Հա

Ազգային

24/07/2018

Միջազգային փաստաթղթերով նշւած հայկական ամրագրումներ

Վարչապետ Փաշինեանի լրագրողների հետ ունեցած հանդիպումը շօշափեց հարցերի լայնածիր շրջագիծ։

Եթէ լուսարձակի տակ առնենք արցախեան հակամարտութեանը վերաբերող վարչապետի կատարած պարզաբանումները, ապա այնտեղ կը նկատենք երանգային որոշ շեշտադրումներ, որոնք ընդհանուր գծերում պահպանում են մինչ այժմ կատարւած յայտարարութիւնների հետեւողականութիւնը։

Վարչապետ Փաշինեանի լրագրողների հետ ունեցած հանդիպումը շօշափեց հարցերի լայնածիր շրջագիծ։

Եթէ լուսարձակի տակ առնենք արցախեան հակամարտութեանը վերաբերող վարչապետի կատարած պարզաբանումները, ապա այնտեղ կը նկատենք երանգային որոշ շեշտադրումներ, որոնք ընդհանուր գծերում պահպանում են մինչ այժմ կատարւած յայտարարութիւնների հետեւողականութիւնը։

Այսպէս. նախ բառացի մէջբերենք այս դէպքում պաշտօնական Երեւանի դիրքորոշումը պարզաբանող վարչապետի խօսքը. «Առանց Արցախի ժողովրդի մասնակցութեան Արցախի հարցի լուծում չի կարող լինել։ Բոլոր փաստաթղթերում արձանագրւել է, որ վերջնական փուլում պէտք է Արցախը ներգրաււած լինի գործընթացի մէջ. եթէ մենք խօսում ենք վերջնական կարգաւորման մասին, ուրեմն Արցախը պէտք է ներգրաււած լինի. մինչեւ այդ, պէտք է շարունակւեն քննարկումները. ինչպէս Ստեփանակերտում ասել էի, ասուլիսի ժամանակ մենք պատրաստ ենք բանակցել Ադրբեջանի նախագահի հետ. բանակցութեան նիւթ կայ. պէտք է ամբողջական նիւթերին ծանօթանանք. բանակցութիւնը նոյնքան օգտակար է. պէտք է որոշակի վստահութեան մթնոլորտ ստեղծւի, որպէսզի հարցը կարգաւորւի։ Մենք պատրաստ ենք ջանքեր գործադրել մթնոլորտ ձեւաւորելու համար. անընդունելի է Բաքւի ռազմաշունչ հռետորաբանութիւնը. Հայաստանը չի խաթարում մթնոլորտը»։

Այստեղ աւելի պարզ է դառնում իր վերջնական համաձայնութիւնը տալու արցախեան կողմի բացարձակ իրաւունքը։ Նախապէս խօսւել էր Ստեփանակերտի բանակցային սեղան վերադարձի անհրաժեշտութեան մասին եւ որոշ անմիջականութեան մղում փոխանցւել այդ առումով։ Հիմա թէեւ վերջնական փուլին արցախեան կողմի ներգրաււածութեան մասին հաստատում է կատարւում կամ վերջնական կարգաւորման գործընթացին Արցախի ներգրաւման հրամայականին, սակայն կարեւորագոյն պարզաբանում է ձեւակերպւում եւ պայմանականութիւնը առաւել եւս ընդգծւում։

Ստեփանակերտի բանակցային սեղան վերադարձը ենթադրել էր տալիս վերջնական համաձայնագրի կնքման համար եռակողմ ստորագրութիւն։ Ենթադրաբար նաեւ՝ որ եթէ պաշտօնական Ստեփանակերտը ներկայացնող Արցախի Հանրապետութեան օրւայ իշխանութիւններն իրենց համաձայնութիւնը տային քննարկւող փաստաթղթին կամ համաձայնագրի կէտերին, այդ դէպքում բանակցող Երեւանը եւս համադրելով իր քննարկումները Ստեփանակերտի հետ կարող է վերջնականացնել իր դիրքորոշումը՝ լուծման տարբերակին։

Վարչապետը շրջում է այս պատկերացումը մի կարեւոր յստակեցումով։ Պաշտօնական Երեւանի եւ պաշտօնական Ստեփանակերտի իրաւասութիւններից վեր՝ Արցախի ժողովուրդն է, որ առաջադրւած լուծման տարբերակին պէտք է տայ իր համաձայնութիւնը։ Որովհետեւ վարչապետի բառերով՝ առանց Արցախի ժողովրդի մասնակցութեան Արցախի հարցի լուծում չի կարող է կայանալ։

Արցախի մասին վարչապետի կատարած պարզաբանումների ամբողջութիւնը նկատի ունենալով՝ բանակցային կամ առհասարակ կարգաւորման ճանապարհային քարտէզի հետեւեալ ուրւագծումը տեսանելի է դառնում։

Բանակցութիւնները շարունակւելու են, հիմնականում լուծման կամ կարգաւորման համար անհրաժեշտ մթնոլորտը ձեւաւորելու համար։ Այդ մթնոլորտի ձեւաւորման համար անհրաժեշտ են միջազգային միջնորդների մասնակցութեամբ կայացած պայմանաւորւածութիւնների յարգումը (ինչն անում է հայկական կողմը)։ Այդ մթնոլորտի ձեւաւորմանը չի նպաստում Բաքուն, այլ ընդհակառակը արգելակում է նման առաջադրանքների իրականացում հրադադար խախտելով, ռազմական բիւջէ ուռճացնելով, ռազմատենչ հռետորաբանութեան թափ տալով։ Հակառակ այդ բոլորին, հայկական կողմը իր պատրաստակամութիւնն է յայտնում առաջադրանքի կատարման համար իր ներդրումը ունենալու։

Այդ մթնոլորտի ձեւաւորումից յետոյ Ստեփանակերտը կը ներգրաււի բանակցութիւններին իբրեւ բանակցող կողմ։ Վերջնական փուլը չի նշանակում անշուշտ համաձայնութեան ստորագրութիւն։ Որովհետեւ բառակապակցութիւններն այստեղ յստակ են. Արցախը կը ներգրաււի կարգաւորման գործընթացին։ Գործընթաց է, որը սկզբունքով յանգելու է վերջնական համաձայնութեան։ Իսկ որեւէ վերջնական համաձայնութիւն չի կայանայ առանց Արցախի ժողովրդի մասնակցութեան, ժողովրդավարական կարգերով ղեկավարւող պետութեան համար առանց հանրաքւէի, առանց ժողովրդի կամարտայայտութեան։

Ի դէպ, վարչապետ Փաշինեանի կատարած այս երանգային շեշտադրումները միջազգային տարբեր փաստաթղթերում ունեն իրենց նշումները։ Առ այդ, ի տարբերութիւն Բաքւի, Երեւանը նոյն լեզուն, նոյն մասնագիտական բառապաշարը, քաղաքագիտական նոյն ասելաձեւերն է օգտագործում թէ՛ ներքին լսարանի համար եւ թէ՛ միջազգային տարբեր ատեաններում։

Հրապարակւած փաստաթղթերում նշումներ կան անժամկէտ հանրաքւէի եւ այդ հանրաքւէի մասնակիցների (այս դէպքում փախստականների վերադարձով պայմանաւորւած) գործադրելիութեան հաւանականութիւնը անորոշ թողող կէտերի մասին։

Այս շփոթը հայկական պարզաբանումներում կը փարատւի, երբ մտաբերենք վարչապետի կատարած նախորդ յայտարարութեան այն մասը, որտեղ հաստատւում է, որ Արցախի ադրբեջանական համայնքը արդէն մասնակից է բանակցութիւններին։ Նրանք ստացել են ադրբեջանական քաղաքացիութիւն եւ մասնակցել արցախեան հակամարտութեան բանակցային կողմ համաւող Ադրբեջանի նախագահի ընտրութիւններին։ Նախագահ Ալիեւը իրաւականօրէն իրենց ամբողջովին ներկայացնում է արդէն։ Ուրեմն պարզ է այստեղ Արցախի ժողովրդի պատկերացումը եւ հանրաքւէով իր համաձայնութիւնը տալու արցախահայութեան կամքի ամրագրման վարչապետի կողմից ընդգծւած հրամայականը։

ՇԱՀԱՆ ԳԱՆՏԱՀԱՐԵԱՆ

«Ազդակ» օրաթերթի գլխաւոր խմբագիր

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։