլաս խղճամիտ. կը հալածես իսկապէս վատը, իսկապէս ապազգայինը, իսկապէս վտանգաւորը. անոնք, որոնք սուրբ մը չտւին հայ հողին, չդրին նահատակի մը խոցոտւած մարմինը հայրենի ժայռի մը տակ, անոնք, որոնք չունեցան բանտարկեալ մը, ըմբոստ մը, աքսորավայրերու մէջ զօրաւոր ներկայ մը. անոնք, որոնք կաթիլ մը քրտինքով իսկ չքրտնեցան երկրին մէջ, որոնք հեռու մնացին, շահեցան դրամ, կերան հաց ու պարեցին:
Կը հալածե՞ս Քրիստափորին, Զաւարեանին, Արամ Մանուկեանին ժառանգորդը, կը հալածե՞ս Աղբիւր Սերոբին, Հրայրին, Մուրադին, Անդրանիկին, Գէորգ Չաւուշին ժառանգորդ տղան: Կը հալածե՞ս վերջապէս Րաֆֆիին, Ահարոնեանին, Վարուժանին, Սիամանթոյին, Զարդարեանին դրօշակիրը: Դեռ քանի անուններ կրնամ յիշել քեզ ու քանիները մոռնալ: Թող համրէ՞ դաշնակցականը իր հերոսները, նահատակները, նւիրեալները, հայրենիքին համար. կը համրւի՞ն, կա՞յ անոնց թիւը, կը չափւի՞ անոնց որակը: Նոյն խմորէն թրծւած են բոլորը, բոլո՛ր դաշնակցականները: Անոնք հայ են նախեւառաջ, զտւած հայ տղամարդ՝ ամենօրեայ ինքնասրբագրումի արժանաւորութեամբ:
Դաշնակցականը մարդ է պարզ, թէեւ խոշոր ու խորունկ, թէեւ կշիռքի չեկող ապրումներ ունի ան. ազգային եւ հասարակական կեանքի այդ ապրումները, իրենց զօրութենական բնոյթով՝ բառ ու բացատրութենէ անդին: Անոր որոշումը տրւած է, ճամբան գծւած՝ կէս ու աւելի դար առաջ,- Մահ կամ ազատութիւն, ու այս հայ պատմութեան համաձայնութեամբ, մա՛նաւանդ՝ դրդումով…

1946 թ.

Յարակից Հրապարակումներ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։