Հա

Քաղաքական

01/10/2018 - 14:30

Վարդան Ոսկանեան. «Որքան հնարաւոր է արագ Հայաստանը պէտք է հասկանալի դառնայ աշխարհին»

Հայ-իրանական յարաբերութիւնների զարգացման, Փաշինեան-Ռոհանի նիւեօրքեան հանդիպման, Իրանի նկատմամբ կիրառւող պատժամիջոցների եւ Հայաստանի վրայ դրանց ազդեցութեան մասին «yerkir.am»-ը զրուցել է իրանագէտ Վարդան Ոսկանեանի հետ:

«alikonline.ir» - Հայ-իրանական յարաբերութիւնների զարգացման, Փաշինեան-Ռոհանի նիւեօրքեան հանդիպման, Իրանի նկատմամբ կիրառւող պատժամիջոցների եւ Հայաստանի վրայ դրանց ազդեցութեան մասին «yerkir.am»-ը զրուցել է իրանագէտ Վարդան Ոսկանեանի հետ:

 

- Հայ-իրանական յարաբերութիւնների մասին շատ է խօսւում` սովորաբար հերթապահ բնորոշումներով: Այսօր ռէալ ի՞նչ ունենք:

- Հայ-իրանական յարաբերութիւնները, ինչպէս միշտ, քաղաքական մակարդակում շատ բարձր նշաձող ունեն, բայց կան տնտեսական հատւածի հետ կապւած շատ խնդիրներ: Դրանց լուծումը մեզ համար պէտք է լինի առաջնահերթ, որովհետեւ շատ դէպքերում տնտեսական խնդիրները կոնկրետ Հայաստանի համար եւ, ինչու չէ, նաեւ Իրանի համար ունեն քաղաքական կամ աշխարհաքաղաքական նշանակութիւն: Բերեմ ամենաշոշափելի օրինակը. ՄԱԿ-ի Գլխաւոր ասամբլեայի 73-րդ նստաշրջանի շրջանակներում իրանական կողմը շատ կարեւոր դիտարկում արեց` Հայաստանը դիտարկւում է որպէս Սեւ ծովը եւ Պարսից ծոցը միմեանց կապող տրանսպորտային միջանցքի կարեւորագոյն բաղկացուցիչ: Սա ոչ միայն տնտեսական նշանակութեան ծրագիր է, ակնյայտ է, որ նման միջանցք ստեղծելու պայմաններում Հայաստանը կը ստանայ զգալի տնտեսական շահոյթներ, այլ նաեւ աշխարհաքաղաքական խնդիր է մեզ համար` հաշւի առնելով ադրբեջանա-թուրքական շրջափակման հանգամանքը եւ այդ շրջափակում յաղթահարելու` մեր տրամադրւածութիւնը:

 

- Մեր երկու երկրների ղեկավարները առաջին անգամ հանդիպեցին, այն էլ` ԱՄՆ-ում:

- ՄԱԿ-ի հարթակը շատ ընդունելի եւ լաւ հարթակ է երկկողմ հանդիպումներ կազմակերպելու համար: Բայց ամենեւին չի նշանակում, որ մենք պէտք է բաւարարւենք սրանով: Պաշտօնական այցերի մակարդակով քննարկւող խնդիրները եւ դրանց ծաւալը շատ աւելի մեծ կարող են լինել, քան ցանկացած միջազգային կառոյցում տեղի ունեցած կարճատեւ հանդիպումները եւ դրանց օրակարգը: ՄԱԿ-ում տեղի ունեցած հանդիպումը շատ լաւ է եւ շատ դրական պէտք է գնահատել, բայց սա ամենեւին չի նշանակում, թէ երկու կողմերից պէտք է չլինեն պաշտօնական այցեր:

 

- Մեր երկրի ղեկավարի կողմից կարծես հրաւէր չի եղել: Կառավարութեան պաշտօնական կայքում, յամենայն դէպս, միայն Իրանի նախագահի հրաւէրի մասին էր գրւած:

- Իրանական կողմի տեղեկատւական դաշտում արձանագրւած էր, որ պարոն Փաշինեանը պարոն Ռոհանիին հրաւիրել էր Հայաստան: Գուցէ կարիք կայ պատկան մարմիններից ճշտելու, թէ ինչպիսին է եղել իրավիճակը, բայց մեր կողմից ընդգծւում է, որ վարչապետին հրաւէր է եղել իրանական կողմից, իրանական կողմն էլ ընդգծում է, որ մեր վարչապետն է հրաւիրել Իրանի նախագահին Հայաստան: Երկու կողմն էլ համադրելով` կարծում եմ, որ փոխադարձ հրաւէր է եղել:

 

- Ի˚նչ նշանակութիւն կարող են ունենալ երկու երկրների փոխադարձ այցերը:

- Պաշտօնական այցը շատ կարեւոր է, քանի որ մենք Իրանում ունենք լուծելու շատ կարեւոր խնդիրներ: Դրանցից առաջինը Հայաստանում տեղի ունեցած փոփոխութիւնները ներկայացնելն է: Իրանցիները հազարամեայ պետականութեան աւանդոյթ ունեցող ժողովուրդ են, եւ նրանց համար կարող են լինել շատ անհասկանալի հարցեր` հայաստանեան փոփոխութիւնների հետ կապւած: Իսկ մեր հարեւան ոչ բարեկամական երկրները կարող են օգտագործել ցանկացած թիւրընկալում հայ-իրանական յարաբերութիւններում: Իրավիճակը պահանջում է, որ իրանական կողմը տեղեկացւած լինի հայկական կողմի մասին ուղղակի` երկկողմ պաշտօնական ձեւաչափով:

 

- Իրանի նկատմամբ կիրառւող պատժամիջոցներն ինչպէ˚ս են ազդում Հայաստանի վրայ:

- Ցանկացած պատժամիջոց Հայաստանի համար ստեղծում է ռիսկային իրավիճակ: Մեր առեւտրաարդիւնաբերական ոլորտի ընկերութիւնների համար ստեղծում է ռիսկային իրավիճակ, յատկապէս` բանկային համակարգի համար: Հայ-իրանական յարաբերութիւններում եւ, ընդհանրապէս, Իրան-արտաքին աշխարհ յարաբերութիւններում բանկային ոլորտն է, որ անմիջականօրէն շաղկապւած է ԱՄՆ-ի հետ եւ պատժամիջոցների պարագայում համարւում է շատ ռիսկային: Բայց ցանկացած պատժամիջոց ստեղծում է լրացուցիչ հնարաւորութիւններ: Այլ խօսքերով` մենք կարող ենք Հայաստանը դարձնել Իրանի համար իւրօրինակ դարպաս` արտաքին աշխարհի հետ տնտեսական շփումների համատեքստում:

 

- Դուք ասել էք, որ իրանական բիզնեսի համար Հայաստանը դառնում է ապահով միջավայր: Ինչպէ՞ս, ի˚նչ ակնկալել:

- Դատելով Իրանի նախագահի` նիւեօրքեան հանդիպման ժամանակ հնչեցրած խօսքերից` լուրջ հնարաւորութիւն է մեզ համար բացւում: Այսօր իրանցի գործարարները Պարսից ծոցի արաբական երկրներում, յատկապէս` ԱՄԷ-ում, բախւում են լրջագոյն դժւարութիւնների, եթէ չասենք` թշնամանքի եւ փնտրտուքի մէջ են, որ միլիարդաւոր դոլարներ բերած իրենց բիզնեսները տեղափոխեն ապահով եւ բարեկամական միջավայր: Այդպիսի միջավայր կարող է տրամադրել Հայաստանը, բայց սա լրջագոյն աշխատանք եւ ջանքեր է պահանջում:

 

- ԱՄՆ-ն ինչպէ՞ս կարձագանգի Իրանի հետ մեր յարաբերութիւնների զարգացմանը: Այս հարցում զգուշանալու խնդիր ունե՞նք:

- Ես ընդհանրապէս դէմ եմ վախերի վրայ յարաբերութիւններ կառուցելու մեթոդաբանութեանը: Անշուշտ, ԱՄՆ-ի համար այդքան հաճելի չէ, որ Հայաստանը եւ Իրանը զարգացնում են յարաբերութիւններ: Բայց որեւէ մէկը մեզ իրաւունք չունի պարտադրելու Իրանի հետ չգործակցել, որովհետեւ որեւէ մէկը մեզ այլ առաջարկ չի ներկայացրել: Եւ յետոյ` հայ-իրանական յարաբերութիւնները հազարամեակների պատմութիւն ունեն եւ անցել են բազմաթիւ վայրիվերումներով, եւ այս իմաստով Հայաստանը Իրանից տարանջատելը սխալ է: Հայաստան-Իրան յարաբերութիւնների զարգացումը բխում է մեր երկու պետութիւնների կենսական շահերից:

 

- Դուք Ձեր գրառումներից մէկում նշել էիք, որ իրանցիները իրենց յատուկ կոդաւորւած լեզւով են խօսում: Կը բացէ˚ք խօսքի կոդաւորման` իրանական գաղտնիքը:

- Իրանցիները մի իւրայատկութիւն ունեն թէ՛ կեանքում, թէ՛ դիւանագիտութեան մէջ: Հայ ժողովրդական ասացւածքը պնդում է` դուզ խօսքը էշին կասեն: Իրանցիները առաջնորդւում են այդ սկզբունքներով: Նրանց խօսքային մշակոյթը պահանջում է միտքը հասցնել որոշակի կոդաւորմամբ, ակնարկներով, այլ ոչ թէ ուղղակի շեշտադրմամբ: Հետեւաբար, շատ կարեւոր է հայի եւ իրանցու զրոյցի կոդային թարգմանութիւնը: Իրանցիների մօտ «ոչ» ասելը համարւում է տգեղ երեւոյթ, ունեն բազմաթիւ «այո»-ներ, որոնց որոշակի մասը «ոչ» է: 

 

- Մենք հակադրութիւնների երկիր ենք. սերտ համագործակցում ենք ե՛ւ Իրանի, ե՛ւ ԱՄՆ-ի, ե՛ւ Ռուսաստանի, ե՛ւ ԵՄ-ի հետ: Դժւար չէ˚ Հայաստանի նման փոքր երկրի համար:

- Այս ամէնը մեզ համար նոր չէ: Մենք միշտ գործել ենք նման պայմաններում` յաջող, թէ անյաջող: Մեր իւրօրինակութիւնն ու աշխարհին հետաքրքիր լինելը պայմանաւորւած է նաեւ դրանով: Սա մեր առաւելութիւնն է, եւ այն պէտք է օգտագործել առաւելագոյնս: Այսօր Հայաստանում ընթանում է նախընտրական պայաքար, որը սկսւել է մայիսին եւ կաւարտւի չգիտենք, թէ երբ: Մենք Հայաստանում հնարաւորին արագ պէտք է աւարտենք նախընտրական փուլը, որքան հանարաւոր է արագ Հայաստանը պէտք է հասկանալի դառնայ ոչ միայն Իրանին, այլ նաեւ աշխարհին: Եւ միայն այս դէպքոււմ հնարարւոր կը լինի խօսել զարգացման տեսլականից:

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։