Հա

Քաղաքական

01/12/2018 - 14:30

Նախընտրական կրկեսի «հաղորդակից անոթները»

Նախընտրական արշաւի սկիզբն արդէն իսկ տւել է այս ընթացքում ծագած որոշ հարցերի պատասխաններ։ Գլխաւոր խնդիրներից մէկը, որ միշտ առաջ էր քաշւում, վերաբերում էր նախընտրական շրջանում իշխանութեան որդեգրած մարտավարութեանը։ Հարց էր՝ ընտրութիւններն անցկացւելու են, ինչպէս Նիկոլ Փաշինեանն էր ասում, բարիկադները քանդելու կարգախօսի ներքոյ բխող մարտավարութեա՞մբ, թէ շարունակւելու է, ինչպէս Երեւանի աւագանու ընտրութիւններում, սեւ-սպիտակի տարանջատման ձեւաչափը։

ԱՆԱՀԻՏ ԱՂԴԱՄԵԱՆ

 

Նախընտրական արշաւի սկիզբն արդէն իսկ տւել է այս ընթացքում ծագած որոշ հարցերի պատասխաններ։ Գլխաւոր խնդիրներից մէկը, որ միշտ առաջ էր քաշւում, վերաբերում էր նախընտրական շրջանում իշխանութեան որդեգրած մարտավարութեանը։ Հարց էր՝ ընտրութիւններն անցկացւելու են, ինչպէս Նիկոլ Փաշինեանն էր ասում, բարիկադները քանդելու կարգախօսի ներքոյ բխող մարտավարութեա՞մբ, թէ շարունակւելու է, ինչպէս Երեւանի աւագանու ընտրութիւններում, սեւ-սպիտակի տարանջատման ձեւաչափը։ Շատ վերլուծաբաններ դրանով էին պայմանաւորում նաեւ ամբողջ ընտրարշաւի տրամաբանութիւնը, այդպիսով ինչ-որ չափով նաեւ ընտրութիւնների բոլոր մասնակիցների հնարաւորութիւններն էին գնահատւում։

Ինչպէս ցոյց տւեցին ընտրարշաւի առաջին օրերը, Փաշինեանն ու նրա գլխաւորած քաղաքական ուժը նախընտրել են սեւ-սպիտակի մարտավարութիւնը։ Առաջին օրերին այդ մարտավարութիւնը շատ աւելի կոշտ էր, քան կարող էր ենթադրւել։ Ինչո՞վ է պայմանաւորւած այսպիսի բեւեռացումը. ամենայն հաւանականութեամբ, այս հարցում վճռորոշ դեր խաղաց նոյեմբերի 24-ին կայացած երեւանեան երթը, որի սակաւամարդութիւնը անհնար էր թաքցնել։ Այդ փաստը Նիկոլ Փաշինեանի համար ուժերի ստուգատես էր, որը որոշակի մտահոգութիւնների տեղիք տւեց։ Սա, իհարկէ, չի նշանակում, որ Փաշինեանի եւ նրա ղեկավարած քաղաքական ուժի ճնշող առաւելութիւնը որեւէ մէկը կասկածի տակ է դնում։ Ապագայ Ազգային ժողովում «Իմ քայլը» դաշինքի կողմից քաղաքական կայուն մեծամասնութեան ձեւաւորման խնդրի շուրջ որեւէ մէկը չի կասկածում, սակայն անցած շաբաթ օրը կայացած երթը վարչապետի համար տագնապալի ազդակ էր, տհաճ անակնկալ, որ յեղափոխական էյֆորիան, այնուամենայնիւ, զգալիօրէն նւազել է։ Եւ նախկին փորձից բխող այն առասպելը, թէ Նիկոլ Փաշինեանի ցանկացած ուղիղ եթերից 15 րոպէ անց ժողովրդի մեծ զանգւածներ պատրաստ են ցանկացած կէտում յայտնւելու, այս անգամ կարծես չաշխատեց։ Բայց, նորից ենք կրկնում, սա չի նշանակում, որ զանգւածները չեն քւէարկելու Փաշինեանի օգտին։ Պարզապէս այս փաստը ցոյց է տալիս մէկ բան. երբ որեւէ լուրջ խնդիր չդրւեց հանրութեան առջեւ, զանգւածները սկսեցին սթափ գնահատել իրավիճակը, հասկացան, որ առանց իրենց էլ այդ միջոցառումը կարող է կայանալ։

Նոյեմբերի 24-ի յարաբերական ֆիասկոն ցոյց տւեց, որ նոյնիսկ էյֆորիայի եւ փաշինեանական հիպնոսի ներքոյ գտնւող հանրութիւնը դուրս չի գալիս գործողութիւնների երկու պատճառով. եթէ չկայ յստակ նպատակ, եւ մարդիկ չեն հասկանում, թէ ինչու ցանկացած եղանակի պէտք է ողողեն փողոցները, եւ եթէ չեն զգում իշխանափոխութեան արդիւնքներին սպառնացող վտանգ։
Իսկ որ երթը որեւէ կոնկրետ նպատակ չէր հետապնդում, ակնառու էր առաջին պահին, երբ, ի պատասխան լրագրողների հարցին, Փաշինեանն ասաց՝ երթը նւիրւում է Հայաստանին։ Այսինքն՝ յեղափոխութեան թիմում անգամ նեղութիւն չէին քաշել ինչ-որ բան մտածելու՝ իմաստաւորելու իրենց գործողութիւնը։ Բացի այդ, պարզ է, որ նոյեմբերի 24-ին յեղափոխութեանը որեւէ վտանգ չէր սպառնում, ինչպէս հոկտեմբերի 2-ին։ Ուստի Փաշինեանի պոտենցիալ ընտրազանգւածը նախընտրեց շաբաթ օրն անցկացնել ոչ թէ քայլարշաւում, այլ առօրեայ կենցաղային հարցերով, շաբաթօրեայ հոգսերով՝ երկրորդ պլան մղելով Փաշինեանի ծրագրերը։ Սա իսկապէս նշանակում է, որ էյֆորիայի մակարդակը զգալիօրէն իջել է, եւ ընտրազանգւածի համար, եթէ չկան վերոնշեալ երկու փաստարկները, Փաշինեանի օրակարգն արդէն երկրորդ պլան է մղւում։ Փաշինեանի համար սա բաւականին վտանգաւոր երեւոյթ է, քանի որ նա իր հաշւարկներում մեծ տեղ է տալիս հանրութեան էյֆորիկ վիճակին։ Վարչապետի պաշտօնակատարը ժամանակ շահելու խնդիր ունի. իրական գործերը բաւականին մշուշոտ են, եւ, առանց շոշափելի արդիւնքների հասնելու, իշխանութիւնը հնարաւորինս երկար պահելու համար էյֆորիան կարեւորագոյն գործոն է։ Այս պայմաններում Փաշինեանը հասկացաւ, որ անհրաժեշտ է կոշտ հռետորաբանութեան միջոցով վերադառնալ հակայեղափոխութեան վտանգի թեմային։ Այդպէս էլ տեղի ունեցաւ. նախընտրական արշաւի հէնց առաջին օրը «Իմ քայլը» դաշինքի ղեկավարը շեշտեց, որ պէտք է վերջնականապէս հաստատւեն իշխանութիւնում, որպէսզի ռեւանշ տեղի չունենայ։ Նորից ձեւաւորւեցին թիրախներ ընտրազանգւածի համար։ Առաջին թիրախը, այսպէս կոչւած, ռեաւնշիստներն են՝ սեւ ուժերը ի դեմս սերժսարգսեանական ՀՀԿ-ի։ Երկրորդ թիրախը զէնքով իշխանութիւնը իրենցից վերցնել սպառնացող «Սասնայ ծռեր» կուսակցութիւնն է։ Հանրութեան մէջ փորձում են արմատաւորել այն գաղափարը, որ առաջիկայ ընտրութիւնն ամենավճռական ճակատամարտն է, եւ ամէն ինչ ու ամէն ոք պէտք է համախմբւի «Իմ քայլը» դաշինքի շուրջ։ Դրանով է պայմանաւորած Նիկոլ Փաշինեանի աւելի քան կոշտ հռետորաբանութիւնը, նա իր խօսքում անցնում է ընդունելի եւ անընդունելի բոլոր սահմանները, ինչը զարմացնում է նոյնիսկ միջազգային դիտորդներին։ Այս համատեքստում Փաշինեանը անխնայ պիտակաւորում է հանրապետական կուսակցութիւնը, իսկ «Սասնայ ծռերին» էլ ուղղակիօրէն ասում է՝ յանկարծ չշփոթեն իրեն թուլամորթ Սերժ Սարգսեանի հետ։

Այսպիսով՝ Նիկոլ Փաշինեանի մարտավարութիւնը շատ յստակ է։ Այնուհանդերձ, պէտք է նկատել, որ սեւ-սպիտակի մարտավարութիւնը կարծես համընկնում է նաեւ ՀՀԿ-ի շահերի հետ։ Թէկուզ թւում է, թէ ամէն ինչ շատ ծանր է ՀՀԿ-ի կամ «Սասնայ ծռերի» համար, սակայն փաստ է, որ հանրապետականները հէնց այդ խաղի կանոններն էլ ցանկանում էին, քանի որ իրենք ամէն ինչ անելու են, որպէսզի իրենց ասոցացնեն սեւ ուժերի հետ։ Եւ դա արւում է բացայայտօրէն՝ ՀՀԿ նախընտրական պաստառների, հոլովակների եւ այլ ատրիբուտների միջոցով։ Փաստօրէն, Նիկոլ Փաշինեանի մարտավարութիւնը կամայ թէ ակամայ բխում է նաեւ ՀՀԿ ծրագրերից. որքան ընտրազանգւածը բաժանւի յեղափոխական-հակայեղափոխականի, այնքան նրանք կը դառնան միակ ընդգծւած կոշտ ընդդիմութիւնը եւ կարող են յոյս ունենալ, որ ռադիկալ ընդդիմադիր ընտրազանգւածը հէնց իրենց էլ կը տայ քւէն։
Նիկոլ Փաշինեանի կողմից «Սասնայ ծռերին» թիրախաւորելը մեծացնում է նաեւ վերջիններիս վարկանիշը։ «Ծռերի» ընտրազանգւածը շատ դժգոհ է Նիկոլ Փաշինեանի անվճռականութիւնից, նախկին ռեժիմի նկատմամբ հանդուրժողականութիւնից։ Եւ Նիկոլ Փաշինեանը իր կոշտ հռետորաբանութեամբ գրգռում է «Սասնայ ծռերի» ռադիկալ ընտրազանգւածին ու էլ աւելի է ստիպում համախմբւել նոյն «Ծռերի» շուրջը։
Փաշինեանի ագրեսիւ ելոյթները, շատ հնարաւոր է, վանեն նաեւ վերջինիս կողմնակիցներին։
Ընտրարշաւի առաջին օրերը ցոյց են տալիս, որ սեւ-սպիտակ բաժանումը ասես մէկ ընդհանուր խաղի փոխկապակցւած շղթայ լինի։ Փաշինեանը մի կողմից իր ընտրողներին է կոնսոլիդացնում՝ պահպանելով էյֆորիան, որպէսզի տհաճ անակնկալ չունենայ եւ ապագայի համար էլ որոշակի ժամանակ շահի, միւս կողմից էլ նա, դաշտը բաժանելով սեւ-սպիտակի, ընդգծում է, թէ ովքեր են իրական ընդդիմադիրները։ Սա հին գործելաոճ է, որը կիրառւել է բոլոր իշխանութիւնների օրոք։ Երբ իշխանութիւնները փորձել են բարձրացնել որեւէ մէկի վարկանիշը, անխնայ քննադատել են՝ հասարակութեանը հրամցնելով, որ իշխանութեան համար ամենասարսափելին հէնց այդ ուժերն են։ Հիմա մենք ականատեսն ենք հէնց այդ սցենարի. գործի է դրւել մի մարտավարութիւն, որը ձեռք է տալիս թէ՛ պայմանական սպիտակներին, թէ՛ պայմանական սեւերին։ Եւ այս պայմաններում ամենամեծ խնդիրը սկսում են ունենալ այն քաղաքական ուժերը, որոնք փորձում են տեղաւորւել այլ գունային ներկապնակում։ Ըստ էութեան, այժմ նրանք պէտք է կարողանան որեւէ ձեւով այս կաթւածահար խաղի կանոնների պայմաններում իրենց տեղը գտնել։

«Իրատես»

Յարակից լուրեր

  • Մենք ենք, մեր կուռքերը
    Մենք ենք, մեր կուռքերը

    ՀՀ ԱԺ արտահերթ ընտրութիւններն անցան ազատ, արդար, թափանցիկ: Դրանք մեր նորագոյն պատմութեան ամենաարդար ընտրութիւններն էին, կայ համընդհանուր վստահութիւն ընտրութեան արդիւնքների նկատմամբ… Ամէն ինչ հրաշալի է, գրեթէ` թաւշեայ: Արեւմուտքը, կարծես, բաւարարւել է` մեզնից մի փոքր աւելին պահանջելով, յոյս է յայտնել, որ ապագայում աւելի լաւ ընտրութիւն կունենանք: 

  • Ընդդիմութեան դաշտին կազմաւորումը, կամ՝ ձախակողմեան այլընտրանքը Ազգային ժողովէն դուրս
    Ընդդիմութեան դաշտին կազմաւորումը, կամ՝ ձախակողմեան այլընտրանքը Ազգային ժողովէն դուրս

    Հ. Յ. Դաշնակցութեան ցանկին վրայ Ազգային Ժողովի պատգամաւորի թեկնածու Արթուր Խաչատրեան ընտրարշաւի ժամանակ առիթով մը հարցազրոյցի մը մէջ ըսած է թէ շատ դժուար էր Աջ կառավարութեան մը մէջ Ձախ ըլլալ: Խաչատուրեան այն քիչերէն է հայկական իրականութեան մէջ Ընկերվար Միջազգայնականի միակ անդամ կուսակցութեան հանրածանօթ դէմքերէն, որոնք Դաշնակցութեան գաղափարախօսական ինքնութիւնը պարզ ու մէկին բանաձեւած է որպէս «Ձախ»:

  • ԱՄՆ Հայ Դատի յանձնախմբի գործադիր տնօրէն. «Մենք անհամբերութեամբ սպասում ենք նոր կառավարութեան կառուցողական ներգրաււածութեանը»
    ԱՄՆ Հայ Դատի յանձնախմբի գործադիր տնօրէն. «Մենք անհամբերութեամբ սպասում ենք նոր կառավարութեան կառուցողական ներգրաււածութեանը»

    Ամերիկայի Հայ Դատի յանձնախմբի գործադիր տնօրէն Արամ Համբարեանի խօսքով՝ իրենք դեկտեմբերի 9-ին կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրութիւնները ողջունում են որպէս ժողովրդավարութեան յաղթանակ, որը ռազմավարական առումով կնորացնի ԱՄՆ-Հայաստան յարաբերութիւնները:

  • «Փաստ». «Յուսանք, որ այս «փրկիչը» հաշւի կառնի նախորդից ստացած դասերը եւ նոյն սխալները թոյլ չի տայ»
    «Փաստ». «Յուսանք, որ այս «փրկիչը» հաշւի կառնի նախորդից ստացած դասերը եւ նոյն սխալները թոյլ չի տայ»

    «Փաստ» թերթը գրում է. «Երբ վերջին արտահերթ խորհրդարանական ընտրութիւնները համեմատում ենք նախկինում տեղի ունեցած ընտրութիւնների հետ, ապա կարող ենք արձանագրել, որ այս անգամ դրանք միանշանակ եւ՛ արդար էին, եւ՛ ազատ, եւ՛ մրցակցային, «Փաստ» օրաթերթի թղթակցի հետ զրոյցում ասաց «Թրանսփարենսի ինթերնեշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի ծրագրերի ղեկավար Վարուժան Հոկտանեանը:

  • «Հայոց աշխարհ». «Պապիկներն ու թոռնիկները»
    «Հայոց աշխարհ». «Պապիկներն ու թոռնիկները»

    «Հաոց աշխարհ» թերթը գրում է. «Խորհրդարանական ընտրութիւններին յաջորդած ներկայ սուր պաշտօնակռւի ընթացքում իշխանութեան վերին սանդղակներում դրսեւորւում է մի տարօրինակ օրինաչափութիւն։

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։