Հա

Քաղաքական

05/09/2018 - 10:50

Անկարայի նախիջեւանեան փորացաւը. Ռուսաստանը թոյլ կը տա՞յ նրան ռազմակայան կառուցել իր քթի տակ

Նախիջեւանում ռազմակայանի բացման թեման արդէն մի քանի ամիս է՝ քննարկւում է։ Թուրքիան ու Ադրբեջանը ժամանակ առ ժամանակ անկլաւի տարածքում համատեղ զօրավարժութիւններ են անցկացնում։

«alikonline.ir» - Նախիջեւանում ռազմակայանի բացման թեման արդէն մի քանի ամիս է՝ քննարկւում է։ Թուրքիան ու Ադրբեջանը ժամանակ առ ժամանակ անկլաւի տարածքում համատեղ զօրավարժութիւններ են անցկացնում։

Լրատւամիջոցներում կրկին սկսել են խօսել Նախիջեւանում Անկարայի ռազմակայանի հաւանական տեղակայման մասին։ Մասնաւորապէս, այս մասին գրել է «Sözcü» պարբերականը։

Հրապարակման մէջ նշւում էր, որ Սոմալիից ու Կատարից յետոյ Թուրքիան կարող է ռազմակայան բացել նաեւ Նախիջեւանում։ Հեղինակը նշում էր, որ արդէն երկար ժամանակ է տեղակայման թեման շրջանառւում է, ու այս քննարկումներն ակտիւացել են Հայաստանում ռուսական ռազմական հենակէտի գործառոյթների ընդլայնումից յետոյ (որը տեղի է ունեցել  2010 թ.ին)։

Յատկանշական է, որ պաշտօնական Անկարան դեռ չի մեկնաբանում այդ թեման։ Թուրքագէտ Վարուժան Գեղամեանի կարծիքով` դժւար սակաւաթիւ ընդդիմադիր թերթերից մէկը այդքան ներքին տեղեկութիւն ունենայ։ Գեղամեանն ասում է, որ դեռ 2010 թւականից թուրքական մամուլում ու փորձագէտների շրջանում խօսում են Նախիջեւանում ռազմական հենակէտ ունենալու մասին։

«Sputnik» Արմենիայի թղթակցի հետ զրոյցում փորձագէտը նշեց, որ եթէ Թուքիայի իշխանութիւնները ուզենային տեղեկութեան «արտահոսք» ապահովէին, ապա կանէին դա լոյալ ԶԼՄ-ների միջոցով` «Sabah»-ի, «Hurriyet»-ի, այլ ոչ թէ «Sözcü»-ի միջոցով, որը վառ արտայայտւած ընդդիմադիր բնոյթի է:

Վերջին ամիսների ընթացքում իրավիճակը հայ-ադրբեջանական սահմանին Նախիջեւանի ուղղութեամբ բազմիցս սրւել է։ Ադրբեջանական զինուժն ապրիլ-մայիս ամիսներին իր դիրքերը մօտեցրեց հայկականին։ Հիմա, երբ իրավիճակը քիչ թէ շատ կայուն է, Թուրքիայում սկսեցին խօսել անկլաւի տարածքում իրենց ստորաբաժանումների տեղակայման մասին։

Ռազմական փորձագէտ Հայկ Նահապետեանի կարծիքով` Նախիջեւանում թուրքական կայանի տեղակայումը, ինչը տեսականօրէն լրիւ հնարաւոր է, կարող է լուրջ վտանգ ներկայացնել ինչպէս Հայաստանի, այնպէս էլ Մոսկւայի համար։ Հաշւի առնելով, որ Թուրքիան ՆԱՏՕ-ի անդամ է, դժւար չէ գլխի ընկնել ինչպէս կարձագանգի Ռուսաստանն այն բանին, որ ՆԱՏՕ-ի նոր կայան յայտնւի հարաւային սահմանների անմիջական հարեւանութեամբ։

«Նախիջեւանում թուրքական կայանի բացումը դա ՆԱՏՕ-ի ուղիղ ներխուժում է Հարաւային Կովկաս` դրանից բխող բոլոր հետեւանքներով։ Այդ ներխուժումը լրիւ տեղաւորւում  է Վաշինգտոնի` Ռուսաստանին ծնկի բերելու տրամաբանութեան մէջ։ Բնականաբար, Մոսկւան բաւականին խիստ կարձագանգի, եթէ Անկարան որոշի դիմել այդպիսի քայլի»,- նշեց Նահապետեանը։

Նա նշում է, որ թէեւ հիմա Ռուսաստանն ու Թուրքիան մտերմացել են, Մոսկւան շարունակում  է դիտարկել Անկարային որպէս  աշխարհաքաղաքական, ռազմավարական  հակառակորդի ու ՆԱՏՕ-ի առաջատար անդամներից մէկի։ Իսկ Մոսկւայի քայլերը, ուղղւած  Թուրքիայի հետ առանձին ոլորտներում համագործակցութեան ամրապնդմանը, նպատակ ունեն առաւելագոյնս թուլացնել Թուրքիա-ՆԱՏՕ կապերն ու չէզոքացնել հարաւարեւելեան դաշինքի դրօշը։

Բազայի տեղակայումը Նահապետեանի խօսքով՝  նոր լուրջ լարւածութիւն կը մտցնի ռուս-ադրբեջանական յարաբերութիւններում։ Նախիջեւանում թուրքական զօրքերի առաջացումը լրջօրէն կը խախտի ռազմական բալանսը։ Ադրբեջանի օգնութեամբ Թուրքիան տարածաշրջանում ռազմաքաղաքական գործօն է դառնում։

Նահապետեանը նշեց, որ պէտք չէ մոռանալ նաեւ այն մասին, որ Անկարան անդադար փորձեր է անում ակտիւացնել իր դերակատարութիւնը արցախեան կարգաւորման մէջ։ Արցախի հարցով բանակցութիւնները, ինչպէս յայտնի է, ընթանում են ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների ձեւաչափով։ Վերջին տարիներին Թուրքիան փորձում է խցկւել այդ ձեւաչափի մէջ։

Փորձագէտը կարծում է, որ Նախիջեւանում ռազմակայանի տեղակայման պէս արցախեան գործընթացին Թուրքիայի միջամտութեան սպառնալիքն աւելի զգալի կը դառնայ։ Ադրբեջանը շահագրգռւած է, որ բանակցութիւնների ձեւաչափը փոխւի։ Իսկ թուրքական բանակն իր տարածք հրաւիրելով Բաքուն միջնորդների վրայ ճնշում գործադրելու լրացուցիչ յաղթաթուղթ է ստանում` ձեւաչափը վերանայելու նպատակով։

Յարակից լուրեր

  • Շահան Գանտահարեան. «Արաբական մամուլում Ցեղասպանութեանն անդրադարձող հրապարակումները խօսում են Անկարայի հետ հակասութիւնների մասին»
    Շահան Գանտահարեան. «Արաբական մամուլում Ցեղասպանութեանն անդրադարձող հրապարակումները խօսում են Անկարայի հետ հակասութիւնների մասին»

    Արաբական մամուլում Հայոց Ցեղասպանութեանն անդրադարձող հրապարակումները խօսում են տարածաշրջանում Անկարայի հետ զարգացող հակասութիւնների մասին:

  • Ստեփան Դանիէլեան. «Ադրբեջանի նետած մարտահրաւէրը. սա արդէն փոխում է Արցախի խնդրի տրամաբանութիւնը»
    Ստեփան Դանիէլեան. «Ադրբեջանի նետած մարտահրաւէրը. սա արդէն փոխում է Արցախի խնդրի տրամաբանութիւնը»

    Ալիեւը Ադրբեջանի իշխող կուսակցութեան համագումարում յայտարարել է, որ «Մենք չպէտք է մոռանանք մեր պատմական հողերի մասին։ Այս մասին ֆէյսբուքեան իր էջում գրել է քաղաքական վերլուծաբան Ստեփան Դանիէլեանը:

  • Փորձագէտ. «Թուրքիան շարունակում է վարել հին քաղաքականութիւնը Հայաստանի հանդէպ»
    Փորձագէտ. «Թուրքիան շարունակում է վարել հին քաղաքականութիւնը Հայաստանի հանդէպ»

    Թուրքական կողմից Հայաստանի հետ յարաբերութիւնների հաստատման որեւէ ցանկութիւն չի նկատւում։ Այս մասին «News.am»-ի թղթակցի հետ զրոյցում ասել է Հայաստանի Գիտութիւնների ազգային ակադեմիայի Արեւելագիտութեան ինստիտուտի տնօրէն Ռուբէն Սաֆրաստեանը՝ պատասխանելով հարցին, թէ ինչպէս կարելի է գնահատել Հայաստանի կառավարութեան ծրագրում Թուրքիայի հետ դիւանագիտական յարաբերութիւնների հաստատման հնարաւորութիւնների մասին դրոյթի բացակայութիւնը։

  • Նախիջեւան. ռազմաքաղաքական հարցեր
    Նախիջեւան. ռազմաքաղաքական հարցեր

    Եթէ ուշադիր հետեւենք, վերջին երկու տասնամեակների կտրւածքով, Նախիջեւանի շուրջ ներքին ու արտաքին զարգացումներին, ապա դժւար չէ նկատել, որ այդ ուղղութեամբ մեդիա տիրոյթում առկայ է տեղեկատւութեան սղութիւն, որը մենք պայմանականօրէն անւանում ենք տեղեկատւական վակուում։ Նախիջեւանեան գործընթացների վերաբերեալ տեղեկատւութեան խիստ սահմանափակութեան հանգամանքը թերեւս ունի ինչպէս օբեկտիւ, այնպէս էլ սուբեկտիւ դրդապատճառներ։ Նախ՝ տպաւորութիւն է ստեղծւում, որ նշեալ ժամանակաշրջանում տարածաշրջանային ու, առհասարակ, միջազգային գործընթացներում նւազել է Նախիջեւանի նշանակութիւնը, հետեւաբար` դրա վերաբերեալ մամուլում տեղ գտած անդրադարձները առանձնացել են տեղեկատւութեան սահմանափակութեամբ։ Միւս կողմից` թերեւս դժւար է չհամաձայնել, որ նախիջեւանեան գործընթացների ուղղութեամբ տեղեկատւական հոսքերը, խոշոր հաշւով, վերահսկելի են, ուստի այդ զարգացումների վերաբերեալ լրատւութիւնը ներկայացւում է այնքան, որքան անհրաժեշտ է, այնպէս, ինչպէս պէտք է։

  • Չինաստանը «զզւելի» է որակել Թուրքիայի ԱԳՆ-ի յայտարարութիւնը ոյղուրների «համակենտրոնացման ճամբարների» մասին
    Չինաստանը «զզւելի» է որակել Թուրքիայի ԱԳՆ-ի յայտարարութիւնը ոյղուրների «համակենտրոնացման ճամբարների» մասին

    Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետութեան պաշտօնական ներկայացուցիչ Խուա Չունեինը «զզւելի» է որակել Թուրքիայի արտգործնախարարութեան խօսնակի յայտարարութիւնները Չինաստանի տարածքում ապրող ոյղուրական համայնքի ներկայացուցիչների «համակենտրոնացման ճամբարների» մասին: Տեղեկացանում է «Tert.am»-ը՝ ռուսական «ՌԻԱ Նովոստի» գործակալութեանը յղումով:

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։