Հա

Քաղաքական

01/09/2018 - 14:50

Արմէն Իսրայէլեան. «Որեւէ երկիր չի կարող միջամտել հայ-իրանական յարաբերութիւնների օրակարգին»

Հայաստանում յեղափոխութիւնից յետոյ մտահոգութիւններ են հնչում, որ նոր իշխանութիւնները բաւարար չափով ուշադրութիւն չեն դարձնում հարեւան Իրանի հետ երկկողմ յարաբերութիւններին: Իսկ ԱՄՆ-Իրան լարւած յարաբերութիւնները եւ Իրանի դէմ սահմանւած ամերիկեան նոր պատժամիջոցները, ըստ որոշ փորձագէտների, կարող են խոչընդոտել Հայաստանի հետ համագործակցութեանը, յատկապէս՝ տնտեսական ոլորտում:

«alikonline.ir» - Հայաստանում յեղափոխութիւնից յետոյ մտահոգութիւններ են հնչում, որ նոր իշխանութիւնները բաւարար չափով ուշադրութիւն չեն դարձնում հարեւան Իրանի հետ երկկողմ յարաբերութիւններին: Իսկ ԱՄՆ-Իրան լարւած յարաբերութիւնները եւ Իրանի դէմ սահմանւած ամերիկեան նոր պատժամիջոցները, ըստ որոշ փորձագէտների, կարող են խոչընդոտել Հայաստանի հետ համագործակցութեանը, յատկապէս՝ տնտեսական ոլորտում:

Այս խնդիրների վերաբերեալ «Հայ ձայն» լրատւականը զրուցել է իրանագէտ Արմէն Իսրաէլեանի հետ:

 

Նախ կը խնդրէի գնահատել Հայաստան-Իրան յարաբերութիւնների ներկայ իրավիճակը: Ըստ Ձեզ՝ Հայաստանում տեղի ուենցած յեղափոխութիւնը եւ ԱՄՆ նոր պատժամիջացների կիրառումը Իրանի դէմ ազդեցութիւն ունեցե՞լ են ՀՀ-Իրան յարաբերութիւններ վրա:

- Ես վստահաբար կարող եմ ասել, որ ոչ: Բարեբախտաբար, Իրանի եւ Հայաստանի յարաբերութիւններում, քաղաքական ու տնտեսական օրակարգում այնպիսի հարցեր են դրւած, որոնք կապւած չեն որեւէ երրորդ երկրի հետ: Երկու երկրների դիւանագիտական յարաբերութիւնների աւելի քան 25 տարւայ պատմութեան ընթացքում մենք միշտ առաջնորդւել մեր կառավարութիւնների ընդգրկւած առաջնահերթութիւններով եւ օրակարգով, որը պայմանաւորւած չի եղել երրորդ երկրի առկայութեամբ:

Տարբեր հանգամանքներից ելնելով, այդ թւում՝ պատժամիջոցներով, երկու երկրներում առաջացած ֆինանսական կամ իրաւական խնդիրներով եւ այլն, որոշ ծրագրեր արագացւել են կամ պայամանաւորւածութիւններից ուշացել: Սակայն իւրաքանչիւր տարի երկու անգամ Իրանում ու Հայաստանում տեղի է ունենում միջակառավարական համատեղ յանձնաժողովի նիստ, եւ այդ նիստերի ընթաքում քննարկւում են այն առաջիկայ ծրագրերը, որ նախատեսւում են իրականացնել, ինչպէս նաեւ առաջացած խնդիրներն ու դրանց լուծումները:

Ինչ վերաբերերում է երկկողմ յարաբերութիւնների վիճակին, նշեմ, որ Հայաստանում տեղի ուենցած յեղափոխութիւնից յետոյ բարձր մակարդակով՝ ՀՀ վարչապետի եւ Իրանի նախագահի միջեւ հեռախօսազրոյց է տեղի ունեցել, որի ժամանակ Իրանի նախագահը մեր վարչապետին շնորհաւորանքներ է յղել: Այնուհետեւ տարբեր մակարդակներով շփումներ տեղի են ունցել: Իրանի նախագահի յատուկ բանագնացն է այցելել Հայաստան և հանդիպել վարչապետի հետ, Հայաստանում Իրանի դեսպանն էլ պարբերաբար հանդիպումներ է ունենում մեր կառավարութեան անդամների ու գերատեսչութիւնների ղեկավարների հետ: Այս ձեւաչափերով քննարկւել են առկայ հարցերը եւ փորձ է կատարւել նորովի մօտենալ այն ծրագրերին, որոնք կան երկկողմ յարաբերութիւններում:

 

Վերջերս Հայաստանում ԱՄՆ դեսպան Ռիչարդ Միլսը յայտարարել էր, թէ հայաստանցի այն գործարարները, ովքեր մտադիր են բիզնես գործարքներ իրականացնել Իրանի հետ, պէտք է խորհրդակցեն ԱՄՆ դեսպանութեան հետ: Որոշ վերլուծաբաններ սա որակեցին որպէս միջամտութիւն երկու երկրների յարաբերութիւններին: Դուք տեսնո՞ւմ էք արդեօք միջամտութեան խնդիր:

- Այդ յայտարարութեան վերաբերյալ պարզաբանումներում ասւում էր, որ դեպսնատունը նման առաջարկ է անում, որպէսզի հայ գործարարները խնդիրներ չունենան հակաիրանական պատժամիջոցների հետեւանքով: Ամէն դէպքում ես կարծում եմ, որ հայ գործարարները պէտք է իրենց գործողութիւնները առաջին հերթին իրականացնեն մեր գերատեսչութիւնների միջոցով:

Ես չեմ կարող ասել, թէ այդ յայտարարութիւնն ինչ կոնտեքստում է արւել, ինչ միջավայրում, որովհետեւ դա շատ կարեւոր է: Ուղիղ յայտարարութիւն անել Հայաստանի ու Իրանի յարաբերութիւններ վերաբերեալ կամ ինչ-որ երկրորդական հարցից բխող եւ այլ քննարկման շրջանակներում անդրադարձը տարբեր նշանակութիւններ ունեն:

ԱՄՆ դեսպանի այս յայտարարութիւնը իրանական կողմում էլ արձագանգ չունեցաւ: Ամէն դէպքում ես կարծում եմ՝ որեւէ երկիր չի կարող միջամտել հայ-իրանական յարաբերութիւնների օրակարգին: Սա մեր երկու երկրների յարաբերութիւններն են, որը մենք պէտք է փորձենք կարգաւորել:

Իսկ ինչ վերաբերում է պատժամիջոցների խնդրին, պէտք է յստակ նշենք, որ Հայաստանը մշտապէս հետեւել է միջազգային այն բոլոր պարտաւորութիւններին, որ ստանձնել է, ու եթէ ինչ-որ ժամանակ Իրանի նկատմամբ պատժամիջոցներ են սահմանւել, եւ Հայաստանը պարտաւոր է եղել հետեւել դրանց: Միացեալ նահանգների դեսպանի յայատարարութիւնը ես կը ցանկանայի այս համատեքստում դիտարկել, որ ինչպէս նախկինում, ներկայումս էլ Հայաստանը չի կատարել քայլեր, որոնք կը հակասեն իր ստանձնած միջազգային պարտաւորութիւններին: Բայց դրա հետ մէկտեղ Հայաստանն իր օրակարգն ունի Իրանի հետ յարաբերութիւնները զարգացնելու համար:

Մի շատ կարեւոր հարց էլ կայ: Մենք միշտ կենտրոնանում ենք Միացեալ Նահանգների պատժամիջոցների վրայ, բայց Իրանի առեւտրաշրջանառութիւնն ԱՄՆ-ի հետ այդքան էլ մեծ չի, հետեւաբար Իրանի նկատմամբ պատժամիջոցների կիրառմամաբ, մեծ հաշւով, մենք որեւէ խնդիր չունենք: Աւելի կարեւոր է այն, որ Եւրոմիութիւնն է Իրանի հետ իր տնտեսական յարաբերութիւնը խորացնում: Այդ մասին բարձր մակարդակով ՛յայտարարութիւններ են եղել: ԵՄ-ի ամենակարեւոր երկրներից մէկը՝ Գերմանիան, Իրանի արտաքին առեւրաշրջանառութեան երկրների ցանկում 5-րդ գործընկերն է: Հայաստանն էլ, ԵՄ-ի հետ ունենալով բարձր մակարդակի տնտեսական համագործակցութիւն, եւ նաեւ Իրանի տնտեսական ծրագրեր, պէտք է օգտւի այդ համագործակցութիւնից:

 

Օրերս Իրանն ու Սիրիան պաշտպանութեան ոլորտում ստորագրեցին համագործակցութեան յուշագիր: Ըստ Ձեզ՝ այդ համագործակցութիւնը կարո՞ղ է ազդեցութիւն ունենալ մեր տարածաշրջանի եւ մասնաւորապէս՝ Հայաստանի վրայ:

- Չեմ կարծում, որովհետեւ Իրանը փաստացի 2010-11թթ.-ից իր ռազմական, քաղաքական ու տնտեսական աջակցութիւն է ցուցաբերել Սիրիային: Թէեւ Իրանը պաշտօնապէս յայատարարում է, որ իր զօրամիաւորումները Սիրիայում տեղակայւած չեն, բայց փաստացի Իրանն ունի իր ռազմական ներկայութիւնն այնտեղ: Հետեւաբար, սա գուցէ յաւելեալ պայմանագրերից մէկն է, որ Իրանին հնարաւորութիւն կը տայ ամրապնդել իր դիրքերը Սիրայում: Սա աւելի շուտ Իրանի պատասխանն է ԱՄՆ-Իսրայէլ գործողութիւններին, որոնք փորձում են սահմանափակել Իրանի ազդեցուցութիւնը տարածաշրջանում, մասնաւորապէս՝ Սիրայում:

Յարակից լուրեր

  • «Որեւէ երկրի հետ պատերազմելու նպատակ չունենք, սակայն պաշտպանելու ենք մեզ». Զարիֆ
    «Որեւէ երկրի հետ պատերազմելու նպատակ չունենք, սակայն պաշտպանելու ենք մեզ». Զարիֆ

    ԱԳ նախարար Մոհամմադ Ջաւադ Զարիֆն Իրանի նախկին ԱԳ նախարարների եւ Իրանում հաւատարմագրւած դեսպանների ու օտարերկրեայի դիւանագիտական ներկայացուցիչների մասնակցութեամբ կազմակերպւած հանդիպման ժամանակ անդարադարձել է յետյեղափոխութեան շրջանում Իրանի արատաքին քաղաքականութեանը. տեղեկացնում է ԻՌՆԱ-ն:

  • Հայաստան սփիւռք յարաբերութիւնների հոլովոյթը
    Հայաստան սփիւռք յարաբերութիւնների հոլովոյթը

    Մեր մանկա-պատանեկան տարիներին, Հայաստանը Սովետական երկաթեայ վարագոյրից ներս գտնւելու բերումով, մեզ համար մանկական հեքիաթների նման, համարւում էր եօթն սարերի հետևում անգտանելի մի աշխարհի որի կարօտը միշտ զգում էինք և ճար ու դարման էլ չունէինք մեր կարօտին յագուրդ տալու: Առաւել մեզ խեղճ էինք զգում, ի տես մեր բնակարաններում պատերից կախւած և կամ արծաթեայ մի քանի սպասների վրայ քանդակւած, Մայր Հայաստանի պատկերը, տխուր ու տրտում դէմքով, ձեռքը ծնօտին՝ Հայաստանի աւերակների վրայ նստած:

  • Հայաստան-Սփիւռք յարաբերութիւնների հոլովութը
    Հայաստան-Սփիւռք յարաբերութիւնների հոլովութը

    Մեր մանկա-պատանեկան տարիներին, Հայաստանը Սովետական երկաթեայ վարագոյրից ներս գտնւելու բերումով, մեզ համար մանկական հեքիաթների նման, համարւում էր եօթն սարերի հետեւում անգտանելի մի աշխարհի, որի կարօտը միշտ զգում էինք եւ ճար ու դարման էլ չունէինք մեր կարօտին յագուրդ տալու: Առաւել մեզ խեղճ էինք զգում, ի տես մեր բնակարաններում պատերից կախւած եւ կամ արծաթեայ մի քանի սպասների վրայ քանդակւած, Մայր Հայաստանի պատկերը, տխուր ու տրտում դէմքով, ձեռքը ծնօտին՝ Հայաստանի աւերակների վրայ նստած:

  • Արցախը Հայաստանի անվտանգութեան թիկունքն է
    Արցախը Հայաստանի անվտանգութեան թիկունքն է

    Ինչպէս Սօս Սարգսեան ըսած է, «Ձեզի համար Ղարաբաղը հողատարածք է, մեզի համար հայրենիք է»: Պատմական ճշմարտութիւն եւ քաղաքական տրամաբանութիւն կայ այս հաստատումին մէջ։

    Եւ կայ աւելին։ Արցախի պահպանումը աշխարհաքաղաքական պարտադրանք է ու հայրենիքի անվտանգութեան ճիշդ ռազմավարութեան հրամայականն է։ 

  • «Ալ Ջազիրա»-ն անդրադարձել է Երեւանում բնակւող սիրիահայ փախստական ոսկերչի կեանքի պատմութեանը
    «Ալ Ջազիրա»-ն անդրադարձել է Երեւանում բնակւող սիրիահայ փախստական ոսկերչի կեանքի պատմութեանը

    Հեղինակաւոր «Ալ Ջազիրա» լրատւամիջոցն անդրադարձել է Սիրիայում ընթացող քաղաքացիական պատերազմի սկզբում Հալէպից Երեւան տեղափոխւած 31-ամեայ ոսկերիչ Վահէ Յովհաննիսեանի կեանքի պատմութեանը:

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։