Հա

Քաղաքական

17/11/2018 - 09:00

Խաղաղութեան գինը

Խաղաղասիրութիւնը քաղաքակրթութեան նւաճումներից է: Հայ ժողովուրդը, անմասն չլինելով քաղաքակրթական նւաճումներից, մեծագոյն հաւատ եւ փափագ ունի խաղաղութեան հաստատման ու պահպանման հարցում: Մենք խաղաղասէր ժողովուրդ ենք, հազարամեակներ շարունակ մասնակցելով պատերազմների շատ քիչ են դէպքերը, երբ մենք ենք այն սկսել: Ընդ որում՝ խաղաղասէր ենք եղել ոչ միայն թոյլ եղած ժամանակ, այլեւ՝ ուժեղ պետականութեան հանգրւաններում:

Խաղաղասիրութիւնը քաղաքակրթութեան նւաճումներից է: Հայ ժողովուրդը, անմասն չլինելով քաղաքակրթական նւաճումներից, մեծագոյն հաւատ եւ փափագ ունի խաղաղութեան հաստատման ու պահպանման հարցում: Մենք խաղաղասէր ժողովուրդ ենք, հազարամեակներ շարունակ մասնակցելով պատերազմների շատ քիչ են դէպքերը, երբ մենք ենք այն սկսել: Ընդ որում՝ խաղաղասէր ենք եղել ոչ միայն թոյլ եղած ժամանակ, այլեւ՝ ուժեղ պետականութեան հանգրւաններում:

Մեր օրերում յաճախ է խօսւում խաղաղութեան անհրաժեշտութեան մասին եւ շեշտւում, որ հայ ժողովուրդը իր արեւելեան հարեւանի հետ խաղաղութիւն հաստատելու համար պէտք է գին վճարի:

Նախ հետ գնալով ասենք, որ հայ ժողովուրդը բաւական թանկ է վճարել երկու համաշխարհային պատերազմների ժամանակ՝ ինչպէս պատերազմում ծանրագոյն կորուստներ ունենալու, այնպէս էլ խաղաղութեան հաստատման առումներով: Առաջին աշխարհամարտում մենք վճարեցին ցեղասպանութեամբ, մեր հայրենիքի մեծագոյն մասի կորստով, իսկ աւելի ուշ նաեւ վերականգնւած անկախ պետականութեան անկմամբ: Երկրորդ աշխարհամարտում նոյնպէս պատկառելի մարդկային կորուստներ ունեցանք, իսկ աւարտին, յանուն խաղաղութեան, զրկւեցինք մեր կորսւած հայրենիքի մի մասին վերատիրելու հնարաւորութիւնից (Խօսքը ԽՍՀՄ-ի կողմից Արեւմտեան Հայաստանի որոշ տարածքներ Թուրքիայից ազատագրելու ծրագրի մասին է, ինչից խորհրդային ղեկավարութիւնը հրաժարւեց միջուկային պատերազմից զգուշանալու մտահոգութեամբ): Ինչպէս տեսնում ենք, մեզ խաղաղասիրութեան դասեր տալ պէտք չէ ինչպէս արտաքին, այնպէս էլ ներքին ճակատներում:

Մենք լաւ գիտենք, որ պատերազմը մեծագոյն ոճիր է մարդկութեան հանդէպ: Ցանկացած պատերազմում որեւէ կողմի յաղթանակն, ըստ էութեան, պարտութիւն է մարդկութեան համար:

Մենք լաւ գիտենք նաեւ, որ մեծ բանակ պահելու, սպառազինութիւնը համալրելու եւ թարմացնելու համար կատարւող ծախսերը կարելի է փոխարինել ընդհանուր բարեկեցութեան՝ առողջապահութեան, կրթութեան, մշակոյթի զարգացման մէջ ներդրումներով:

Հայաստանի զարգացումն անհնար է առանց խաղաղութեան: Սակայն այդ խաղաղութիւնն իր գինն ունի: Այն պէտք է լինի պատւաբեր: Այդուհանդերձ, անդրադառնանք խաղաղութեան գնի խնդրին, որի մասին մեզ ակնարկում են ինչպէս դրսում, այնպէս էլ ներսում:

Նախ՝ մեզ առաջարկւող խաղաղութիւնը պէտք է արդար լինի: Արդէն ասւեց, որ պատմութիւնը, վերջին հարիւր տարւայ մէջ, մեզ երկու անգամ անարդար խաղաղութիւն է պարտադրել:

Հայ ժողովուրդը ստիպւած է եղել ընդունելու իրեն պարտադրւած անարդար պատերազմի մարտահրաւէրը: Ընդունել է այն եւ յաղթել է: Արցախեան պատերազմում մեր ձեռք բերած յաղթանակի համար վճարել ենք բազմաթիւ զրկանքներով՝ մարդկային կորուստներ, որոշ դէպքերում նաեւ տարածքային կորուստներ, շրջափակում, տնտեսական ճգնաժամ: Այդ զրկանքները հայ ժողովրդի վճարած գինն են յանուն խաղաղութեան: Մենք արդար ենք մղել անարդար պատերազմը եւ արժանի ենք արդար խաղաղութեան:

Եթէ իշխանութիւններին (ցանկացած իշխանութեան) պարտադրւում է խաղաղութեան համար գին վճարել, ապա այդ գինը պէտք է վճարի հէնց ինքը՝ իշխանութիւնը: Իսկ ո՞րն է լինելու իշխանութեան վճարելիքը: Այդ գինը հաստատ զիջումներ անելը չէ: Այդ գինը ուժեղ պետութիւն կառուցելն է: Որպէս խաղաղութեան գին իշխանութիւնը պէտք է ժողովրդավար լինի, արդար կառավարի, հզօրացնի երկրի տնտեսութիւնը, բանակը, հասարակութիւնը՝ նոր պատերազմից չվախենալու, իսկ հարկ եղած դէպքում կրկին պատւով դուրս գալու համար: Այո՛, սա վճարման ձեւ է, երբ իշխանութիւնը իրեն զրկում է նեղ խմբային շահերը սպասարկելու աւանդական դարձած մոլուցքից եւ նւիրւում է ժողովրդին ու պետութեանը: Բայց փոխարէնը ոսկէ տառերով է գրում իր անունը հայոց պատմութեան էջերում:

Կայ վճարելու մէկ այլ տարբերակ եւս՝ այդ իշխանութիւնը հեռանում է…

Խաչատուր Ստեփանեան
պատմական գիտութիւնների դոկտոր

Յարակից լուրեր

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։