Հա

Քաղաքական

12/03/2019 - 10:40

Հայ-իրանական յարաբերութիւնների առարկայական օրակարգը եւ քարոզչական հարթութիւնում Բաքւի տապալումը

Հայաստանի արտաքին քաղաքական ուղեգծում ցանկացած ակտիւացում` յատկապէս ռազմավարական որեւէ ուղղութեամբ, բաւական ծանր է ընկալւում Ադրբեջանում. ի վերջոյ, Բաքւի արտաքին քաղաքականութեան հռչակւած առանցքային ուղեգծերից է Երեւանի մեկուսացման խիստ վիճարկելի վեկտորը։ 

ԱՐՄԷՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ

 

Հայաստանի արտաքին քաղաքական ուղեգծում ցանկացած ակտիւացում` յատկապէս ռազմավարական որեւէ ուղղութեամբ, բաւական ծանր է ընկալւում Ադրբեջանում. ի վերջոյ, Բաքւի արտաքին քաղաքականութեան հռչակւած առանցքային ուղեգծերից է Երեւանի մեկուսացման խիստ վիճարկելի վեկտորը։ Թերեւս, դա է պատճառը, որ ՀՀ բարձրագոյն իշխանութեան որեւէ ներկայացուցչի արտասահմանեան այցը, բացի բովանդակային նշանակութիւնից, հայկական կողմին մշտապէս ապահովել է նաեւ քարոզչական յաղթաթղթեր հարեւան ոչ բարեկամական երկրի հետ առնչութիւնների, իսկ ըստ ադրբեջանական մօտեցման՝  մրցակցութեան տարբեր հարթութիւններում՝ ընդ որում, թէ՛ ներքին, թէ՛ արտաքին։

Ուստի վերոնշեալի համատեքստում պատահական չէ, որ անցեալ ամսւայ վերջին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի՝ Իրան կատարած բաւական արդիւնաւէտ այցի յատկապէս քարոզչական ֆոնը տարբեր հարթութիւններում Բաքուն պէտք է փորձեր մեղմել իրանական ուղղութեան՝ նախապէս պլանաւորւած ակտիւացմամբ։ Աւանդաբար հայկական որեւէ պատւիրակութեան՝ Իրան ծրագրւող այցի վերաբերեալ պաշտօնական տեղեկատւութեան շրջանառումից անմիջապէս յետոյ ադրբեջանական կողմը հապճեպ կերպով օրակարգ է բերում պահուստային «զինանոցում» եղած իրանական ուղղութեան՝ շատ յաճախ անգամ ոչ արդիական ծրագրերը:

Նիկոլ Փաշինեանի գլխաւորած պատւիրակութեան՝ Իրան կատարած այցից յետոյ յաջորդաբար տեղի ունեցան ադրբեջանական 2 պատւիրակութիւնների այցեր Իրան: Առաջինի՝ Ադրբեջանի Էկոնոմիկայի նախարար Շահին Մուստաֆաեւի այցի շրջանակներում ներառւած հանդիպումներում քննարկւել են տնտեսական, ֆինանսական, տրանսպորտային, էներգետիկ ոլորտներում օրակարգում եղած ծրագրերը եւ ոչ մի նոր բան: Մուստաֆաեւի գլխաւորած պատւիրակութիւնը մասնակցել է նաեւ զուտ իրանական (բայց համակողմանի նշանակութեան) «Ղազւին-Ռաշթ» երկաթգծի բացման արարողութեանը, որին մասնակցել են նաեւ պատւիրակութիւններ Իրաքից եւ Պակիստանից:

Բովանդակային առումով շատ աւելի սնանկ է եղել ԱԳ նախարար Էլմար Մամեդեարովի այցը, որի արձանագրած ամենաշոշափելի արդիւնքը երկկողմ քաղաքական յարաբերութիւնների բարձր մակարդակի եւ փոխադարձ հետաքրքրութիւն ներկայացնող ծրագրերի շարունակականութեան ապահովման պատասխանատւութեան ընդգծումն էր:

Մինչդեռ արարողակարգային առումով երկու պատւիրակութիւններն էլ  բաւական բարձր ընդունելութեան են արժանացել Իրանում, ինչը, թերեւս, ամենակարեւորն էր քարոզչական հարթութիւնում ադրբեջանական կողմի ակնկալիքների առումով, ասել է թէ՝ «ձեւի առաւելութիւնը բովանդակութեան նկատմամբ» տրամաբանութեան մէջ։

Աւելին՝ իրանական ԶԼՄ-ներն ինչպէս Ռուհանի-Մամեդեարով, այնպէս էլ Զարիֆ-Մամեդեարով հանդիպումների վերաբերեալ հրապարակումներում Արցախին որեւէ անդրադարձ չեն արել, ինչը վարչապետ Փաշինեանի թեհրանեան այցի ֆոնին թերեւս Մամեդեարովի այցի հիմնական նպատակներից մէկն էր:

Մինչդեռ նոյն քարոզչական հարթութիւնում ադրբեջանական կողմի ձեռքբերումները, հնարաւոր է՝ նաեւ առաւելագոյն արդիւնաւէտութիւն գրանցէին, եթէ չլինէր իրանական քարոզչամեքենայի մէկ այլ՝ գուցէ ոչ միտումնաւոր վերաբերմունքը։ ԻԻՀ նախագահի եւ ԱԳ նախարարի հետ Մամեդեարովի ունեցած հանդիպումների վերաբերեալ անգլալեզու տեղեկատւութեան մէջ Ադրբեջանի ԱԳ նախարարը ներկայացւել է, ոչ աւել, ոչ պակաս, որպէս այդ երկրի նոր դեսպանն Իրանում, ասել է, թէ՝ ճիշտ այն գործառոյթի համատեքստում, որով Բաքւի գլխաւոր դիւանագէտը մեկնել էր Թեհրան։ Այս իրողութիւնը եւ ադրբեջանական ԶԼՄ-ներում դրա ներկայացումը, յատկապէս իրանական կողմի վերաբերմունքի հնարաւոր միտումների ընդգծմամբ, ըստ էութեան, էականօրէն նւազեցրին ադրբեջանական պատւիրակութիւնների այցերի քարոզչական էֆեկտը:

Ինչ վերաբերում է վարչապետի այցից յետոյ իրանական ուղղութեամբ հայկական օրակարգի յաջորդիւ բովանդակային, այլ ոչ քարոզչական առարկայական քայլերին, ապա Երեւանի կողմից ակտիւ նախաձեռնողականութեան դրսեւորմամբ առաջնային պլան պէտք է մղւեն՝

  1. Երկկողմ ոչ միայն միջպետական, այլեւ մասնաւոր շրջանակների համագործակցութեանը նպաստող տարաբնոյթ ծրագրերը:
  2. ԻԻՀ-ԵԱՏՄ ձեւաչափում փոխգործակցութեան մեխանիզմների յստակեցումը, որտեղ հայկական կողմը պէտք է միանշանակօրէն օգտագործի որպէս Իրանի հետ միակ ցամաքային սահամանկից երկրի բացառիկ առաւելութիւնները:
  3. ԻԻՀ-ի հետ օբեկտիւօրէն զարգացող եւ խորացման ու բազմազանեցման լայն հնարաւորութիւններ ունեցող ուղղութիւններում բազմակողմանի ձեւաչափերի նախաձեռնման գործողութիւններ, որպէս օրինակ՝ Հայաստան-Իրան-Իրաք, Հայաստան-Իրան-Կատար, Հայսատան-Իրան-Լիբանան, Հայաստան-Իրան-Սիրիա, ինչու ոչ՝ Հայաստան-Իրան-Չինաստան, Հայաստան-Իրան-Հնդկաստան եւ այլն: Թւարկւածները այն հիմնական վեկտորներից են, որոնք հնարաւորինս զերծ են Իրանի դէմ ամերիկեան պատժամիջոցների ազդեցութիւնից եւ, իհարկէ, մի շարք նեղ առանձնայատկութիւններ հաշւի առնելու, ինչպէս նաեւ հաշւէնկատ ու հաւասարակշռւած մօտեցում դրսեւորելու պարագայում, նւազագոյն բացասական հետեւանքներ կարող են ունենալ Երեւանի համար:

Ինչ վերաբերում է, օրինակ, Վրաստանի, ԵՄ-ի եւ մի շարք այլ ուղղութիւններով համատեղ ձեւաչափերի մշակմանը, ապա ներկայում Իրանի շուրջ ձեւաւորւած միջազգային ոչ բարենպաստ իրավիճակի պարագայում դրանց նշանակութիւնն առաւելապէս քաղաքական եւ քարոզչական հարթութիւններում են՝ կարճաժամկէտ հեռանկարում զուրկ բովանդակային արդիւնաւէտութիւնից՝ իհարկէ, օբեկտիւօրէն պայմանաւորւած երրորդ կողմերի արտաքին քաղաքական առաջնահերթութիւններով:

«Արմէնպրես»

Յարակից լուրեր

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։