Հա

Ազգային

11/08/2019 - 13:50

Սեւրի Դաշնագրին հրամայականը Հայաստանին եւ Սփիւռքին

Հայաստանը եւ Սփիւռքը գտնուած են եւ պիտի շարունակեն գտնուիլ Սեւրի Դաշնագրի հրամայականին դիմաց։ Այս դաշնագրի տրամադրութիւնները կը սահմանեն մեր հաւաքական գոյատեւելիութեան նախադրեալները։

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ

 

Հայաստանը եւ Սփիւռքը գտնուած են եւ պիտի շարունակեն գտնուիլ Սեւրի Դաշնագրի հրամայականին դիմաց։ Այս դաշնագրի տրամադրութիւնները կը սահմանեն մեր հաւաքական գոյատեւելիութեան նախադրեալները։

Կարելի չէ խուսափիլ Սեւրի Դաշնագրով ամրագրուած մեր իրաւունքներէն, ինչպէս կարելի չէ խուսափիլ այդ իրաւունքները նուաճելու մեր հաւաքական պարտաւորութենէն։

99 տարի առաջ, օգոստոս 10, 1920-ին, ստորագրուեցաւ Սեւրի դաշնագիրը, որ կը պարտադրէր Օսմանեան Թուրքիոյ հողատարածքի անդամահատումը՝ յանուն արդարութեան եւ խաղաղութեան։ Դաշնագիրը, ի միջի այլոց, կը տրամադրէր պատմական ու իրաւական հիմունքներով Հայաստանի մը կազմութեան եւ ճանաչման, որոնք ամրագրուած են դաշնագրի երկրորդ մասի, չորրորդ բաժնի, թիւ 88, 89, 90, 91, 92 եւ 93 յօդուածներով։

Իր այս տրամադրութիւններով Սեւրի դաշնագիրը կու գար հաստատելու եւ ամրագրելու տարի մը առաջ Հայաստանի Հանրապետութեան որդեգրած Մայիս 28-ի Աքթը, որ պաշտօնապէս կը յայտարարէր ստեղծումը Միացեալ Հայաստանի՝ Արեւելեան և Արեւմտեան Հայաստաններու միացումով։

Նշեալ տրամադրութեանց հիմամբ, Սեւրը պաշտօնապէս կը ճանչնար արդէն իսկ գոյութիւն ունեցող Հայաստանի Հանրապետութիւնը եւ կը տրամադրէր Օսմանեան կայսրութեան հայապատկան հողատարածքներու մեծ մասին (ինչպէս Էրզրումի, Պիթլիսի, Տրապիզոնի եւ Վանի նահանգները) կցումն ու միացումը Հայաստանի Հանրապետութեան։ Այսպիսով, մօտ 50 հազար քառակուսի քիլոմեթր հաշուող հայկական հանրապետութեան կը միացուէր Արեւմտեան Հայաստանէն 103 հազար քառակուսի քիլոմեթր հողատարածք՝ Հայաստանը վերածելով 153 հազար քառակուսի քիլոմեթր երկրի։

Որդեգրելով Դաշնակից Ուժերու Գերագոյն Խորհուրդի Հայաստանի սահմաններուն առնչուող որոշումը, Սեւրի դաշնագիրը Հայաստանի սահմաններու վերջնական ճշդումը յանձնեց Միացեալ Նահանգներու նախագահ Վուտրօ Ուիլսընի իրաւարարութեան։ Նախագահ Ուիլսըն իր իրաւարար վճիռը որոշեց եւ յայտարարեց նոյեմբեր 22, 1920-ին։

Դժբախտաբար, քաղաքական, տնտեսական եւ զինուորական գերակշիռ գործօններ արգելակեցին Սեւրի դաշնագրի վաւերացումը ստորագիր պետութիւններուն կողմէ։ Իսկ Հայաստանի Հանրապետութիւնը, որ արդէն իսկ ներքնապէս եւ արտաքնապէս մաշումի ու քայքայումի կ՚ենթարկուէր պոլշեւիկ Ռուսաստանի եւ Թուրքիոյ Քեմալական ուժերու զինակցային դաւադրութեամբ, քաղաքական ու զինուորական կարողականութիւնը չունէր պաշտպանելու Սեւրով սահմանուած իր իրաւունքները։

Ճիշդ է, Սեւրի Դաշնագիրը մնաց անվաւեր։ Բայց ան չէ կորսնցուցած իր բարոյական եւ քաղաքական հեղինակութիւնը։ Սեւրի Դաշնագրի անվաւեր մնալու հանգամանքը նաեւ տակաւին անլոյծ կը պահէ Հայաստանի եւ Թուրքիոյ միջեւ վերջնական սահմանագծումի հիմնական հարցը։

Սակայն իրաւականօրէն ի զօրու է եւ ի զօրու կը մնայ Ուիլսընի Իրաւարար Վճիռը։ Այս վճիռը գործադրելի է՝ ըստ միջազգային օրէնքի եւ պայմանագրերու։ Գործադրելու համար անհրաժեշտ է քաղաքական կամքը։

Հայաստանի դիւանագիտութեան եւ հայկական Սփիւռքի պարտականութիւնն է այդ քաղաքական կամքը իրականացնելու ծանր գործը։

Յարակից լուրեր

  • Ո՞վ է կորցրել Համահայկական օրակարգը
    Ո՞վ է կորցրել Համահայկական օրակարգը

    Դաշնակցական մտաւորական, հրապարակագիր եւ հրապարակախօս Սեդօ Պոյաճեանն իր ֆէյսբուքեան էջում գրում է. «Ձախէն եւ աջէն խօսում են Համահայկական օրակարգի մասին։ Ըստ հայկական սովորութեան, այս հարցը եւս վերածուել է լոզունգի։ Այսօր մենք չունենք այն ղեկավար սերունդը, որ ատակ է պատկերացնել, տեսլականացնել, ծրագրել եւ պահանջուած աշխատանքի միջոցներն ու ճանապարհը ներկայացնել ժողովրդին։

  • Հայրենազրկուածին պայքարը
    Հայրենազրկուածին պայքարը

    Դաշնակցական մտաւորական, հրապարակախօս եւ հրապարակագիր Սեդօ Պոյաճեանն իր ֆէյսբուքեան էջում գրում է. «Թուրքիա յուսաց, որ հայրենացած ժողովուրդի մը սպանդով եւ տեղահանութեամբ անոր հայրենիքը՝ Արեւմտեան Հայաստանը կը թրքանայ։

  • Յեղափոխութեան աճպարարները
    Յեղափոխութեան աճպարարները

    Դաշնակցական մտաւորական, հրապարակախօս եւ հրապարակագիր Սեդօ Պոյաճեանն  իր ֆէյսբուքեան էջում գրել է. «Ոմանք կ՚ըսեն յեղափոխութիւն տեղի ունեցաւ։ Թերեւս ճիշդ է այս նկարագրութիւնը։ Ուրիշներ կ՚ըսեն իշխանափոխութիւն տեղի ունեցաւ։ Թերեւս ճիշդ է նաեւ այս նկարագրութիւնը։

  • Քաղաքական տրամաբանութիւնը ընդդէմ ամբոխային տրամաբանութեան
    Քաղաքական տրամաբանութիւնը ընդդէմ ամբոխային տրամաբանութեան

    Դաշնակցական մտաւորական, հրապարակագիր եւ հրապարակախօս Սեդօ Պոյաճեանը ֆէյսբուքի իր էջում գրել է. «Մեծ յեղափոխականը՝ ՔՐԻՍՏԱՓՈՐ ՄԻՔԱՅԷԼԵԱՆ փորձեց պատրաստել մեր ժողովուրդը քաղաքական տրամաբանութեամբ։ Բայց քաղաքական ստահակները ճիգ չխնայեցին ժողովուրդին առողջ միտքը ապականելու ամբոխային տրամաբանութեամբ։

  • Սփիւռքը կարգաւորելու յաւակնոտները
    Սփիւռքը կարգաւորելու յաւակնոտները

    Դաշնակցական մտաւորական, հրապարակախօս եւ հրապարակագիր Սեդօ Պոյաճեանն իր ֆէյսբուքեան էջում գրել է.

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։