Հա

Ազգային

Երեքշաբթի, 01 Օգոստոսի 2017 11:30

Համօ Օհանջանեան (1873-1947). «Հայկական Նոր Ասպետութեան» բարոյական դէմքը

Յուլիս 31-ի, եօթանասուն տարի առաջ, Եգիպտոսի մայրաքաղաք Գահիրէի մէջ, 76 տարեկանին, յետ կարճատեւ հիւանդութեան, առյաւէտ փակուեցան աչքերը բժիշկ Համօ Օհանջանեանի։

Հայ ժողովուրդը կորսնցուց միասնական իր յարգանքին եւ համաժողովրդային պաշտամունքին արժանացած մեծ առաքեալ մը, որուն շիրիմին վրայ գրուեցաւ՝ «Ապրեցաւ, ինչպէս քարոզեց»։

Նազարէթ Պերպերեան


Յուլիս 31-ի, եօթանասուն տարի առաջ, Եգիպտոսի մայրաքաղաք Գահիրէի մէջ, 76 տարեկանին, յետ կարճատեւ հիւանդութեան, առյաւէտ փակուեցան աչքերը բժիշկ Համօ Օհանջանեանի։

Հայ ժողովուրդը կորսնցուց միասնական իր յարգանքին եւ համաժողովրդային պաշտամունքին արժանացած մեծ առաքեալ մը, որուն շիրիմին վրայ գրուեցաւ՝ «Ապրեցաւ, ինչպէս քարոզեց»։

Հայրենի հողէն հեռու, տարագիր ու պանդուխտ, աչքը յառած Մասեաց խորհուրդին, այս աշխարհէն հեռացաւ ազատ ու անկախ Հայաստանի կերտիչներէն՝ Հայաստանի Հանրապետութեան երրորդ վարչապետը։

Դաշնակցականի փառքով եւ համազգային երախտագիտութեամբ՝ օտարութեան ցուրտ հողին յանձնուեցաւ հայ յեղափոխական շարժման ճակատաբաց Ասպետը, որ ճշմարտապէս մարմնաւորեց ու շնչաւորեց Խրիմեան Հայրիկի բառերով օրհներգուած «Հայկական Նոր Ասպետութիւն»ը։

Ինչպէս իր կենդանութեան, նոյնպէս եւ մահուան առիթով, մեր ժողովուրդը Համօ Օհանջանեանին արժանացուց համազգային տարողութեամբ գնահատանքի ու մեծարանքի։

Տարբեր չէր կրնար ըլլալ, որովհետեւ Համօ Օհանջանեան ամբողջ հայութեան կը պատկանէր։

Իր անձին օրինակով, գաղափարական համոզումներով եւ բարոյական սկզբունքներով՝ Համօ Օհանջանեան եղաւ դաշնակցական ա՛յն ղեկավար գործիչը, որ իր կեանքի բոլոր հանգրուաններուն բարոյական հեղինակութեամբ բարձր պահեց արիւնոտ դրօշը հայ ժողովուրդի պայքարին՝ յանուն Արդարութեան եւ Իրաւունքի նուաճումին։

Ահա՛ կը լրանայ 70-րդ տարելիցը գաղափարի մեծ Ասպետի վախճանումին։

Հայկական Ջաւախքի արժանաւոր զաւակն է Համազասպ Օհանջանեան. ծնած է 1873-ին, Ախալքալաք, Խասպաղջայի հանդիպակաց «Օհանջանովենց» թաղը, բազմանդամ ընտանիքի մը յարկին տակ։

Կարնոյ եւ Բարձր Հայքի հայաշունչ դրոշմը, որ ընդհանրապէս տիրական էր 19-րդ դարավերջի եւ 20-րդ դարասկիզբի Ջաւախքի հայօճախներուն մէջ, յատկապէս զգալի եղած է Օհանջանեաններու մօտ։

Գաբրիէլ Լազեան կը վկայէ, որ Համօ Օհանջանեանի բանաւոր յուշերու պատառիկներէն մէկուն համաձայն՝ «Խրիմեան Հայրիկի Ախալքալաք այցելութեան ժամանակ, Համոյի մեծ մայրը, ընտանիքին 70 անդամները իր շուրջ հաւաքած, կը դիմաւորէ Հայրիկը։ Խրիմեան Հայրիկի այն հարցումին, թէ ինչպէ՞ս կը կառավարէ այդքա՜ն բազմութիւն, մեծ մայրը կը պատասխանէ.- «Զանոնք հաւասարապէս սիրելով»։

«Ահա՛ պապենական այն մթնոլորտը, ուր շնչեց եւ մեծցաւ Համոն»։

Թէեւ մանկութեան, ծննդավայրի հայկական դպրոցին մէջ, Համօ ընդհանրապէս անհանդարտ եւ դասերուն նկատմամբ անտարբեր աշակերտ մը եղած է, որուն դպրոցի տնօրէնը արժանի չէ գտած ուսումնառութեան եւ յանձնարարած է արհեստի հետեւիլ… Այսուհանդերձ՝ երբ ծնողքը Համոյին ուղարկած է Թիֆլիս, ռուսական գիշերօթիկ վարժարան, պատանիի վարքուբարքին մէջ հիմնական փոփոխութիւն առաջացած է։ Ան դասարանի բարձրագոյն նիշերով աւարտած է գիմնազիոնի ուսման շրջանը՝ արժանանալով ոսկեայ շքանշանի եւ բարձրագոյն ուսումը Մոսկուայի մէջ շարունակելու պարգեւի։

Մոսկուան իր հերթին, աշխարհայեացքի առումով, լրիւ հոգեփոխութեան ենթարկեց Համօ Օհանջանեանին։ Սկսաւ աշխոյժ մասնակցութիւն բերելու ուսանողական շրջանակներու յեղափոխական խմորումներուն՝ միաժամանակ կանոնաւորաբար հետեւելով Մոսկուայի Բժշկութեան համալսարանի դասընթացքներուն։ Սերտ յարաբերութիւններ եւ մտերմութիւններ հաստատեց ռուս թէ հայ յեղափոխականներու հետ, որոնք Համոյէն ստացած իրենց ջերմ տպաւորութիւնները մինչեւ վերջ ալ պահպանեցին։ Բայց ուսանողական ըմբոստացումներուն իր գործօն մասնակցութիւնը պատճառ դարձաւ, որ հեռացուի ոչ միայն համալսարանէն, այլեւ՝ Մոսկուայէն։

Համօ վերադարձաւ Թիֆլիս, ուր 1897-ին իրեն միացաւ ուսանողական տարիներու իր ընկերուհին՝ ռուս յեղափոխական Օլկա Վաւիլեւնան. ամուսնացան եւ ունեցան երեք զաւակ՝ 2 մանչ (Մոնիկ եւ Արիկ) եւ դուստր մը (Գալիա)։

1899-ին, ուսումը շարունակելու նպատակով, Համօ Օհանջանեան մեկնեցաւ Լօզան, Զուիցերիա։ Երեք տարի հետեւեցաւ բժշկութեան մասնագիտացման՝ միաժամանակ բոլոր ուժերով նուիրուելով ուսանողական շրջանակներու մէջ յեղափոխական քարոզչութեան եւ ցուցական գործունէութեան։

Թիֆլիսէն արդէն ծանօթացած էր Քրիստափորի հետ եւ իրենց միջեւ ստեղծուած գաղափարական կապն ու մտերմութիւնը աւելիով խորացան, Լօզանի մէջ Համօ Օհանջանեանի ծաւալած աշխոյժ գործունէութեան ընթացքին։ Քրիստափոր մեծ համարում ունէր բժշկութեան ուսանողին գաղափարական ուղղամտութեան, յեղափոխական բարոյականին եւ հանդարտաբարոյ խառնուածքին, բայց միաժամանակ անզիջող սկզբունքայնութեան նկատմամբ։ Այդ մտերմութիւնն ու գործակցութիւնը մեծապէս օգնեցին, որպէսզի Դաշնակցութեան հիմնադիր սերունդին ուղղակի մաս չկազմած Համօ Օհանջանեանը, 1902-ին ուսումը աւարտելով եւ Թիֆլիս վերադառնալով, ամբողջութեամբ նուիրուի յեղափոխական գործունէութեան՝ հանրային եւ կուսակցական բարձրագոյն պատասխանատուութեանց կոչուելով։

Իբրեւ այդպիսին, Համօ Օհանջանեան բախտորոշ դեր կատարեց 1900ականներու դաշնակցական երիտասարդութեան եւ Հ.Յ.Դ. հիմնադիր սերունդին միջեւ գաղափարական ու կազմակերպական կամրջումը ամրապնդելու կենսական գործին մէջ։

Որքա՜ն դիպուկ է Համօ Օհանջանեանի վերաբերեալ Սիմոն Վրացեանի այն բնութագրումը, թէ «Նա իր մէջ տարրեր ունէր ե՛ւ Քրիստափորից, ե՛ւ Զաւարեանից, ե՛ւ Ռոստոմից. ուրոյն անհատականութիւն էր - տիպար մտաւորական եւ տիպար դաշնակցական՝ օժտուած մտաւոր ու բարոյական բարձր առաքինութիւններով»։

Մարդկային յարաբերութեանց մէջ դիւրահաղորդ եւ բարեհամբոյր, անձնուիրման մէջ հետեւողական եւ լուռ, բոլորին հասնող եւ ամէնուն կողմէ վստահութեան արժանացող իր խառնուածքով՝ հազիւ երեսնամեայ բժիշկ Համօ Օհանջանեան դարձաւ Թիֆլիսի եւ ընդհանրապէս Կովկասի հայութեան ազգային-հասարական եւ յեղափոխական կեանքի առաջատար ուժերէն մէկը։

- Հայոց եկեղեցապատկան կալուածներու բռնագրաւման 1903ի ցարական որոշումին դէմ համաժողովրդային բողոքին եւ պայքարին դրօշակիրներէն եղաւ։

- Յանուն Երկրի զինման եւ ազատագրական պայքարի ուժեղացման Դաշնակցութեան ձեռնարկած «Փոթորիկ»ի դրամահաւաքին իր աշխոյժ մասնակցութիւնը բերաւ Քրիստափորի կողքին։

- Յատկապէս Հ.Յ.Դ. գործունէութիւնը Կովկասի տարածքին եւս ծաւալելու շրջադարձին մէջ, Հ.Յ.Դ. Կովկասեան Նախագիծը մշակելու եւ հաստատելու գաղափարական պայքարի ընթացքին, ուղղակի վճռորոշ եղաւ Համօ Օհանջանեանի դերակատարութիւնը։

- Հ.Յ.Դ. Երրորդ եւ Չորրորդ Ընդհանուր Ժողովներուն իր մասնակցութեամբ, նաեւ Հ.Յ.Դ. Արեւելեան Բիւրոյի իր անդամակցութեամբ, Համօ պատմական դեր կատարեց՝ Դաշնակցութիւնը փրկելով ներքին պառակտման փորձերէն, աննկուն հաստատակամութեամբ դիմագրաւելով եւ ձախողութեան դատապարտելով Դաշնակցութիւնն ու ընդհանրապէս հայ ազգային-ազատագրական շարժումը աջի եւ ձախի, արեւմտահայու եւ արեւելահայու բաժնելու ցարական սադրանքները։

Պատասխանատուութեան այդ դիրքէն՝ Համօ Օհանջանեան աշխոյժ գործունէութիւն ծաւալեց 1905-ի համառուսական առաջին յեղափոխութեան շրջանին թէ՛ ցարական կարգերը ժողովրդավարական արմատական բարեկարգման ենթարկելու պայքարին մասնակցելու, թէ՛ ցարիզմի հրահրած հայեւթաթարական ընդհարումները հակակշռելու առումներով։

Միեւնոյն շրջանին սկսաւ Համոյի գործակցութիւնը հայ յեղափոխական շարժման բոցաշունչ նուիրեալին՝ Ռուբինա Արէշեանի հետ (սուլթան Համիտի ահաբեկման ծրագրի կազմակերպման մէջ Քրիստափորի անմիջական գործակիցն ու հոգեզաւակը), որ հետագային՝ Համոյի Սիպիր աքսորման շրջանին ու այնուհետեւ մինչեւ մահ, պիտի դառնար նաեւ Համոյի կեանքի ընկերն ու կողակիցը։

Համօ Օհանջանեան արդէն դարձած էր աչքի փուշը ցարական իշխանութեանց, երբ 1908-ին ցարիզմը իր տապարի հարուածը ուղղեց Դաշնակցութեան դէմ՝ աւելի քան երկու հարիւր դաշնակցական, ինչպէս եւ Դաշնակցութեան համակիր, բայց ոչ-կուսակցական ակնառու գործիչներ ձերբակալելով եւ Մետեխի բանտը նետելով։

Յատկապէս Համոյի նկատմամբ դաժան գտնուեցաւ ցարական իշխանութիւնը։ Մինչեւ 1912-ի «Դաշնակցութեան Դատը», Համօ ահաւոր չարչարանքներու ենթարկուեցաւ մետեխի մէջ, որպէսզի խոստովանի Դաշնակցութեան «մեղքերը»։ Այդ չարչարանքներն ու անոնց դէմ անտեղիտալի դիմադրականութիւնը արդարօրէն Հայկական Յեղափոխութեան ճակատաբաց Ասպետի դափնեպսակին արժանացուցին Համօ Օհանջանեանին։ Դատավարութեան ընթացքին իր ունեցած ելոյթներն ու հայոց յեղափոխական շարժման կուռ պաշտպանողականը մեծապէս բարձրացուցին Համոյի վարկն ու հեղինակութիւնը յաչս ոչ միայն ազատատենչ հայութեան, այլեւ արդարամիտ ռուսներուն։

Թէեւ Համօ դատապարտուեցաւ չորս տարուան տաժանակիր աշխատանքի՝ կալանավայրերու մէջ - Խարքով եւ, ապա, հեռաւոր Սիպիր -, թէեւ հիւծեցաւ ֆիզիքապէս, բայց ուր որ գտնուեցաւ՝ յեղափոխական իր շունչը տարածեց բոլորին վրայ, հաստատեց մտերմութիւններ եւ գործակցութիւններ, որոնք ապահովեցին իր անուղղակի մասնակցութիւնը հայ ազատագրական շարժման ատենի խմորումներուն։ Կալանաւորի իր տարիներուն էր, որ Ռուբինա պահապան հրեշտակի պէս հետեւեցաւ գաղափարի իր ընկերոջ քայլերուն՝ անոր ազատ արձակումը ապահովելու հետեւողական ճիգ թափելով։

Առաջին Աշխարհամարտի բռնկումէն ետք, երբ ռուս-թրքական պատերազմը թափ առաւ, ցարական քաղաքականութիւնը շրջադարձ կատարեց եւ Հայ Կամաւորական Շարժման առաջացման նպատակով Դաշնակցութեան առջեւ ասպարէզ բացաւ։ Համօ Օհանջանեան ազատ արձակուեցաւ եւ սիպիրեան իր կալանավայրէն ուղղակի Թիֆլիս վերադարձաւ եւ, իբրեւ բժիշկ, իր պատասխանատու դերակատարութիւնը ստանձնեց ռազմաճակատներու վրայ Հայ Կամաւորական Գունդերու մղած կռիւներուն ընթացքին։ Յատկապէս հայ զինուորներու խնամատարութեան մէջ օրհնաբեր եղաւ Համոյի գործունէութիւնը։ Նոյնպէս կարեւոր մասնակցութիւն ունեցաւ Վանի մէջ, ուր թրքական լուծէն ժամանակաւորապէս ազատագրուած հայութեան կառավարիչ կարգուեցաւ Արամ Մանուկեան, իսկ Համօ դարձաւ անոր աջ բազուկը։

Հայաստանի անկախացման հերոսամարտներու օրերուն, Համօ իր գործօն մասնակցութիւնը ունեցաւ Ղարաքիլիսայի ճակատամարտին, որու ընթացքին զոհուեցաւ իր Մոնիկ որդին։

Հայաստանի անկախութեան կերտումէն ետք, Համօ Օհանջանեան ամբողջապէս նուիրուեցաւ նորաստեղծ հանրապետութեան պետական կռուաններու ամրապնդումին։

1919ին անկախ երեւանի մէջ գումարուած Հ.Յ.Դ. 9-րդ Ընդհանուր Ժողովին ընտրուեցաւ Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի անդամ, իր մեծ օժանդակութիւնը բերաւ Հայաստանի Հանրապետութեան արտաքին-դիւանագիտական կապերու ընդլայնումին եւ ամրապնդումին։ Եղաւ Հաշտութեան խորհրդաժողովներուն մասնակցող Հայաստանի Հանրապետութեան Պատուիրակութեան փոխ-նախագահ։ Իսկ Մայիս 1920-ին, երբ պոլշեւիկեան դաւադիր ըմբոստացումը տեղի ունեցաւ, գլխաւորեց Բիւրօ-կառավարութիւնը՝ անոր վարչապետութիւնն ու արտաքին գործոց նախարարութիւնը ստանձնելով։

Համօ Օհանջանեանի յեղափոխական կենսագրութեան երկրորդ ծանրակշիռ պահը ներկայացաւ 1920-ի Դեկտեմբերին, երբ նորահաստատ պոլշեւիկեան իշխանութիւնը դէպի թիֆլիս ճամբուն վրայ ձերբակալեց Համօ Օհանջանեանը եւ Երեւանի մէջ բանտարկեց։ Կենսագիրներու վկայութեամբ՝ պէտք էր տեսնել 1921-ի Փետրուար 18-ին Երեւանի բանտը մտած եւ դաշնակցական ղեկավար գործիչները ազատագրած մեր ժողովուրդին խանդավառ ցոյցերը.- Համօն իրենց ուսերուն բարձրացուցած՝ ժողովրդային բազմութիւնները թաղէ թաղ շրջեցան Երեւանը, բոլորին վստահեցնելու համար, որ աննկուն յեղափոխականը փրկուած էր Երեւանի բանտին մէջ անարգօրէն հայու արիւն թափող պոլշեւիկեան մոլուցքէն…

Արդարեւ, համառուսաստանեան յեղափոխական շարժման բովին մէջ թրծուած հաւատաւոր ընկերվարականը աչքի փուշ դարձած էր «սոցիալիզմ»էն ճառող, բայց աշխատանքի ազատագրութեան սուրբ դատին մէջ միայն սեփական իշխանատենչութիւնը գոհացնելու ասպարէզ փնտռող նորելուկ պոլշեւիկներուն։

Փետրուարեան համաժողովրդային ապստամբութեան վախճանէն ետք Համօ Օհանջանեան իր հերթին Զանգեզուրի վրայով անցաւ Թաւրիզ, ուրկէ 1923-ին գնաց Գահիրէ եւ հոն ապրեցաւ մինչեւ մահ։

1928-ին Համօ Օհանջանեան հիմնադիր մասնակցութիւն ունեցաւ Համազգային Մշակութային եւ Կրթական Ընկերակցութեան կազմութեան աշխատանքներուն։ Ընտրուեցաւ նորակազմ միութեան նախագահը եւ այդ պաշտօնին վրայ մնաց մինչեւ մահ՝ իր կեանքի վերջին քսանամեակին կարեւոր ներդրում ունենալով Ճեմարանի հիմնադրութեան եւ ուժեղացման աշխատանքներուն մէջ։

Տարագրութեան այդ ամբողջ շրջանին եւս Համօ Օհանջանեան մաս կազմեց Հ.Յ.Դ. Բիւրոներուն, Դաշնակցութեան ներքին միութիւնն ու գաղափարական հետեւողականութիւնը պահպանող հիմնական ուժերէն մէկը մնալով։

Ոգեկոչման այս էջը եզրափակելով՝ ընթերցողի յիշողութեան մէջ թարմացնենք բժիշկ Երուանդ Խաթանասեանի արտասանած դամբանական խօսքին հետեւեալ վկայութիւնը՝ Համօ Օհանջանեանի մեծագոյն առաքինութիւններէն մէկը կազմող անսահման, այլեւ մարտունակ բարութեան մասին.- «Նրա բարութիւնը ո՛չ բնազանցական սկզբունք էր, ո՛չ ճգնաւորի համակերպութիւն եւ ոչ ալ թուլամտութիւն ու անտարբեր մեղկութիւն, այլ շինիչ, կենարար եւ գիտակից մի ստեղծագործութիւն, որ անընդհատ պայքարում է՝ չարիքը խափանելով եւ վսեմն է կերտում՝ հինը տապալելով։ Բարիքը, նրա համար, հանրային կարծիքին տրուած տուրքը չէր, այլ սրտի ինքնաբուխ զեղում եւ իր մէջ հանրային անհատը լիացնող ներունակ պարտադրանք»։

Իրաւամբ Համօ Օհանջանեան մարմնաւորեց տիպարը Մեծ Դաշնակցականին, որ այնպէ՛ս «ապրեցաւ, ինչպէս քարոզեց»։

Յարակից Հրապարակումներ

  • Քրիստափոր (Միքայէլեան, 1859-1905). Վերածնուած Հայաստանի ու հայկական յեղափոխութեան դրօշակիր առաջնորդը
    Քրիստափոր (Միքայէլեան, 1859-1905). Վերածնուած Հայաստանի ու հայկական յեղափոխութեան դրօշակիր առաջնորդը

    158 տարի առաջ, հոկտեմբեր 18-ի լուսաւոր օր մը, Հայաստան Աշխարհը ծնունդ տուաւ Քրիստափոր Միքայէլեան անուն արու զաւակի մը, որ կոչուած էր մարմնաւորելու բազմաչարչար ուղի կտրած եւ ստոյգ մահուան անդունդը գլորող մեր ժողովուրդին վերածնելու, այլեւ բաց ու խրոխտ ճակատով ազգերու մեծ ընտանիքին մէջ իր արժանի տեղը վերահաստատելու յեղափոխական կամքը։

  • Նիկոլ Դուման (Նիկողայոս Տէր-Յովհաննիսեան, 1867–1914). Հայկական Յեղափոխութեան բարոյական հսկան
    Նիկոլ Դուման (Նիկողայոս Տէր-Յովհաննիսեան, 1867–1914). Հայկական Յեղափոխութեան բարոյական հսկան

    Սեպտեմբերի 23-ը տարելիցն է անկրկնելի Նիկոլ Դումանի ողբերգական վախճանին։

    23 սեպտեմբեր 1914 թ.-ին, մեր աշխարհէն առյաւէտ հեռացաւ հայ յեղափոխական շարժման ԲԱՐՈՅԱԿԱՆ հսկան, որուն թշնամի փամփուշտը երբեք չկրցաւ խոցել, բայց առողջական վիճակին քայքայումը անբուժելիօրէն հիւծեց եւ Պաքուի մերձակայքը գտնուող առողջարանի մը կազդուրման սնարին գամեց զինք՝ այնպիսի ժամանակ մը, երբ Առաջին Աշխարհամարտի բռնկումին հետ թաւալգլոր անդունդ ինկող ողջ մարդկութեան հետ հայ ժողովուրդը եւս իր պատմութեան օրհասական դժոխքի սեմին կը գտնուէր։

  • 2 սեպտեմբեր 1991. Արցախի Անկախութեան եւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան հռչակումը
    2 սեպտեմբեր 1991. Արցախի Անկախութեան եւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան հռչակումը

    Սեպտեմբեր 2-ին, 26 տարի առաջ, այդ ժամանակ տակաւին Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ եւ Շահումեանի Շրջան անունով ծանօթ՝ հայոց հինաւուրց Արցախ Աշխարհի ժողովրդական պատգամաւորները, ատենի օրէնըսդիր իշխանութեան Մարզային եւ Շրջանային Խորհուրդներու միացեալ նիստ մը գումարելով, հռչակեցին Արցախի Անկախութիւնն ու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան հիմնադրումը։

  • 28 Յուլիս 1904. ­Ռուս եւ թուրք սահ­մա­նա­պահ­նե­րու միա­ցեալ գրո­հով՝ սպան­դի են­թար­կո­ւե­ցաւ ­Սա­սու­նին օգ­նու­թեան փու­թա­ցող հայ ֆե­տա­յի­նե­րու «Որս­կան» խում­բը
    28 Յուլիս 1904. ­Ռուս եւ թուրք սահ­մա­նա­պահ­նե­րու միա­ցեալ գրո­հով՝ սպան­դի են­թար­կո­ւե­ցաւ ­Սա­սու­նին օգ­նու­թեան փու­թա­ցող հայ ֆե­տա­յի­նե­րու «Որս­կան» խում­բը

    Արշաւախումբին նախաձեռնողները վստահ էին, որ 61 մարտիկներով պիտի կարենային յաղթահարել սահմանը անցնելու ճամբուն թրքական եւ քրտական խոչընդոտները, որովհետեւ 1903-ի վերջերուն, «Որսկան» խումբի երկու ղեկավարներէն Թորգոմը (Թուման Թումեանց) յաջողած էր, իր «Մրրիկ» խումբով, կտրել միեւնոյն ճամբան եւ առանց կորուստի, կռիւ մղելով, հասնիլ Սասուն, ընդհանուր խանդավառութեան ու ինքնավստահութեան ալիք բարձրացնելով հաւասարապէս թէ՛ ժողովուրդին եւ թէ ֆետայիներուն մօտ։

  • Լիզ­պո­նի ­Հին­գին գե­րա­գոյն զո­հա­բե­րու­թեան անլ­ռե­լի պատ­գա­մը
    Լիզ­պո­նի ­Հին­գին գե­րա­գոյն զո­հա­բե­րու­թեան անլ­ռե­լի պատ­գա­մը

    Լիզպոնի գերագոյն զոհաբերութեան գրոհը իրագործեցին հինգ երիտասարդ հայորդիներ։ Հինգն ալ Հ.Յ.Դ. Լիբանանի Երիտասարդական Միութեան անդամներ էին, որոնք «Հայ Յեղափոխական Բանակ»-ի անունով գրաւեցին եւ ուժանակով պայթեցուցին ու օդը հանեցին թրքական պետութիւնը խորհրդանշող շէնքը՝ ինքնասպանական գործողութեամբ եւ հերոսական գաղափարապաշտութեամբ Հայ Դատի պայքարին նուիրաբերելով իրենց գերագոյնը, դեռատի կեանքը։

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Սարգսեան-Ալիեւ վերջին հանդիպման արդիւնքում կը գրանցւի՞ արդեօք առաջընթաց ԼՂ հակամարտութեան կարգաւորման գործում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։