Հա

Ազգային

13/04/2019 - 14:30

Նազարէթ Պերպերեանի 13.3.2019 թւի յօդւածի առիթով

Շատ ճիշտ է 97 տարի առաջ նորելուկ բոլշեւիկների «Յեղկոմ»-ի կողմից, հակառակ հայ ժողովրդի եւ ժամանակի մտաւորականութեան կամքին, պետականօրէն պարտադրւեց հայ լեզւի իրենց նախընտրած ուղղագրութիւնը, ըստ հեղինակի «սխալագրութիւն»-ը, նպատակ ունենալով հայ ժողովրդից խլել իր ազգային պատմական յիշողութիւնը եւ ձուլել հայ ժողովրդին, «բազմազգ հայրենիք»-ի ու «խոհրդային ժողովրդ»-ի խառնարան կաթսայի մէջ:

ԹԱԹՈՒԼ ՕՀԱՆԵԱՆ

 

Շատ ճիշտ է 97 տարի առաջ նորելուկ բոլշեւիկների «Յեղկոմ»-ի կողմից, հակառակ հայ ժողովրդի եւ ժամանակի մտաւորականութեան կամքին, պետականօրէն պարտադրւեց հայ լեզւի իրենց նախընտրած ուղղագրութիւնը, ըստ հեղինակի «սխալագրութիւն»-ը, նպատակ ունենալով հայ ժողովրդից խլել իր ազգային պատմական յիշողութիւնը եւ ձուլել հայ ժողովրդին, «բազմազգ հայրենիք»-ի ու «խոհրդային ժողովրդ»-ի խառնարան կաթսայի մէջ:

Բարեբախտաբար բոլշեւիկներին չյաջողւեց իրականացնել այդ ազգակործան ծրագիրը քանզի հէնց այնպէս ինչպէս մեր նախնիքները Քրիստոնէութեան ընդունումով հակադրւեցին զրադաշտականութեան ու քրիստոնէութեան զէնքով պայքար մղեցին Պարսից պետութեան պարտադրանքին ապա Քրիստոնէութեան հնոցի մէջ կուլ չգնալու համար հիմնադրեցին մեր ազգային եկեղեցին եւ վերջապէս որպէսզի հռոմէական ու ասորական մշակոյթի մէջ չհալւէինք ստեղծեցին մեր հայկական տառերը, մեր հայրենի ժողովուրդն էլ իր հայրենասէր մտաւորականութեան առաջնորդութեամբ, ի գին հալածանքների, աքսորի եւ մահւան, նոյն «սխալագրութեան» զէնքով պայքարի ելան բոլշեւիկեան ազգակործան ծրագրների եւ չարափոխումների դէմ:

Մեր հայրենի հայրենասէր բանաստեղծների, արձակագիրների եւ մշակոյթի զանազան բնագաւառների գործիչների որոնց շարքը շատ երկար է, ստեղծագործութիւնների շնորհիւ, նոյն «սխալագրութեան» զէնքով, հսկայածաւալ ու պատւաբեր գրական, գեղարւեստական, պատմական, գիտական ու հայրենասիրական մի հսկայ գրականութիւն ստեղծւեց մայր հայրենիքում որի արդիւնքում մեր ժողովրդի մէջ աւելի ամրապնդւեց ազգային-հայրենասիրական ոգին:

Նոյն ոգով Հայաստանում վար քաշեցին «ժողովրդների հայր» համարւող, դահիճ Ստալինի արձանը եւ տեղում կանգնեցրին Մայր Հայրենիքի արձանը, վեր հանեցին եւ լոյս աշխարհ բերեցին, բոլշեւիկների կողմից արգելւած թեմաններ՝ հայ ժողովրդի մղած ազգային ազատագրական պայքարի արդարութիւնը, ցեղասպանութեան անարդարութիւնը եւ վեց դարից յետոյ ազգային ինքնորոշման իրաւունքով հայ ժողովրդի մղած պայքարի շնորհիւ ծնւած Հայսատանի առաջին Հանրապետութեան իրականութիւնը եւ կառուցեցին ցեղասպանութեան, Մայիսեան հերոսական մարտերի համար գեղակերտ յուշահամալիրներ որոնցով վառ պահեցին մեր ժողովրդի մօտ ազատութեան եւ անկախութեան գաղափարը ընդհուպ մինչեւ 1991 թւի սեպտեմբեր 21-ի հանրաքւէով ստեղծեցին Հայաստանի երրորդ անկախ Հանրապետութիւնը, առաջին Հանրապետութեան եռագոյնով, զինանշանով եւ օրհներգով եւ ապա՝ Արցախի անկախ Հանրապետութիւնը:

Աշխարհի բոլոր լեզուները ժամանակի ընթացքին նոր բառերի իւրացումով եւ հին բառերի դուրս մղումով աւելի յղկւում, կատարելագործւում ու ձեւափոխւում են, բացառութիւն չի կազմում նաեւ հայերէն լեզուն:

Գրաբարից (5-11-րդ դար) յետոյ, ժամանակակից հայերէնը, որ կոչւում է աշխարհաբար, ձեւաւորւել է երկու բարբառային միաւորումների՝ Կոստանդնուպոլիսի եւ Արարատեան բարբառների հիմքի վրայ որոնք երկուսն էլ մեր լեզւի հարստութիւններն են համարւում:

Արեւմտահայերէնը որը ստեղծւել է Կ. Պոլիսի բարբառի հիման վրայ, սկսել է ձեւաւորւել 12-րդ դարից եւ աստիճանաբար մշակւելով ու կատարելագործւելով դարձել է մեր ժողովրդի արեւմտեան հատւածի լեզուն որն ունի իր առանձնայատկութիւնները՝ քերականութիւնն ու ուղղագրութիւնը: Արեւելահայերէնը ձեւաւորւել է Արարատեան բարբառի հիման վրայ եւ 17-րդ դարից դարձել է հայ ժողովրդի արեւելեան հատւածի լեզուն որն մինչեւ 1922 թւականը պահպանել է դասական ուղղագրութիւնը ապա կիրառել է նոր ուղղագրութիւն:

Ինչպէս լեզուն այնպէս էլ որեւէ լեզւի ուղղագրութիւն, ըստ ժամանակի պահանջի ձեւափոխւում, հեշտացւում ու աւել կատարելագործւում է, հետեւաբար կատարեալ ուղղագրութիւն գոյութիւն չունի, ընդ որում բացառութիւն չի կազմուն նաեւ հայերէն լեզւի ուղղագրութիւնը: Ներկայիս հայերէնում գոյութիւն ունացած հին եւ նոր երկու ուղղագրութիւններն եւս կատարեալ չեն եւ ունեն իրենց խոտոր կէտերը ուստի եթէ չասենք անխղճութիւն գէթ սխալ մօտեցում է որ մէկին համարենք կատարեալ իսկ միւսին որն այսօր Հայաստանի պետական, Հայաստանի, ԱՊՀ եւ արեւելեան Եւրոպայի երկրների հայութեան պաշտօնական եւ գործածելի ուղղագրութիւնն է անւանել «սխալագրութիւն»:

Վաղուց ի վեր է որ զանազան առիթներով ու յօդւածներով անդրադարձել եմ մէկ եւ միասնական ուղղագրութիւն ունեալու անհրաժեշտութեան մասին, այսօր դարձեալ, առաւել քան երէկ անհրաժեշտ է ունենալ միասնական ուղղագրութիւն որի իրականացման մէջ մեծ դերակատարութիւն է վերապահւած Հայաստանի պետութեանն ու համապատասխան մարմիններին որոնք հայ ժողովրդի երկու հատւածների մտաւորականների, լեզւագէտ- լեզւաբանների հետ միասին, առանց կանխակալ ճիշտ ու սխլի տրամաբանութեամբ, այլ գիտական հիմունքներով ու փոխադարձ զիջումներով ստեղծեն հայոց լեզւի միասնական ուղղագրութիւն:

Վերջում տեղին եմ համարում մատնանշելու որ պետական պաշտօնական լեզուներն ու պետական հովանաւորութիւն վայելող ուղղագրութիւններն են միայն որ կարող են գոյատեւել ու կատարելագործւել:

Նոր-Ջուղա

12.4.2019 թ.

Յարակից լուրեր

  • Արաբական խալիֆայութեան Արմինիա շրջաններ
    Արաբական խալիֆայութեան Արմինիա շրջաններ

    2010 թւին, Երեւանի Պետական համալսարանի հրատարակչութեան կողմից, լոյս է տեսել, Արման Եղիազարեանի հեղինակութեամբ, «Արաբական Խալիֆայութեան Արմինիա Վարչական Շրջանը» 186 էջից բաղկացած, պատմա-աշխարհագրական արժէքաւոր գիրքը:

  • Հայաստան սփիւռք յարաբերութիւնների հոլովոյթը
    Հայաստան սփիւռք յարաբերութիւնների հոլովոյթը

    Մեր մանկա-պատանեկան տարիներին, Հայաստանը Սովետական երկաթեայ վարագոյրից ներս գտնւելու բերումով, մեզ համար մանկական հեքիաթների նման, համարւում էր եօթն սարերի հետևում անգտանելի մի աշխարհի որի կարօտը միշտ զգում էինք և ճար ու դարման էլ չունէինք մեր կարօտին յագուրդ տալու: Առաւել մեզ խեղճ էինք զգում, ի տես մեր բնակարաններում պատերից կախւած և կամ արծաթեայ մի քանի սպասների վրայ քանդակւած, Մայր Հայաստանի պատկերը, տխուր ու տրտում դէմքով, ձեռքը ծնօտին՝ Հայաստանի աւերակների վրայ նստած:

  • Համացանցային սրախօսութիւններ 5
    Համացանցային սրախօսութիւններ 5

    Սննդաբան բժիշկիս ասացի, ես միայն աղցան (սալադ) եմ ուտում, հապա ինչու եմ այսքան գիրանում, բժիշկը պատասխանեց կովն էլ միայն խոտ է ուտում, միթէ չես տեսնում նրա կազմւածքը:

  • Հայաստան-Սփիւռք յարաբերութիւնների հոլովութը
    Հայաստան-Սփիւռք յարաբերութիւնների հոլովութը

    Մեր մանկա-պատանեկան տարիներին, Հայաստանը Սովետական երկաթեայ վարագոյրից ներս գտնւելու բերումով, մեզ համար մանկական հեքիաթների նման, համարւում էր եօթն սարերի հետեւում անգտանելի մի աշխարհի, որի կարօտը միշտ զգում էինք եւ ճար ու դարման էլ չունէինք մեր կարօտին յագուրդ տալու: Առաւել մեզ խեղճ էինք զգում, ի տես մեր բնակարաններում պատերից կախւած եւ կամ արծաթեայ մի քանի սպասների վրայ քանդակւած, Մայր Հայաստանի պատկերը, տխուր ու տրտում դէմքով, ձեռքը ծնօտին՝ Հայաստանի աւերակների վրայ նստած:

  • Հ. Յ. Դաշնակցութեան ընդհանուր ժողովի առիթով
    Հ. Յ. Դաշնակցութեան ընդհանուր ժողովի առիթով

    Ըստ Հ. Յ. Դաշնակցութեան կազմակերպական կանոնների յօդւած 20-ի, «Ընդահանուր ժողովը Հ.Յ.Դաշնակցութեան կամքը ներկայացնող գերագոյն ժողովն է որի որոշումները անառարկելի ու պարտադիր են կուսակցութեան բոլոր ժողովների, բոլոր մարմինների եւ բոլոր ընկերների համար: Ընդհանուր ժողովը գերագոյն պահակն է Դաշնակցութեան գաղափարաբանութեան եւ բարոյական ըմբռնումներին»:

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։