Հա

Քաղաքական

17/11/2018 - 09:00

Խաղաղութեան գինը

Խաղաղասիրութիւնը քաղաքակրթութեան նւաճումներից է: Հայ ժողովուրդը, անմասն չլինելով քաղաքակրթական նւաճումներից, մեծագոյն հաւատ եւ փափագ ունի խաղաղութեան հաստատման ու պահպանման հարցում: Մենք խաղաղասէր ժողովուրդ ենք, հազարամեակներ շարունակ մասնակցելով պատերազմների շատ քիչ են դէպքերը, երբ մենք ենք այն սկսել: Ընդ որում՝ խաղաղասէր ենք եղել ոչ միայն թոյլ եղած ժամանակ, այլեւ՝ ուժեղ պետականութեան հանգրւաններում:

Խաղաղասիրութիւնը քաղաքակրթութեան նւաճումներից է: Հայ ժողովուրդը, անմասն չլինելով քաղաքակրթական նւաճումներից, մեծագոյն հաւատ եւ փափագ ունի խաղաղութեան հաստատման ու պահպանման հարցում: Մենք խաղաղասէր ժողովուրդ ենք, հազարամեակներ շարունակ մասնակցելով պատերազմների շատ քիչ են դէպքերը, երբ մենք ենք այն սկսել: Ընդ որում՝ խաղաղասէր ենք եղել ոչ միայն թոյլ եղած ժամանակ, այլեւ՝ ուժեղ պետականութեան հանգրւաններում:

Մեր օրերում յաճախ է խօսւում խաղաղութեան անհրաժեշտութեան մասին եւ շեշտւում, որ հայ ժողովուրդը իր արեւելեան հարեւանի հետ խաղաղութիւն հաստատելու համար պէտք է գին վճարի:

Նախ հետ գնալով ասենք, որ հայ ժողովուրդը բաւական թանկ է վճարել երկու համաշխարհային պատերազմների ժամանակ՝ ինչպէս պատերազմում ծանրագոյն կորուստներ ունենալու, այնպէս էլ խաղաղութեան հաստատման առումներով: Առաջին աշխարհամարտում մենք վճարեցին ցեղասպանութեամբ, մեր հայրենիքի մեծագոյն մասի կորստով, իսկ աւելի ուշ նաեւ վերականգնւած անկախ պետականութեան անկմամբ: Երկրորդ աշխարհամարտում նոյնպէս պատկառելի մարդկային կորուստներ ունեցանք, իսկ աւարտին, յանուն խաղաղութեան, զրկւեցինք մեր կորսւած հայրենիքի մի մասին վերատիրելու հնարաւորութիւնից (Խօսքը ԽՍՀՄ-ի կողմից Արեւմտեան Հայաստանի որոշ տարածքներ Թուրքիայից ազատագրելու ծրագրի մասին է, ինչից խորհրդային ղեկավարութիւնը հրաժարւեց միջուկային պատերազմից զգուշանալու մտահոգութեամբ): Ինչպէս տեսնում ենք, մեզ խաղաղասիրութեան դասեր տալ պէտք չէ ինչպէս արտաքին, այնպէս էլ ներքին ճակատներում:

Մենք լաւ գիտենք, որ պատերազմը մեծագոյն ոճիր է մարդկութեան հանդէպ: Ցանկացած պատերազմում որեւէ կողմի յաղթանակն, ըստ էութեան, պարտութիւն է մարդկութեան համար:

Մենք լաւ գիտենք նաեւ, որ մեծ բանակ պահելու, սպառազինութիւնը համալրելու եւ թարմացնելու համար կատարւող ծախսերը կարելի է փոխարինել ընդհանուր բարեկեցութեան՝ առողջապահութեան, կրթութեան, մշակոյթի զարգացման մէջ ներդրումներով:

Հայաստանի զարգացումն անհնար է առանց խաղաղութեան: Սակայն այդ խաղաղութիւնն իր գինն ունի: Այն պէտք է լինի պատւաբեր: Այդուհանդերձ, անդրադառնանք խաղաղութեան գնի խնդրին, որի մասին մեզ ակնարկում են ինչպէս դրսում, այնպէս էլ ներսում:

Նախ՝ մեզ առաջարկւող խաղաղութիւնը պէտք է արդար լինի: Արդէն ասւեց, որ պատմութիւնը, վերջին հարիւր տարւայ մէջ, մեզ երկու անգամ անարդար խաղաղութիւն է պարտադրել:

Հայ ժողովուրդը ստիպւած է եղել ընդունելու իրեն պարտադրւած անարդար պատերազմի մարտահրաւէրը: Ընդունել է այն եւ յաղթել է: Արցախեան պատերազմում մեր ձեռք բերած յաղթանակի համար վճարել ենք բազմաթիւ զրկանքներով՝ մարդկային կորուստներ, որոշ դէպքերում նաեւ տարածքային կորուստներ, շրջափակում, տնտեսական ճգնաժամ: Այդ զրկանքները հայ ժողովրդի վճարած գինն են յանուն խաղաղութեան: Մենք արդար ենք մղել անարդար պատերազմը եւ արժանի ենք արդար խաղաղութեան:

Եթէ իշխանութիւններին (ցանկացած իշխանութեան) պարտադրւում է խաղաղութեան համար գին վճարել, ապա այդ գինը պէտք է վճարի հէնց ինքը՝ իշխանութիւնը: Իսկ ո՞րն է լինելու իշխանութեան վճարելիքը: Այդ գինը հաստատ զիջումներ անելը չէ: Այդ գինը ուժեղ պետութիւն կառուցելն է: Որպէս խաղաղութեան գին իշխանութիւնը պէտք է ժողովրդավար լինի, արդար կառավարի, հզօրացնի երկրի տնտեսութիւնը, բանակը, հասարակութիւնը՝ նոր պատերազմից չվախենալու, իսկ հարկ եղած դէպքում կրկին պատւով դուրս գալու համար: Այո՛, սա վճարման ձեւ է, երբ իշխանութիւնը իրեն զրկում է նեղ խմբային շահերը սպասարկելու աւանդական դարձած մոլուցքից եւ նւիրւում է ժողովրդին ու պետութեանը: Բայց փոխարէնը ոսկէ տառերով է գրում իր անունը հայոց պատմութեան էջերում:

Կայ վճարելու մէկ այլ տարբերակ եւս՝ այդ իշխանութիւնը հեռանում է…

Խաչատուր Ստեփանեան
պատմական գիտութիւնների դոկտոր

Յարակից լուրեր

  • Պօղոսեան. «Ունենք մեծացած Հայաստան, որովհետեւ ունենք եւ Հայաստանի, եւ Արցախի Հանրապետութիւն»
    Պօղոսեան. «Ունենք մեծացած Հայաստան, որովհետեւ ունենք եւ Հայաստանի, եւ Արցախի Հանրապետութիւն»

    Անկախութեան 28 տարիների ընթացքում ձեռք բերածի, բացթողումների եւ Հայաստանի ներկայի եւ ապագայի մասին Sputnik Արմենիան զրուցել է Մարդկային զարգացման միջազգային կենտրոնի ղեկավար Թեւան Պօղոսեանի հետ։

  • Խմբագրական. Կիոտոյի տաճարներն ու Օսակայի ծովերը տեսնելու մեր մեծ հաւատամքը
    Խմբագրական. Կիոտոյի տաճարներն ու Օսակայի ծովերը տեսնելու մեր մեծ հաւատամքը

    Ճապոնիայում հին ժամանակներում ապրել է երկու գորտ, մէկը՝ քաղաքամայր Կիոտոյում, միւսը՝ Օսակայում։ Երբ մի տարի շոգ ամռանը ցամաքում են Կիոտոյի գետակներն ու ջրանցքները, չորանում է նաեւ գորտի պալատական փոքրիկ ջրհորը, եւ գորտը որոշում է մեկնել Օսակա՝ մտածելով, որ քաղաքը ծովափին է, իսկ ինքը կեանքում ծով չի տեսել, ուստի՝ հա՛մ ծով կը տեսնի, հա՛մ գեղեցիկ Օսական կը վայելի, հա՛մ էլ չի տառապի Կիոտոյի ջրհորի չորութիւնից։ Եւ գորտը դուրս է գալիս իր տնից եւ ուղեւորւում դէպի Օսակա։

  • Գերագոյն նպատակի նոր փորձաքարը...
    Գերագոյն նպատակի նոր փորձաքարը...

    Ժողովուրդների ինքնաճանաչման ու ինքնահաստատման մնայուն երաշխիքը, յատկապէս որպէս ազգ-միաւոր, պետական անկախութիւնն է… հայութիւնն ու Հայաստան աշխարհը դա ճաշակում են արդէն 28 տարի՝ օրինաչափ վերիվայրումներով հանդերձ, որոնց մեկնակէտը, եւ ամենանշանակալին, նոյնինքն Անկախութեան վերանւաճումն էր՝ եօթ տասնամեակ անց:

  • Իշխանութեան «թաւշեայ» տրամաբանութիւնը
    Իշխանութեան «թաւշեայ» տրամաբանութիւնը

    Հայաստանի «թաւշեայ» իշխանութիւնների գործողութիւնների տրամաբանութիւնը մէկ տարուց աւելի ալեկոծում է հայկական իրականութիւնը: Վերջապէս, ի՞նչ նպատակներ են հետապնդում գործող իշխանութեան այս կամ այն քայլերը եւ ո՞րն է ընդհանուր ռազմավարութիւնը, որի շրջանակներում կատարւում են այդ քայլերը:

  • Փաշինեանը կու գայ… Փաշինեանը կու գայ…
    Փաշինեանը կու գայ… Փաշինեանը կու գայ…

    Շուտով, Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետը Լոս Անճելըս կը հասնի, աւելի ճիշդ պիտի ժամանէ։

    Արդէն շաբաթներէ ի վեր հայրենի եւ Սփիւռքի եւ յատկապէս Քալիֆորնիոյ հայ մամուլն ու հայկական հեռատեսիլի գրեթէ բոլոր կայանները, ամէնօրեայ յիշեցում-ծանուցումներ կը կատարեն, նոյնիսկ վարչապետի խօսք-հրաւէրով։

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։