Հա

Հասարակական

10/06/2018 - 08:10

Ինչո՞ւ է վերջին տասնամեակում աճել քաղցկեղով հիւանդացութիւնը

Ամբողջ աշխարհում տարեկան արձանագրւող քաղցկեղի դէպքերի քանակը վերջին տասնամեակում գրեթէ մէկ երրորդով աճել է, պարզել են գիտնականները։ Ու պատճառը միայն մարդկանց վնասակար սովորութիւնները ու նրանց կենսակերպը չեն։ Հիւանդացութեան աճի պատճառներից մէկն էլ մարդկանց կեանքի տեւողութեան աւելացումն է, մէկ այլ «դրական» պատճառ է ախտորոշման մեթոդների բարելաւումը։

«alikonline.ir» - Ամբողջ աշխարհում տարեկան արձանագրւող քաղցկեղի դէպքերի քանակը վերջին տասնամեակում գրեթէ մէկ երրորդով աճել է, պարզել են գիտնականները։ Ու պատճառը միայն մարդկանց վնասակար սովորութիւնները ու նրանց կենսակերպը չեն։ Հիւանդացութեան աճի պատճառներից մէկն էլ մարդկանց կեանքի տեւողութեան աւելացումն է, մէկ այլ «դրական» պատճառ է ախտորոշման մեթոդների բարելաւումը։ Գրում է «news.am»-ը:

«Global Burden of Disease Cancer» կազմակերպութեան մասնագէտներն ամէն տարի ուսումնասիրում են ամբողջ աշխարհում քաղցկեղի 29 տեսակների ախտորոշման ու մահացութեան ցուցանիշները։ Կազմակերպութեան վերջին զեկոյցը ցոյց է տւել, որ 2016-ին ամբողջ աշխարհում գրանցւել է քաղցկեղի 17.2 մլն. նոր դէպք ու այդ հիւանդութիւնից մահացութեան 8.9 միլիոն դէպք։

2006-2016 թւականների ժամանակահատւածում ախտորոշւած նոր դէպքերի քանակն աւելացել է 28 տոկոսով։ Այս նոր դէպքերի մեծ մասը պայմանաւորւած է կեանքի տեւողութեան աւելացումով, ու որպէս հետեւանք՝ ծերացող բնակչութեան քանակի աճով։

Հետազօտողների տւեալներով՝ այս ցուցանիշների աճի «մեղաւորները» կարող են լինեն բարելաււած սքրինինգը ու ախտորոշման նոր մեթոդները, որոնք կարող են քաղցկեղը յայտնաբերել շատ աւելի վաղ փուլերում։ Ի դէպ, մասնագէտները անդադար խօսում են վաղ ախտորոշման մեթոդների կարեւորութեան մասին:

Ըստ զեկոյցի՝ դէպքերի ամենամեծ քանակութիւնը դիտարկւում է ցածր ու միջին եկամտի մակարդակ ունեցող երկրներում։ Նման երկրներում մարդիկ յաճախ են ծխում ու սնւում էժանագին կիսաֆաբրիկատներով։

Մասնագէտների կարծիքով՝ ծխելը (ու նոյնիսկ էլեկտրոնային ծխախոտը) քաղցկեղի զարգացման պատճառներից մէկն է։ Ըստ հետազօտութեան՝ թոքերի քաղցկեղի զարգացման հաւանականութիւնը ծխողների մօտ 20 անգամ բարձր է չծխողների համեմատ։

Աշխատութեան հեղինակները գրում են, որ դա շեշտում է ծխելու դէմ ջանքերը կենտրոնացնելու կարեւորութիւնը այն երկրներում, որտեղ սոցիալ-ժողովրդագրական գործակիցը ցածր է (SDI)։

Անկասկած, չի կարելի հաշւի չառնել նաեւ բնապահպանական իրավիճակը, որը նոյնպէս ազդում է ուռուցքների զարգացման վրայ (ամենեւին ոչ վերջին դերակատարումն ունի օդի աղտոտւածութիւնը)։

Աշխատութեան հեղինակները յաւելում են, որ պետական մակարդակով ընդունելով, որ աւտոմեքենաների, արդիւնաբերական արտանետումներից ու նոյնիսկ կենցաղային քիմիայից աղտոտւած օդը բացասաբար է ազդում առողջութեան վրայ, հնարաւոր կը լինէր զգալիօրէն նպաստել թոքերի քաղցկեղից մահացութեան նւազմանը։

Զեկոյցում նշւում է, որ կանանց համար քաղցկեղի ամենամահացու տեսակն է մնում կրծքագեղձի քաղցկեղը։

Հետազօտութիւնը նաեւ բացայայտել է այն անհաւասարութիւնը, որը պահպանւում է քաղցկեղի բուժման ոլորտում։ Եւ այսպէս, տնտեսապէս նւազ զարգացած երկրներում, որտեղ պատւաստումների ու սքրինինգի թանկարժէք ծրագրերը նւազ տարածւած են, կանայք քառակի շատ են տուժում արգանդի վզիկի քաղցկեղից։ Այդ տարածարջաններում քաղցկեղի այս տեսակն է մահացու ելքերի ամենատարածւած պատճառը։

Յարակից լուրեր

  • Հետազօտութիւն. «Սմարթֆոններն ազդում են երեխայի հոգեկան առողջութեան վրայ»
    Հետազօտութիւն. «Սմարթֆոններն ազդում են երեխայի հոգեկան առողջութեան վրայ»

    Տասնութ տարեկանից փոքր երեխաներն ու դեռահասները, որոնք օրւայ ընթացքում սմարթֆոնների, այլ գաջեթների կամ հեռուստացոյցի էկրանի առաջ մէկ ժամից աւելի ժամանակ են անցկացնում, կարող են հոգեկան խնդիրներ ձեռք բերել:

  • Ի՞նչ կը պատահի, եթէ երբեք միս չուտենք
    Ի՞նչ կը պատահի, եթէ երբեք միս չուտենք

    Վերջին հետազօտութեան ընթացքում մասնագէտները եկել են այն եզրակացութեան, որ կենդանական ճարպից հրաժարւելը կարող է բերել մարդու իմունային համակարգի աշխատանքի լուրջ խախտումների:

  • 10 սովորութիւն, որոնք կօգնեն նիհարել եւ պահպանել քաշը
    10 սովորութիւն, որոնք կօգնեն նիհարել եւ պահպանել քաշը

    Յաջողութեամբ նիհարելու եւ քաշը պահպանելու համար անհրաժեշտ է սովորութիւնները փոխել աւելի առողջներով, ասւած է «Journal of Obesity»-ում հրապարակւած «Bond University»-ի (Աւստրալիա) գիտնականների նոր հետազօտութիւնում։ 

  • Հետազօտութիւն. «Քնի պակասը բացասաբար է ազդում սրտի վրայ»
    Հետազօտութիւն. «Քնի պակասը բացասաբար է ազդում սրտի վրայ»

    Քնի պակասը կամ գերյագեցւածութիւնը մեծացնում է սրտամկանի ինֆարկտի եւ ինսուլտի հաւանականութըւնը: Այս մասին յայտարարում են ԱՄՆ Հիւանդութիւնների վերահսկման եւ կանխարգելման կենտրոնների Սրտանօթային հիւանդութիւնների կանխարգելման դեպարտամենտի մասնագէտները: 

  • Օրական 2 գաւաթ սուրճը կարող է ձեզ քնից զրկել տարիներ յետոյ
    Օրական 2 գաւաթ սուրճը կարող է ձեզ քնից զրկել տարիներ յետոյ

    Սուրճի օգտագործումը կարող է մարդու քնի որակի վրայ բացասական ազդեցութիւն ունենալ՝ ուղեղի վրայ ներգործելու պատճառով: Տարիներ շարունակ ամէն օր սուրճ խմելու հետեւանքով կարող է քնի ցմահ վատթարացում առաջանալ՝ այն պատճառով, որ սուրճը սեղմում է մարդու ուղեղի այն հատւածը, որը պատասխանատու է քնի համար, պնդում են հարաւկորէական համալսարանի գիտնականները:

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։