Հա

Ազգային

Չորեքշաբթի, 12 Սեպտեմբերի 2018 11:00

Խաչատուր Ստեփանեան. «Անելիքները շատ են. Հայաստանը ջրի երկիր է, իսկ Երեւանը փոշու քաղաք է դարձել»

«Yerkir.am»-ի զրուցակիցն է Խ. Աբովեանի անւան մանկավարժական համալսարանի դոցենտ, պատմ. գիտ. դոկտոր, Երեւանի աւագանու ընտրութիւններում ՀՅԴ ցուցակի 3-րդ տեղը զբաղեցնող Խաչատուր Ստեփանեանը:

«alikonline.ir» - «Yerkir.am»-ի զրուցակիցն է Խ. Աբովեանի անւան մանկավարժական համալսարանի դոցենտ, պատմ. գիտ. դոկտոր, Երեւանի աւագանու ընտրութիւններում ՀՅԴ ցուցակի 3-րդ տեղը զբաղեցնող Խաչատուր Ստեփանեանը:

 

- Վերջին շրջանում Երեւանի քաղաքապետի ընտրութիւններում ՀՅԴ-ն առանձնապէս յաջողութիւններ չի ունեցել, իսկ վերջին անգամ չի մասնակցել դրանց: Ինչո՞ւ այս անգամ որոշեց մասնակցել ընտրութիւններին: 

- Իմ կարծիքով՝ ՀՅԴ-ն՝ որպէս դասական, ազգային կուսակցութիւն, որպէս Հայաստանում իր դերն ու կշիռն ունեցող քաղաքական կազմակերպութիւն, պարտաւոր էր մասնակցել Երեւանի քաղաքապետի ընտրութիւններին: Երեւանը Հայաստանի առնւազն 1/3-ն է, եւ Երեւանի կառավարման հարցում Դաշնակցութիւնն իր ասելիքն ու անելիքն ունի: Իսկ թէ ինչո՞ւ չի մասնակցել նախորդ ընտրութեանը` այլ հարց է, բայց, իմ կարծիքով, պէտք է մասնակցէինք, սակայն ինչ-ինչ հանգամանքների բերումով չմասնակցեցինք:

 

- Ասում էք՝ ՀՅԴ-ն Երեւանի կառավարման հարցում իր ասելիքն ու անելիքն ունի, եւ ո՞րն է դա:

- Երեւանը կառավարման լուրջ խնդիրներ ունի, ամէն օր բազմաթիւ խնդիրների է հանդիպում երեւանցին: Մենք էլ մեր թիմով, որը կազմւած է իւրաքանչիւր ոլորտի պրոֆեսիոնալներից, հաւաքական ամբիցիա ունենք` այդ խնդիրները լուծելու՝ աղբահանութեան, կանաչապատման, տրանսպորտի կարգաւորման, համաչափ զարգացման, կրթական ու մշակութային կեանքի բարելաւման, պատմամշակութային արժէքների վերականգնման ու ներկայացման, ինչպէս նաեւ Երեւանը համահայկական մայրաքաղաքի վերածելու հարցերը:

 

- Դուք Ջաւախքից էք, եւ յատկապէս վերջին դրոյթը Ձեզ շատ հոգեհարազատ պէտք է թւայ: Ի՞նչ ասել է` Երեւանը համահայկական մայրաքաղաք: 

- Համահայկական մայրաքաղաքի խորհուրդն այն է, որ աշխարհասփիւռ հայերը պէտք է Երեւանի հետ գործնական կապեր ունենան: Մենք մտածում ենք, որ Երեւանի տարբեր վարչական շրջաններ անմիջական, գործնական կապ հաստատեն աշխարհի տարբեր երկրներում գոյութիւն ունեցող հայկական համայնքների հետ, եւ այդ կապը լինի իրոք գործնական հողի վրայ՝ մշակութային, տնտեսական, բիզնես, կրթական ոլորտներում: Այդ կապերը պէտք է լինեն ոչ թէ արձանագրային՝ դրսում ապրող հայերը գան, տեսնեն, լուսանկարւեն ու գնան, այլ իրականում իսկապէս կարողանանք դրանք վերածել մնայուն կապերի: Աշխարհասփիւռ հայութիւնը Երեւանը գործնականում պէտք է համարի իրեն ձգող մի կենտրոն, որն իր բնոյթով պէտք է համակարգի նաեւ ամբողջ աշխարհի հայութեանը: Կարելի է համատեղ կրթական, մշակութային, բիզնես ծրագրեր իրականացնել, փորձի փոխանակում անել, ասենք՝ աղբահանութեան, կանաչապատման առումով: Մենք արտասահմանեան մի շարք քաղաքներում ունենք քաղաքապետեր, եւ նրանց փորձի փոխանակումը մեզ համար շատ կարեւոր կարող է լինել: 

 

- Ամենահրատապ խնդիրը, որը պէտք է լուծել, ո՞րն է: 

- Մի քանի հրատապ անելիքներ կան: Նախ պէտք է տրանսպորտի հարցը կարգաւորել: Միասնական տրանսպորտային համակարգի կարիք ունենք: Պետակա՞ն, թէ՞ մասնաւոր՝ այլ հարց է, չնայած ես հակւած եմ, որ այն պետական լինի: Այդ միասնական համակարգում սոցիալապէս խոցելի խաւերի, ուսանողների համար զեղչային համակարգ պէտք է գործի: 

Աղբահանութեան խնդիրը պէտք է օր առաջ լուծւի, մենք աղբավայրերի լուրջ խնդիր ունենք: Շատ կարեւոր է աղբի վերամշակումը՝ աղբավայր չպէտք է ունենանք: Աղբի մշակումը կարող է նաեւ լրացուցիչ եկամուտ բերել, ընդ որում՝ սա աշխարհի մի շարք երկրներում եկամտաբեր բիզնես է, որի համար լուրջ մրցոյթներ են անցկացւում: 

Երեւանի բնակֆոնդի խնդրին նոյնպէս պէտք է ուշադրութիւն դարձնել. Երեւանի շէնքերի 80-90 տոկոսի վերելակների պիտանելիութեան ժամկէտները կորցրել են: Երեւանի վթարային շէնքերը կա՛մ պէտք է ամրացնել, կա՛մ բնակիչներին նոր բնակարան տրամադրել: Անհրաժեշտ է համատիրութիւնների հարցը կարգաւորել, քանի որ դրանք քաղաքականացւել են. պէտք է հասնել նրան, որ համատիրութիւնները ոչ թէ զբաղւեն որեւէ կուսակցութեան համար ձայներ բերելով, այլ շէնքի պայմանները բարելաւմամբ:

 

- Դուք մասնագիտութեամբ պատմաբան էք, եւ իւրաքանչիւր պատմաբանի առաքելութիւններից մէկը պատմութեան մութ կէտերի վրայ լոյս սփռելն է: Երեւանում շա՞տ կան մութ կէտեր, որոնք լուսաւորելու կարիք ունեն: 

- Պատմաբանի առաքելութիւնը ոչ միայն մութ կէտերի վրայ լույս սփռելն է, այլ սերունդներին ճիշտ ռազմահայրենասիրական դաստիարակութիւն տալը: Այս առումով՝ ես ինձ շատ լաւ եմ զգում, որ ընտրել եմ պատմաբան-մանկավարժի մասնագիտութիւնը: Երեւանի հետ կապւած էլ՝ որպէս պատմաբան աւելի եմ շահագրգռւած եւ հետաքրքիր անելիքներ ունեմ, օրինակ՝ Կարմիր բլուրի մասով: Կարմիր բլուրը խորհրդային տարիներին «Ինտուրիստ» հիւրանոցային ցանցի հիւրերի համար այցելութեան վայր էր: Կարմիր բլուրն իրականում աւելի հին է, քան Էրեբունին: Կարմիր բլուրում մինչեւ հիմա պահպանւում են մի քանի հազարամեակի պատմութիւն ունեցող աղիւսաշէն կառոյցներ, որոնք տեղումների պատճառով դատապարտւել են քայքայման: Մենք տեղի թանգարանի վերականգնում ենք նախատեսում, քանի որ դրա տանիքը 2005-ին փլւել եւ այլեւս չի վերականգնւել: Կարմիր բլուրի տարածքը բաւական մեծ է՝ շուրջ 40 հա, եւ այնտեղ որոշ հատւած նոյնիսկ կարելի է զբօսայգու վերածել, լուսաւորել, աղբը մաքրել: Վերջին տարիներին, ցաւօք, այդ տարածքի մի մասը վերածւել է աղբավայրի: Ճիշտ է, թանգարանի ղեկավարութիւնը փորձում է աղբը մաքրել, բայց դա համաերեւանեան խնդիր է: Նոյնը վերաբերում է Էրեբունուն, թէեւ այն անհամեմատ բարւոք վիճակում է, քան Կարմիր բլուրը, բայց Էրեբունին էլ օտարին ներկայացնելու խնդիր ունենք: Իրականում Երեւանում կան պատմամշակութային արժէքներ, որոնք կարող են հետաքրքրել զբօսաշրջիկներին: Գիտենք, որ Հայաստանը գինու, գարեջրի արտադրութեան հնագոյն վայրերից է եղել, օրինակ` Կարմիր բլուրում կարելի է գինու եւ գարեջրի արտադրութեան ցուցադրութիւն կազմակերպել:

 

- Դուք դասաւանդում էք եւ ներսից էլ բազմաթիւ խնդիրներ նկատած կը լինէք. տարիներ շարունակ մեր կրթական օջախները, մանաւանդ` դպրոցները, ընտրութիւնների ժամանակ օգտագործւել են ձայների հաւաքագրման համար: Այս առումով համակարգային փոփոխութիւնների կարիք տեսնո՞ւմ էք: Խնդիր է նաեւ մանկապարտէզներում տեղի հարցը. երեխաները հերթագրւում են, հասնում դպրոց գնալու տարիքի եւ այդպէս էլ չեն կարողանում մանկապարտէզ յաճախել: Այս խնդիրը լուծող ի՞նչ ծրագիր ունէք:

- Դպրոցներում եւ մանկապարտէզներում երկու տեսակի փոփոխութիւն ենք նախատեսում. կրթական հաստատութիւնները պէտք է ապաքաղաքականացնենք, պէտք է հնարաւորինս բոլոր միջոցները կիրառենք, որ դրանց ղեկավարութիւնը չներքաշւի քաղաքական գործընթացների մէջ, ինչը նախ օրէնքին է հակասում, նաեւ շեղում է բուն կրթական գործընթացից: Անհրաժեշտ է բարձրացնել կրթական հաստատութիւնների մակարդակն ու քաղաքական կամք ունենալ՝ այդ փոփոխութիւնը երաշխաւորելու: Բովանդակային առումով՝ դպրոցների կրթական ծրագրերը հաստատւում են ԿԳՆ-ի կողմից, բայց  գոնէ շէնքային պայմանները, տեխնիկական յագեցւածութիւնը քաղաքապետարանը պարտաւոր է լուծել: Շատ աւելի բարդ է մանկապարտէզների վիճակը: Երեւանում ոչ պաշտօնապէս ապրում է 60 հազար` մանկապարտէզի տարիքի երեխայ. Երեւանում գրանցւածների թիւը հասնում է 40 հազարի, եւս 20 հազար երեխայ ապրում է Երեւանում` առանց գրանցման: Մանկապարտէզի տարիքի հասած երեխաների միայն կէսն է մանկապարտէզ յաճախում, քանի որ մանկապարտէզներում տեղ չկայ: Այստեղ ազգային-ռազմավարական խնդիր ունենք լուծելու, քանի որ եթէ երեխան մանկապարտէզ չի յաճախում, սոցիալապէս ադապտացւելու խնդիր է ունենալու հետագայում: Պէտք է օր առաջ լուծել բոլոր երեխաների՝ մանկապարտէզ յաճախելու հարցը: ԽՍՀՄ փլուզումից յետոյ մանկապարտէզների շէնքերի կէսը փլուզւել է, իսկ մէկ քառորդը` տրւել վարձակալութեան 99 տարով եւ ըստ օրէնքի՝ մենք չենք կարող դրանք վարձակալից հետ վերցնել: Կան մասնաւոր մանկապարտէզներ, որտեղ յաճախողների թիւը շուրջ 3000 երեխայ է: Խնդրի լուծման հետեւեալ տարբերակն ենք առաջարկում՝ բազմաթիւ դպրոցների շէնքեր, տարբեր հանգամանքների բերումով, պարապուրդի են մատնւել, եւ հէնց դրանք կարելի է յատկացնել նոր մանկապարտէզներ բացելու համար: Բացի այդ՝ պետութիւնը իւրաքանչիւր երեխայի համար գումար է յատկացնում մանկապարտէզներին, եւ մենք առաջարկում ենք մասնաւորին էլ խրախուսել, եւ իւրաքանչիւր երեխայի համար ինչ-որ գումար տրամադրել՝ վաուչերի տեսքով: 

 

- Երեւանը տարէցտարի վերածւում է իբր նորաոճ եւ ոչինչ չասող շէնքերի կոյտի՝ ի հաշիւ կանաչ գօտիների: Ի՞նչ պէտք է անել կանաչ գօտիների պահպանման համար, մանաւանդ՝ երբ նայում ենք Թամանեանի յատակագիծը, գրեթէ ոչինչ չի մնացել նրա նախագծած Երեւանից, այնքան են աղաւաղել: 

- Սա շատ ցաւոտ հարց է: Այն, ինչ արդէն արւել է, քանդելը դժւար է, եթէ` ոչ իրատեսական, բայց պէտք է կասեցնել այդ ճանապարհով գնալը: Ճարտարապետական կանոններից դուրս շինարարութեան իրականացումը պէտք է ուղղակի արգելել: Պէտք է կենտրոնանանք Երեւանի համաչափ զարգացման վրայ եւ կենտրոնը բեռնաթափենք: Բոլոր բարձրայարկ շէնքերը մեծ մասամբ կառուցւել են կենտրոնում, հիմնականում` Արաբկիր համայնքում: Մինչդեռ բնակելի համալիրներ կարելի է այլ համայնքներում կառուցել եւ դա իրականացնելու համար որոշ խրախուսական մեթոդներ կիրառել: Բացի այդ՝ պէտք է բացառել կէտային շինարարութիւնը: Կանաչապատման առումով լուրջ խնդրի առաջ ենք կանգնել: Հայաստանը ջրի երկիր է, իսկ Երեւանը փոշու քաղաք է դարձել: Թամանեանը, այո, Երեւանի կանաչապատման լուրջ ծրագիր է ունեցել՝ Երեւանը եզերող անտառապատման նախագիծ է եղել, յատուկ անտառային տնտեսութիւններ էին ստեղծւել, որոնք ԽՍՀՄ փլուզումից յետոյ պարապուրդի մատնւեցին, իսկ տարածքը, որ պէտք է անտառապատւէր, համայնքի բնակիչները սեփականաշնորհեցին: Երեւանը պէտք է շրջապատել կանաչ գօտիներով, իսկ բուն Երեւանում կանաչապատման մեծ աշխատանքներ պիտի տարւեն: Կանաչապատումը պէտք է լինի ոչ թէ ծաղիկների տեսքով, այլ երկարամեայ՝ ծառերի, ծառերի պուրակի տեսքով: Իրականում ծառեր տնկել ու խնամելն աւելի մատչելի է, քան ամէն տարի դեկորատիւ ծաղիկներ դնելն ու խնամելը: Նորքի անտառը, Դալմայի այգիների մի հատւածը պէտք է համահայաստանեան զբօսայգիների վերածել: Ընդ որում՝ սրանք կը դառնան ոչ միայն Երեւանին լրացուցիչ թթւածին մատակարարող տարածք, այլեւ զւարճանքի ու հանգստի վայր: 

 

- Ինչպիսի՞ն կուզէիք տեսնել Երեւանը 4-5 տարի անց: 

- Կուզէի տեսնել բարեկարգ փողոցներով ու այգիներով, այդ այգիներում չափից շատ երիտասարդ զոյգերով, հասարակական կարգը պահպանող քաղաքացիներով, ծայրամասերում բազմաթիւ զւարճանքի վայրերով ու կրթական կենտրոններով: Ի դէպ, մենք ծրագրում ենք նաեւ «Թումօ»-ի նման մի քանի կենտրոններ ստեղծել քաղաքի տարբեր ծայրամասերում, ինչը նոր շունչ կը բերի վարչական շրջաններին:

Related items

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։

Joomla-ի վրիպազերծման կառավարակետ

Աշխատաշրջան

Հարցումների հսկման արդյունքները

Հիշողության օգտագործում

ՏԲ-ի հարցումներ