Հա

Քաղաքական

Հինգշաբթի, 22 Դեկտեմբերի 2016 09:40

Դաշնակցութեան մէջ լենիններ փնտրելու հակադաշնակցական բթամտութիւնը

Յաճախ կը հանդիպինք հայ մարդոց, որոնց մօտ բանականութիւնը բթամտութեան կը վերածւի երբ հարցը վերաբերի Հ. Յ. Դաշնակցութեան: Այս հարցերու շարքին, օրինակ, նման մարդիկ կը դրսեւորեն եւ կը պնդեն այն թիւր տեսակէտը, թէ Դաշնակցութիւնը ունի կենտրոնական պարագլուխներ, լիդերներ: Այս թերամտութեան հիմամբ անոնք Դաշնակցութեան մէջ կորոնեն Լենիններ:

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ


«Դաշնակցութիւնը չէ ունեցած եւ չունի առանձին պարագլուխներ եւ չի հանդուրժեր անոնց: Հիթլերներն ու Լենինները բացակայած են անոր մէջ»:
ՌՈՒԲԷՆ ՏԷՐ-ՄԻՆԱՍԵԱՆ

 

Յաճախ կը հանդիպինք հայ մարդոց, որոնց մօտ բանականութիւնը բթամտութեան կը վերածւի երբ հարցը վերաբերի Հ. Յ. Դաշնակցութեան: Այս հարցերու շարքին, օրինակ, նման մարդիկ կը դրսեւորեն եւ կը պնդեն այն թիւր տեսակէտը, թէ Դաշնակցութիւնը ունի կենտրոնական պարագլուխներ, լիդերներ: Այս թերամտութեան հիմամբ անոնք Դաշնակցութեան մէջ կորոնեն Լենիններ:
Այս հարցի մասին մի քանի տարի առաջ սպառիչ յօդւածով մը անդրադարձած էի: Կարժէ կրկին վերադառնալ այս նիւթին, որովհետեւ իրենց բթամիտ ներկայութեամբ տակաւին կը յամենան նման մարդիկ՝ մանաւանդ հայրենիքի մէջ:
Պարզ եւ մեկին: Դաշնակցութիւնը չունի եւ չէ ունեցած առանձին պարագլուխներ: Աւելին, դաշնակցական գաղափարաբանութիւնը, կազմակերպական կառոյցն ու գործելաձեւը չեն արտօներ, որ Դաշնակցութիւնն ու իր շարքերը հանդուրժեն կուսակցութենէն ներս պարագլուխներու կամ կուսակցապետերու գոյութիւնը:
Այս հաստատումը լաւագոյն ձեւով կը բացատրէ մեր ազգային ազատագրական շարժման յուշագրող՝ Հայաստանի Հանրապետութեան ներքին ու պաշտպանութեան նախարար Ռուբէն Տէր-Մինասեան. «Դաշնակցութիւնը չէ ունեցած եւ չունի առանձին պարագլուխներ եւ չի հանդուրժեր անոնց: Հիթլերներն ու Լենինները բացակայած են անոր մէջ»: (Ռուբէն Տէր-Մինասեան, «ՀՅԴ կազմակերպութիւնը» (1935), 1978-ի հրատարակութիւն, էջ 13):
Դաշնակցութենէն դուրս թերամիտ տարրեր, միշտ յենելով իրենց մեկնաբանական անատակութեան վրայ, կը շփոթեն հեղինակութիւնը կուսակցապետական կամ պարագլուխային դրութեան հետ: Դաշնակցութիւնը ունեցած է, ունի եւ պիտի ունենայ հեղինակաւոր ու հեղինակութիւն պարտադրող ղեկավարներ: Սակայն անոնց հեղինակութիւնը պայմանաւորւած է ՀՅԴ կազմակերպական կանոններով ու աւանդութիւններով:
Դաշնակցութիւնը ունի կազմակերպական յատուկ մշակոյթ, որ կառուցային ու կազմակերպական նախադրեալներ կը պարտադրէ բոլոր շարքերուն: Այդ նախադրեալները երկաթեայ սկզբունքները կը կազմեն կուսակցութեան կառուցային շէնքին, դաշնակցականի պարտաւորութեանց, մարմիններու իրաւասութեանց ու պատասխանատւութեանց, շարքերու եւ մարմիններու փոխյարաբերութեանց, եւ ամենէն կարեւորը՝ դաշնակցական ժողովներու գերադասութեան՝ ի դէմս անոնցմէ բխող մարմիններուն:
Հետեւաբար, դաշնակցական կազմակերպական սկզբունքներն ու կանոնները թէ՛ տեսական, ու թէ՛ գործնական առումներով կարգելակեն կուսակցութենէն ներս մենատիրական ոտնձգութիւններու յամեցումը, ինչպէս նաեւ կուսակցապետական կամ պարագլուխային դրութեան զարգացումը: Այսպէս.
Առաջին, ՀՅԴ Կազմակերպական Կանոնները նախաբանող «Ընդհանուր սկզբունքներ» բաժնի 3(դ) կէտը կը տրամադրէ. «ՀՅԴ մարմինները կը գործեն հաւաքական պատասխանատւութեան սկզբունքով եւ մարմիններու կողմէ լիազօրւած ընկերները կը փոխանցեն մարմիններու հաւաքական կամքը»: Այս իմաստով դաշնակցական մարմինները ոչ միայն հաւաքական պատասխանատւութեամբ, այլեւ հաւաքական ղեկավարութեամբ կը գործեն ու որոշումներ կը կայացնեն: Մարմիններու անդամները անհատական որոշումներ եւ աշխատանքներ չեն կատարեր: Անոնք կը գործեն ըստ մարմիններու հաւաքական կամքին: Իսկ մարմինները իրենց կարգին մենատիրական ընթացք չեն կրնար պահպանել, որովհետեւ անոնք համարատու են իրենց գերադաս ժողովին: Այսպէս, կոմիտէի պարագային՝ ներկայացուցչական ժողովին կամ ընկերական ընդհանուր ժողովին, Կենտրոնական կոմիտէի պարագային՝ շրջանային ժողովին, իսկ ՀՅԴ Բիւրոյի պարագային՝ ՀՅԴ Ընդհանուր ժողովին:
Երկրորդ, դաշնակցական մարմնի անդամակցութիւնը պայմանաւորւած է տւեալ կազմակերպական միաւորի անդամներու կամքով: Տւեալ կազմակերպական միաւորի Գերագոյն ժողովը կը ճշտէ ու կընտրէ իրմէ բխող մարմինին անդամները: Այս մարմինները ունին ժամանակաւոր բնոյթ: Այսպէս, կոմիտէի պարագային՝ մէկ տարի, Կենտրոնական կոմիտէի պարագային՝ երկու տարի, եւ ՀՅԴ Բիւրոյի պարագային՝ չորս տարի: Ինչպէս Նիկոլ Աղբալեան ճշտօրէն կը մատնանշէ. «Մարմնի անդամ լինելը առժամեայ հանգամանք է. այսօր դո՛ւն ես վարիչը գործերի, վաղը կարող եմ ե՛ս լինել: Սա ոչ թէ կոչման, այլ կարողութեան խնդիր է»: (Նիկոլ Աղբալեան, «Մտածումներ Հ. Յ. Դաշնակցութեան մասին», ամբողջական երկեր, Գ հատոր, էջ 225):
Երրորդ, Դաշնակցութիւնը կամաւոր մարդոց կազմակերպութիւն է: Անոր մէջ անդամակցութիւնը կամովին ու գիտակցաբար առնւած անհատական որոշումի արդիւնք է: Դաշնակցութեան միացող շարքայինը ի սկզբանէ կը գիտակցի, թէ ան կը միանայ կազմակերպութեան մը, որ միայն հանրային շահին հետամուտ է եւ ոչ թէ անձնականին: Աղբալեանի բացատրութեամբ, «Դաշնակցութիւնը քաղաքական կուսակցութիւն է, որ ունի որոշ Ծրագիր, այդ Ծրագիրը թարգման է որոշ շահերի: Հանրային շահերի պաշտպանութեան եւ հետապնդման կուսակցութիւն լինելով՝ Դաշնակցութիւնը շահակցական կազմակերպութիւն չէ: Նա հանրային շահեր է պաշտպանում եւ ոչ թէ իր անդամների շահերը»: (Նիկոլ Աղբալեան, նոյն՝ էջ 244): Այս անանձնական մօտեցումը Դաշնակցութեան մէջ խորապէս արմատաւորւած մտայնութիւն եւ հոգեբանութիւն է: Իբրեւ այդպիսին, ան թումբ կը կանգնի ընդդէմ մենատիրական ձգտումներու եւ կուսակցապետական կացութիւններու հաստատման:
Բնականաբար, հեղինակութիւն պարտադրող ու հեղինակաւոր դաշնակցականներու անհամար փաղանգներ ունեցած է եւ ունի Դաշնակցութիւնը: Սկսելով Քրիստափորէն, Ռոստոմէն ու Զաւարեանէն մինչեւ հայկական յեղափոխութեան ֆեդայիններն ու խմբապետները, Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադիրներէն մինչեւ սփիւռքեան հայութեան հաւաքական կամքը դարբնող պատասխանատուները, ու տակաւին մինչեւ Հայ Դատի, նորանկախ Հայրենիքի ու ազատագրւած Արցախի արթուն պահակները:
Սակայն, Դաշնակցութեան մէջ հեղինակութիւնը հետեւանք չէ պարագլուխութեան՝ այլ պատասխանատւութեան: Հեղինակութիւնը Դաշնակցութեան մէջ պարզապէս մնայուն նւիրումի, աննկուն յանձնառութեան, անվերջ աշխատանքի եւ գիտակից պատասխանատւութեան հարց է:

Յարակից Հրապարակումներ

  • Հայկական ազատամարտի վերջին դրուագը եւ անկախութեան սերունդը
    Հայկական ազատամարտի վերջին դրուագը եւ անկախութեան սերունդը

    Պայթեցաւ փետրուարեան ապստամբութիւնը:

    Այդ շարժումը եկաւ վերջնական կաղապարում տալու քաղաքական համոզումներուն եւ սպասելիքներուն: Փետրուարի 18-ը դարձաւ սոյն քաղաքական շրջակետը, որ որոշակի ցցուեցաւ երկու իրարամերժ քաղաքական հոսանքներու միջեւ եւ եղաւ հիմնական ելակէտը Դաշնակցութեան քաղաքական գործունէութեան:

  • Փետրուար 18-ի ապստամբութեան վեհութիւնը
    Փետրուար 18-ի ապստամբութեան վեհութիւնը

    Հայաստանի Հանրապետութեան հարիւրամեակի շեմին, 1921 Փետրուար 18-ի համաժողովրդային ապստամբութիւնը յաւելեալ պայծառութեամբ եւ խորանարդուած իմաստով կը լուսագծէ մեր ժողովուրդի ազատատենչութեան ոգին ու կամքը։ Մայիսի 28-ն անկախութեան ձգտումի նուաճումն էր։ Փետրուար 18-ն նուաճուած անկախութեան վերադարձի մաքառումն էր։

  • Այսօր Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադիր Արամ Մանուկեանի մահւան օրն է
    Այսօր Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադիր Արամ Մանուկեանի մահւան օրն է

    1919 թւականի յունւարի 29-ին հայ ժողովուրդը կորցրեց իր բազմադարեան պատմութեան լաւագոյն գործիչերից մէկին՝ Հայաստանի առաջին Հանրապետութեան հիմնադիր Արամ Մանուկեանին (Սարգիս Յարութիւնի Յովհաննիսեան): 1879 թւականի մարտի 19-ին Շուշիում ծնւած Արամը, 1890-ական թթ. անդամագրւելով հայ ազատամարտի առաջատար ուժ Հ.Յ. Դաշնակցութեանը, իր ամբողջ կեանքն անմնացորդ նւիրեց հայ ժողովրդի ազատութեան եւ անկախ պետականութեան վերականգնման վեհ գործին:

  • Հայոց բանակը 26 տարեկան է
    Հայոց բանակը 26 տարեկան է

    Հայաստանի Հանրապետութիւնը եւ աշխարհասփիւռ հայութիւնը յունւարի 28-ին նշում է Հայոց բանակի կազմաւորման 26-րդ տարեդարձը: ՀՀ բանակի կազմաւորումը համընկնում է 1992-1994 թթ., երբ արդէն անկախ Հայաստանի Հանապետութիւնը, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան հետ, գտնւելով չյայտարարւած, բայց փաստացի պատերազմի մէջ Ադրբեջանի հետ, միաժամանակ ձեռնամուխ եղաւ նաեւ ազգային բանակի ստեղծմանը:

  • Ռոստոմ (Ստեփան Զօրեան, 1867-1919). Հայ ժողովուրդի տանջահար սիրտին յեղափոխական ժայթքը. Հայոց Լեռներու անսասան հզօրութեամբ Կամքի մարմնաւորումը
    Ռոստոմ (Ստեփան Զօրեան, 1867-1919). Հայ ժողովուրդի տանջահար սիրտին յեղափոխական ժայթքը. Հայոց Լեռներու անսասան հզօրութեամբ Կամքի մարմնաւորումը

    Յունուար 18-ի այս օրը մեր ժողովուրդը կը նշէ ծննդեան տարեդարձը հայ յեղափոխականի եւ դաշնակցական ղեկավարի լուսապսակ այն դէմքին, որ իր խօսքով եւ գործքով անմահացաւ ՌՈՍՏՈՄ անունով՝ հայոց սերունդներուն կտակելով Ազգի եւ Հայրենիքի ամբողջական ազատագրութեան ու Հայ Մարդու լիիրաւ ինքնահաստատման եւ զարգացման համապարփակ տեսլականը։

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։