Հա

Քաղաքական

15/09/2019 - 10:00

«Ո՞վ... ե՞ս...», կամ յիշողութեան թարմացման օպերացիա Լեւոն Շիրինեանի հետ

«Ո՞վ... ե՞ս... չէէէ, ընկեր պետը». մօտաւորապէս այս փիլիսոփայութեամբ ընթացաւ մեր զրոյցը քաղաքագէտ Լեւոն Շիրինեանի հետ, երբ փորձեցինք թարմացնել նրա յիշողութիւնները եւ պարզել նրա նախկին դիրքորոշումները Ռոբերտ Քոչարեանի (որի աշխատակազմում, ի դէպ, որպէս արտաքին քաղաքականութեան հարցերով գլխաւոր մասնագէտ, ժամանակին աշխատել է պարոն Շիրինեանը) եւ Սերժ Սարգսեանի մասին, որոնց շրջանի Հայաստանը Լ. Շիրինեանը ներկայումս անւանում է «գողապետութիւն (լութոկրատիա)», իսկ այդ «գողապետութեան» պարագլուխը, ըստ քաղաքագէտի, բնականաբար «Քոչարեան-Սերժ» տանդեմն է:

«Ո՞վ... ե՞ս... չէէէ, ընկեր պետը». մօտաւորապէս այս փիլիսոփայութեամբ ընթացաւ մեր զրոյցը քաղաքագէտ Լեւոն Շիրինեանի հետ, երբ փորձեցինք թարմացնել նրա յիշողութիւնները եւ պարզել նրա նախկին դիրքորոշումները Ռոբերտ Քոչարեանի (որի աշխատակազմում, ի դէպ, որպէս արտաքին քաղաքականութեան հարցերով գլխաւոր մասնագէտ, ժամանակին աշխատել է պարոն Շիրինեանը) եւ Սերժ Սարգսեանի մասին, որոնց շրջանի Հայաստանը Լ. Շիրինեանը ներկայումս անւանում է «գողապետութիւն (լութոկրատիա)», իսկ այդ «գողապետութեան» պարագլուխը, ըստ քաղաքագէտի, բնականաբար «Քոչարեան-Սերժ» տանդեմն է:

Մեծ ջանքերով պարոն Շիրինեանին տանելով ոչ վաղ անցեալ՝ պարզեցինք, որ նա ոչ միայն նման ծայրայեղ բառերով հանդէս չի եկել, ուղղւած՝ «Քոչարեան-Սերժ» տանդեմին, այլեւ՝ ճիշտ հակառակը, շատ դէպքերում արտայայտել է դրական կարծիք:

Մեր «հարցաճնշումների» արդիւնքում՝ պարոն Շիրինեանն, այդուհանդերձ, խոստովանեց, որ ժամանակին կողմ է եղել Ռ. Քոչարեանի՝ ներկայիս այդ «գողապետի», մեծ քաղաքականութիւն վերադարձին. «Ռոբերտ Քոչարեանի վերադարձը քաղաքականութիւն, կարծում եմ, նոյնիսկ պարտադիր է»: Սա ժամանակի մամուլում պահւող նիւթերից է, հրապարակւած՝ 2011 թ.: Քաղաքագէտն այստեղ խօսում է նաեւ Քոչարեանի միջոցով իշխանութեան հաւասարակշռութեան անհրաժեշտութեան մասին եւ երեք նախագահներով ձեւաւորւելիք եռանկեան առկայութիւնը համարում դրական երեւոյթ: «Քոչարեանի փոխարէն լինէի, հէնց այդ կարեւոր խնդիրը լուծելու համար կը գայի»,- եզրակացնում էր պարոն Շիրինեանը:

Լեւոն Շիրինեանը ժամանակին բազմիցս ողջունել է նաեւ մէկ այլ «գողապետի» կամ «լութոկրատիստի»՝ Սերժ Սարգսեանի քաղաքականութիւնը: Դա էլ խոստովանեց պարոն Շիրինեանը: Մամուլում յայտնի են բազմաթիւ օրինակներ: Քաղաքագէտը, օրինակ, միանշանակ ճիշտ է համարել Սերժ Սարգսեանի քայլերը՝ կապւած հայ-թուրքական յայտնի արձանագրութիւնների հետ: Լրատւամիջոցին տւած հարցազրոյցում նա յայտնել է, որ Հայաստանը հայ-թուրքական արձանագրութիւնների ստորագրման գործընթացում ճիշտ դիրքորոշում է ունեցել. «Մենք ուղղակի անվստահութիւն ունենք իշխանութեան հանդէպ եւ ամէն մէկս մի բան հնարում ենք եւ սկսում խօսել: Կա միջազգային հանրութիւն, որին պէտք է հաշւի առնել, ամէն ինչ մերժելը մեր ուժերի մէջ չէ. Ուկրայնիան մեզ օրինակ, որը յայտնւեց անդունդի մէջ»: Լեւոն Շիրինեանը կարծիք է յայտնել, որ այդ փաստաթղթերը «տողատակեր» չունեն, եւ համակարծիք է եղել Սերժ Սարգսեանի հետ նաեւ այն հարցում, որ թուրքական կողմն է ձախողել բանակցութիւնները: Քաղաքագէտի այդպիսի հաստատումները բազմաթիւ են:

2009 թ. աշնան թէժ օրերին, երբ հանրութիւնը ՀՀ-ում եւ սփիւռքում ընդվզում էր հայ-թուրքական Ցիւրիխեան արձանագրութիւնների եւ դրանք ստորագրող է. Նալբանդեանի դէմ, պարոն Շիրինեանն, օրինակ, յայտարարել է, որ թուրքական կողմն իր բնաւորութեան համաձայն փորձեց առաւելագոյնը ստանալ` ինչ-որ բան խցկելով յայտարարութեան տեսքով, ինչին Նալբանդեանը արժանապատիւ պատասխան է տւել: Քաղաքագէտը յաւելել է նաեւ, որ Հայաստանն արժանապատւօրէն դուրս կը գայ ստեղծւած իրավիճակից:

Լեւոն Շիրինեանը 2014 թ. ողջունել է նաեւ «գողապետ» Սերժ Սարգսեանի՝ Նիւ Եօրքում ընթացող ՄԱԿ-ի Գլխաւոր ասամբլեայի 69-րդ նստաշրջանի ընթացքում ունեցած ելոյթը, որտեղ նախագահը անդրադարձաւ հայ-թուրքական արձանագրութիւնների վաւերացման խնդրին եւ հնչեցրեց «գրողի ծոցը վաւերացնէք» արտայայտութիւնը. «Սերժ Սարգսեանը պատկերը փոխեց, ֆոլկլեոր օգտագործեց, չասաց որ ինքն է ասում, այլ Արցախի եւ Հայաստանի պարզ քաղաքացիներն են ասում: Շատ տեղին էր: Դա նաեւ մի արտայայտութիւն է, որն օգտագործւում է մեր հասարակութեան մէջ` մանաւանդ թուրքերի հանդէպ: Կոնտեքստի մէջ ճիշտ էր»,- յայտարարել է քաղաքագէտը:

Նոյն այս առիթով «գողապետի», ներողութիւն, այն ժամանակ՝ դեռեւս նախագահ Սերժ Սարգսեանի հասցէին բազմաթիւ են գովեստի խօսքերը, օրինակ. «Շատ լաւ ասւել է՝ գրողի ծոցը, լաւ քայլ է արւած, ճիշտ է արւած Հայոց Ցեղասպանութեան 100-ամեակի նախօրեակին»,- յայտարարել է քաղաքագէտը՝ յաւելելով, որ հայկական կողմը լաւ հաշւարկ է կատարել այս յայտարարութիւնից առաջ:

Պարոն Շիրինեանի փորձառութիւնը միանշանակ գնահատելի է. նա փայլուն կերպով հասկացաւ, որ մեր զանգը եւ հարցադրումները պատահական չէին, ուստի՝ լաւագոյնս կարողացաւ «բացատրել», թէ ինչու է դրական արտայայտւել, ողջունել կամ արդարացրել այժմեան «գողապետերին»: Չնայած կամ այդուհանդերձ, խօսքի մէջ մի պահ էլի «դժւարացաւ» խոստովանել, որ գովել է Սերժ Սարգսեանին: Դէ, ներելի է. տարիքի հետ շատ բաներ են խառնւում իրար մարդու գլխի մէջ:

Խոստովանենք. քաղաքագէտի խորութիւնը նաեւ դրա մէջ է. պիտի կարողանալ ամէն ինչ բացատրել, թէեւ՝ տհաճ եւ զայրացկոտ տոնով, քանի որ, բնականաբար, այս ամէնը ներկայ «յեղափոխական» նիրւանայի մէջ, բնաւ պէտք չէր ջրի երես հանել: Բայց դէ՝ անցեալից չես փախչի, պարոն Շիրինեանն էլ դա լաւ ըմբռնեց եւ, ի պատիւ իրեն, ամէն ինչ ընդունեց եւ խոստովանեց: Խոստովանեց նաեւ, որ ներկայումս իր կողմից անխնայ քննադատւող Ռուսաստանը 2014 թ. եղել է «վիճակ առաջացնող», եւ ինքը յատուկ ելոյթով փառաբանել է Սերժ Սարգսեանի՝ ԵԱՏՄ մուտքը:

Կարճատեւ զրոյցը նաեւ մի կարեւորագոյն բացայայտում արեց. պարզւում է, որ պարոն Շիրինեանի եւ Սերժ Սարգսեանի ջրերը սկսել են մի առւով չհոսել 2016 թ. Ապրիլեան քառօրեայի եւ նոյն թւականի «Սասնայ ծռեր» ահաբեկչական խմբաւորման գործողութիւններից յետոյ: Տրամաբանօրէն կարելի է եզրակացնել, որ եթէ չլինէին այդ դէպքերը, նշանակում է՝ պարոն Շիրինեանը շարունակելու էր իր «ողջոյնի» ուղեգիծը առ ներկայիս «գողապետ»: Ստացւում է, որ պարոն Շիրինեանի դժգոհութիւնն առ մերօրեայ «գողապետ» գոնէ այդ շրջանում կապւած է եղել Ապրիլեան քառօրեայի եւ «Սասնայ ծռերի» դէպքերի, այլ ոչ՝ «Հայաստանը գողապետութեան վերածելու» փաստի հետ: «Քոչարեան-Սերժ» տանդեմի «գողապետական» վարքագիծը, պարոն Շիրինեանը յետոյ է նկատել, հաւանաբար՝ Փաշինեանի քայլքը նկատելուց յետոյ:

Դէ, ինչ վերաբերում է Քոչարեանին, միւս, նրա խօսքով՝ «գողապետին», ապա պարոն Շիրինեանը նրա «լութոկրատիզմը» չէր նկատել ո՛չ նրա ապարատում աշխատելու տարիներին, ոչ հետագայում, քանի որ, առնւազն մամուլում իսպառ բացակայում են Քոչարեանի հասցէին նրա կողմից տւեալ շրջանում արւած նման որակումները, աւելին, ինչպէս նշեցինք, 2011 թ. Շիրինեանը կողմ է եղել, որ նշեալ «գողապետը», «մարտի 1-ի սպանդի կազմակերպիչը», «Նոր Հայաստանի ապագայի հիմքերին հարւածող եւ Փաշինեանի յեղափոխութեան կողմից ոչնչացման ենթակայ գլխաւոր թիրախը» վերադառնայ քաղաքականութիւն: Միգուցէ մինչ 2011 թ. դեռ պարոն Շիրինեանին յայտնի չէ՞ր Քոչարեանի «գողապետական» վարքագիծը, յետո՞յ է նա այդ ամէնը պարզել, հաւանաբար՝ դարձեալ Փաշինեանի քայլքը նկատելուց յետո՞յ՝ բարդ է ասելը…

 

Այնուամենայնիւ.

 

- Պարոն Շիրինեան, դուք ձեր գրառումներում ծայրայեղ ծանր քննադութեան էք ենթարկում ՀՀ նախկին նախագահներին, մասնաւորապէս՝ Ռոբերտ Քոչարեանին, որին անւանում էք գողապետ, պետութեան կեղեքիչ եւ այլն։ Մեզ հետաքրքրում է՝ Քոչարեանի պաշտօնավարումից յետոյ դուք երբեւիցե կողմ արտայայտւե՞լ էք նրա՝ քաղաքականութիւն վերադարձին:

- Այո, երբ որ Սերժ Սարգսեանի իշխանութիւնը շատ էր ուժեղացել, երեւի էլի դուք էք եղել, հարցրել էք, ասել եմ՝ իրաւունք ունի, խօսքիս տէրն եմ, ասեմ՝ ինչի համար, որովհետեւ իշխանութիւնը պիտի հաւասարակշռւի, եւ այդ հաւասարակշռութիւնը պայքարող թեւերի միջեւ՝ հզօրութեան իմաստով, հզօրութեան չափորոշիչներով պիտի լինեն նրանք, ովքեր կարող են իրար հաւասարակշռել, հիմա էլ նա կարող է, որովհետեւ դատարանի վճիռ չկայ եւ այլն, նա հիմա էլ իրաւունք ունի:

 

- Ինչի՞ իրաւունք ունի:

- Կարող է մասնակցել ամէն ինչին, որովհետեւ դատարանը նրան կարող է եւ արդարացնել: Ես քաղաքագէտ եմ եւ 1990-ական թթ. Դաշնակցութեան մէջ էլ եմ ասել այն օբիեկտիւ գործընթացների գնահատականները, ինչը որ կայ, հիմա էլ եմ ասում՝ նա իրաւունք ունի, եւ ոչ-ոք չի զրկել նրան այդ իրաւունքից: Վճիռ կը լինի՝ կարդարանայ, չի արդարանայ՝ դա այլ հարց է:

 

- Մեզ հետաքրքրում է ձեր կարծիքը, դուք կողմ եղե՞լ էք, որ նա վերադառնայ:

- Ո՞վ: 

 

- Դուք:

- Ո՞վ վերադառնայ:

 

- Քոչարեանը:

- Ուզում է վերադառնայ, ուզում է՝ չէ, ինձ հարցրել են՝ իրաւունք ունի, ասել եմ՝ իհարկէ այո, Քոչարեանը իրաւունք ունի եւ միշտ էլ կարող էր վերադառնալ, ի՞նչ է եղել, նրան զրկել ե՞ն այդ իրաւունքից: Հիմա եթէ դատարանը կորոշի, որ արդար է՝ կարող է գալ:

 

- Երկրորդ հարցը վերաբերում է Սերժ Սարգսեանին, ում եւս դուք ծանր քննադատութեան էք ենթարկում։ Դուք իր պաշտօնավարման տարիներին երբեւիցէ դրական գոյներով չէ՞ք ներկայացրել նրա քաղաքականութիւնը, մասնաւորապէս՝ արտաքին քաղաքականութեան մասով։

- Եթէ հաւասարակշռւած է եղել՝ ներկայացրել եմ, իմ քննադատութիւնը խստացել է Սերժ Սարգսեանի հանդէպ Ապրիլեան պատերազմի օրերին եւ «Սասնայ ծռերի» ժամանակ: Ես «Սասնայ ծռերի» յեղափոխութեան կողմն եմ եղել, իսկ Ապրիլեան պատերազմին ասել եմ՝ գերագոյն գլխաւոր հրամանատարն ո՞ւր է եւ ի՞նչ է անում:

 

- Այսինքն՝ դուք կտրուկ փոխել էք նախկին ձեր դիրքորոշումները:

- Ո՞րն է իմ դիրքորոշումը եղել, որ: Լսէք, էսպիսի մի բան, ես ոչ քաղաքական գործիչ եմ եղել, ոչ կուսակցութիւն եմ ունեցել (թարմացնենք նաեւ այս հողի վրայ որոշ դետալներ. պարոն Շիրինեանը ընդամենը մի քանի ամիս առաջ գլխաւորել է իր իսկ ստեղծած Հայաստանի Քրիստոնեայ-ժողովրդավարական կուսակցութեան համամասնական ցուցակը՝ մասնակցելով 2018 թ. դեկտեմբերի 9-ի խորհրդարանական ընտրութիւններին), ոչ էլ անձնական յարաբերութիւններ, ինձ հարցրել են որպէս քաղաքագէտի՝ ես բացատրել եմ գործընթացները, ինչպէս որ հիմա ձեզ բացատրեցի:

 

- Այսինքն՝ նախկինում Սերժ Սարգսեանն իրեն արդարացնում էր, եւ դուք կողմ էիք նրան:

- Եթէ արդարացրած լինէր՝ յեղափոխութիւն չէր լինի:

 

- Այսինքն՝ դուք երբեք նրան դրական կողմերով չէ՞ք ներկայացրել:

- Ո՞ւմ:

 

- Սերժ Սարգսեանին:

- Դժւարանում եմ ասել, որովհետեւ՝ ի՞նչ դրական… Բայց առանձնապէս ես ասեցի, որ սրւել է հարցը Ապրիլեան պատերազմից յետոյ:

 

- Արտաքին քաղաքականութեան մասո՞վ էլ չէք ողջունել Սերժ Սարգսեանին:

- Արտաքինո՞ւմ: Երբ որ նա ԵԱՏՄ մտաւ, ես ելոյթ եմ ունեցել եւ պաշտպանել եմ, ասել եմ՝ որովհետեւ, հաւանաբար… եւ հիմա էլ եմ ենթադրում, որ Ռուսաստանը վիճակ է առաջացրել, եւ նա պիտի անէր այն, ինչ արել է: Եւ այդ դիրքորոշումն էլ ունեմ հիմա: Այսինքն՝ պաշտպանել եմ էդ դէպքում, երբ որ ուրիշները ոռնում էին, գուցէ եւ Երկիր Մեդիայից:

 

Yerkir.am

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։