Հա

Հասարակական

05/03/2016

Նոր Ջուղան՝ Իրան-Հայաստան փոխճանաչողութեան համատեքստում

ՀՀ Քաղաքաշինութեան նախարարութեան նախաձեռնութեամբ Ճարտարապետութեան ազգային թանգարան-ինստիտուտում օրերս տեղի ունեցաւ «Նոր Ջուղա» խորագիրը կրող գիտաժողով, որի շրջանակներում ընթերցւեցին թեմատիկ զեկոյցներ՝ «Հայկական եկեղեցիները», «Տեղանունները Նոր Ջուղայի տապանագրերում», «Խոջայական ապարանքների գեղարւեստական յարդարանքները» եւ «Պատմական տները» թեմաներով:

«armworld.am» - ՀՀ Քաղաքաշինութեան նախարարութեան նախաձեռնութեամբ Ճարտարապետութեան ազգային թանգարան-ինստիտուտում օրերս տեղի ունեցաւ «Նոր Ջուղա» խորագիրը կրող գիտաժողով, որի շրջանակներում ընթերցւեցին թեմատիկ զեկոյցներ՝ «Հայկական եկեղեցիները», «Տեղանունները Նոր Ջուղայի տապանագրերում», «Խոջայական ապարանքների գեղարւեստական յարդարանքները» եւ «Պատմական տները» թեմաներով:
Իր տեսակի մէջ աննախադէպ գիտաժողովը վարում էին քաղաքաշինութեան նախարարի միջազգային կապերի գծով խորհրդական, ճարտարապետ Արմէն Մինասեանը եւ ճարտարապետ Մարկօ Բրամբիլան (ԱՄՆ):
Վերը նշւած թեմատիկ դասախօսութիւններով համապատասխանաբար հանդէս եկան հետազօտող Շահէն Յովսէփեանը, յուշարձանագէտ Սամուէլ Կարապետեանը, փորձագէտ Աւօ Յովհաննիսեանը եւ Իրանի Սպահան քաղաքում՝ Նոր Ջուղայի եւ յարակից շրջաններում հայկական վտանգւած յուշարձանների հետազօտող Ահմադ Մոնթազերը (Ahmad Montazer, ԻԻՀ):
Բացելով գիտաժողովը՝ Արմէն Մինասեանը տեղեկացրել է, որ Նոր Ջուղան Իրանի սրտում հայերի աւելի քան 400-ամեայ ներկայութիւնը փաստող պատմական հայաբնակ թաղամաս է Իրանի պատմամշակութային եւ համաշխարհային արժէք վայելող Սպահան քաղաքում, իր իւրօրինակ միջավայրով ու արժէքներով:
Շահէն Յովսէփեանը, ներկայացնելով Նոր Ջուղայում կառուցւած եկեղեցիները, նշել է, որ Իրանի տարածքում հաշւառւած շուրջ 600 եկեղեցիներից 480-ը հայկական են՝ տարածւած Իրանի տարբեր շրջաններում: Հայկական կանգուն եկեղեցիներից մօտ 80-ը դեռեւս բանուկ են: Շ. Յովսէփեանն անդրադարձել է Իրանի տարածքում գտնւող հայկական եկեղեցիների առանձնայատկութիւններին:
Յուշարձանագէտ Սամուէլ Կարապետեանն իր զեկոյցում ներկայացրել է Նոր Ջուղայի գերեզմանական յուշարձաններում հանդիպող տեղանունները՝ նշելով, որ տապանագրերում հանդիպող տեղանունները հիմնականում մատնանշել են հանգուցեալի ծննդավայրը, երբեմն նաեւ ծաւալած գործունէութիւնը: Ըստ Կարապետեանի՝ կատարւած ուսումնասիրութիւնները ցոյց են տւել, որ Նոր Ջուղան միջգաղթավայրային կեանքում ներկայացել է որպէս առաջնային եւ կարեւորագոյն հանգրւան: Նրա ասութեամբ՝ Նոր Ջուղայի հասարակական գերեզմանատանը 2009-2011 թւականներին 17- 18-րդ դարերով թւագրւող 12 հազարից աւելի տապանաքարեր են ուսումնասիրել եւ լուսանկարել:
Իրանի Սպահանի համալսարանի արւեստի ֆակուլտետի պրոֆեսոր, հետազօտող Ահմադ Մոնթազերը, որը յայտնի է Իրանի Սպահան քաղաքի Նոր Ջուղա հայկական թաղամասում եւ յարակից շրջաններում հայկական յուշարձանների հետազօտման եւ պահպանման գործում իր մեծ աւանդով, թեմատիկ զեկոյցում նշել է, որ Նոր Ջուղայի տարածքում այսօր 70 հին հայկական տուն է պահպանւել, որոնց թիւը 1985 թւականին կատարւած ուսումնասիրութիւնների ընթացքում Ջուղայում եղել են 300-ը:
ԱՄՆ-ում բնակւող ճարտարապետ Մարկօ Բրամբիլան նշել է, որ Նոր Ջուղայի հայկական տների պահպանումն ու ուսումնասիրութիւնը շատ կարեւոր է, քանի որ դրանք հնարաւորութիւն են ընձեռում հասկանալ, թէ հայերն ինչ կարեւոր դերակատարում են ունեցել Իրանի կեանքում. Իրանի արխիւներում այսօր դեռ պահպանւում են Նոր Ջուղայի տների յատակագծերն ու լուսանկարները, դրանք անհրաժեշտ է հաւաքել եւ ուսումնասիրել, քանի դեռ իսպառ չեն վերացել: Այս գործը հնարաւոր է իրականացնել հայ-իրանական համապատասխան ինստիտուտների համագործակցութեան շրջանակում:
Ի դէպ, թեմատիկ գիտաժողովի աւարտին Ահմադ Մոնթազերը պարգեւատրւել է քաղաքաշինութեան նախարարի շնորհակալագրով՝ Իրանի Սպահան քաղաքում՝ Նոր Ջուղա հայկական թաղամասում եւ յարակից շրջաններում, հայկական յուշարձանների հետազօտման եւ պահպանման գործում մեծ աւանդի համար:
Աւելացնենք, որ վերջերս հանրապետութեան նախագահի մօտ հրաւիրւած խորհրդակցութիւնը Իրան-Հայաստան յարաբերութիւնների օրակարգային հարցերի եւ ընթացիկ ծրագրերի համատեքստում կարեւորւել էր այս բնագծում նոր, փոխադարձ ճանաչողութեանը միտւած նախաձեռնութիւնների անհրաժեշտութիւնը:

Ա. ՏՕՆՈՅԵԱՆ
«Հայոց աշխարհ»

Յարակից լուրեր

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։