Հա

Հասարակական

08/10/2018 - 14:40

Անվերջ «One way ticket» թէ յաւէրժ վերադարձ

Երկընտրանքներ շատ են լինում. դրանցից չհնացողն ու մշտապէս արդիականը մեզ՝ հայերիս մօտ, գնալու թէ մնալու խնդիրն է։ Այս հարցն ասես երբեք հանգիստ չի տալիս մեզ։ Բանն այն է, որ ժամանակի անկասելի հոսքը, մարդու յարմարւողականութեան յատկութիւնը, գնացողների ու մնացողների մօտ աստիճանաբար մեղմել է այս երեւոյթի զգացմունքային աղէտը: Իհարկէ, ոչ թէ աղէտն է մեղմել այլ դրա ընկալումն է բթացրել:

ՍԻՒՆԷ ՖԱՐՄԱՆԵԱՆ

 

Երկընտրանքներ շատ են լինում. դրանցից չհնացողն ու մշտապէս արդիականը մեզ՝ հայերիս մօտ, գնալու թէ մնալու խնդիրն է։ Այս հարցն ասես երբեք հանգիստ չի տալիս մեզ։ Բանն այն է, որ ժամանակի անկասելի հոսքը, մարդու յարմարւողականութեան յատկութիւնը, գնացողների ու մնացողների մօտ աստիճանաբար մեղմել է այս երեւոյթի զգացմունքային աղէտը: Իհարկէ, ոչ թէ աղէտն է մեղմել այլ դրա ընկալումն է բթացրել:

Արտագաղթելու պէս որոշումները յանկարծակի չեն ծնւում, դրանք աստիճանաբար են հասունանում: Հասունանում, յետոյ բազմաթիւ էմոցիաների պատճառ են դառնում, որոնք էլ մարդուն մղում են ճակատագրական որոշման: Կուտակման յատկութիւն ունեցող այդ էմոցիաները, ժամանակի ընթացքում «չւելու» մասին բացարձակապէս չմտածող մարդուն անգամ կարող են ստիպել ճակատագրական որոշում կայացնել: Դրանցից ամենազդեցիկն անշուշտ տագնապի զգացողութիւնն է, որի չդադարող կոչնակը մարդուն խուճապի է մատնում՝ կործանելով անգամ ամենասառը բանականութիւնը: Խուճապը մարդուն յաճախ ստպում է ոչ թէ ռացիոնալ որոշում կայացնել, այլ, ընդամենը փախչել:

Թէ ինչու ենք մենք, խօսքս՝ հայերիս մասին է յաճախ բռնում փախուստի ճամփան, նոյն ինքը՝ արտագաղթը, պատճառները բազմաթիւ են ու իրօք տարբեր, թերեւս, ինձ համար հասկանալի: Բայց մի բան միանշանակ է, այն մեր ռէակցիան է վախին՝ առաջին իսկ պատահած ելքը՝ դէպի «լոյս», կամ էլ թէ տագնապի միակ «դեղամիջոց»-ը: Փախչում ես, երբ վախը քեզ հանգիստ չի տալիս, երբ չես ցանկանում զգալ, այն կործանիչ էմոցիաների ազդեցութիւնը, որոնք արդէն վաղուց քայքայել են միտքդ: Ասեմ աւելին, մի կողմից տագնապից ծնւած վախը, միւս կողմից մենութեան ֆոբիան քեզ հաւասարակշռութիւնից հանում են ու դու սկսում ես անել ամէն ինչ, միայն թէ միտքդ կռծող քաոսն իրականութիւն չդառնայ:

Մի կողմ թողնեմ, ֆոբիաներից փախչելու, անսահման ազատութեան հասնելու ձգտումն ու յիշեցնեմ, որ այդ փախուստն ունի անմիջական հետեւանք, որը շատերիս կողմից պակաս ուշադրութեան է արժանանում. այն վարակիչ է եւ կախւածութիւն է առաջացնում: 

Անդրադառնամ հէնց վարակիչ լինելու հանգամանքին: Մենք բոլորս էլ որպէս հասարակութեան անդամներ համախմբւում ենք նոյն կարեւոր եւ առաջնային պատճառներով, հետեւում միմեանց օրինակին: Օրինակին հետեւելու այդ յատկութիւնը, որոշակի դէպքերում, սակայն, կարող է ունենալ նաեւ բացասական հետեւանքներ, որոնցից, որոշակիօրէն մեր զրոյցի թեմայի շրջանակում, պէտք է առանձնացնել միատեսակ մտածողութիւնն ու վարքը: Բանն այն է որ, մենք բոլորս էլ անվերջ համախոհների փնտրտուքներով ենք տառապում իրականում այսպէս ենք փորձում գտնել ինքներս՝ մեզ : 

Ի դէպ, համախոհների շրջանակում ինչ-որ կերպ իրար ենք կապում մեր ճակատագրերը: Երբ վրայ է հասնում տագնապը, միասին էլ բռնում ենք փախուստի ուղին: Ի դէպ, արդար նշեմ, որ փախուստի ժամանակ, ոմանց յաջողւում է ուրւագծել այն ապագան, որն անհրաժեշտ է բացայայտելու սեփական ԵՍ-ը, հեռու՝ ամբոխային յարմարւողականութիւնից: Ոմանք էլ, սակայն բաւարարւում են իրենց յաւէրժ հետեւորդը լինելու ճակատագրով:

Թէ ինչը կօգնի տագնապից փախուստի ճամբան բռնածին գտնել ինքն իրեն, կարծում եմ դրանցից մէկը կիրքն է կոչման հանդէպ, ինչի համար նա ստեղծւած է: Երբեմն էլ անհրաժեշտ է ճնշիչ ազդեցութեան պայմաններում պահպանել սեփական հայեացքները: Սա հաստատապէս մարդուն կը տայ բացարձակ ազատ մտածելու եւ որոշելու ունակութիւն, յատկապէս, եթէ մինչ այդ չի զբաղւել սիրած աշխատանքով, կամ էլ ապրել է տագնապի, անյոյսութեան եւ ֆոբիաների մթնոլորտում եւ կեանքի ու կոչման փնտրտուքներում բախւել է շատ խնդիրների:

Ինչ վերաբերւում է նոյն ճանապարհը բռնածների, միւս խմբին խօսքս՝ տագնապահարւածների՝ յաւէրժ փախստականների մասին է, նրանց ճակատագիրը ինձ համար, թերեւս անյայտ է:

Անյայտ, թէ նրանցից քանի՞սը կը հաստատւի մեր այսօրւայ շատերի առաջին հանգրւանում՝ Հայաստանում: Քանիսի՞ մօտ կրկին կը հնչի տագնապի կոչնակն ու կը կանգնեցնի կրկին գնալու ու մնալու երկընտրանքի առջեւ ու քանի՞սն էլի կընդունի նոյն՝ ինքնայուսադրիչ «հայկական» աւանդական դեղամիջոցը՝ բռնելով «One way ticket»-ների անվերջ թւացող ճանապարհը, որը բնորոշում է մեր ազգի մօտ կարծես, թէ արմատաւորւած «յաւէրժ գաղթականի» կենսափիլիսոփայութիւնը:

Յարակից լուրեր

  • Նիկոլ Փաշինեանը 800 հազար մարդու կոչեց հպարտ քաղաքացի, որ նրանց ուսերի վրայ իշխանութեան գայ ու յետոյ էրեսներին շփացնի՝ մակաբոյծներ
    Նիկոլ Փաշինեանը 800 հազար մարդու կոչեց հպարտ քաղաքացի, որ նրանց ուսերի վրայ իշխանութեան գայ ու յետոյ էրեսներին շփացնի՝ մակաբոյծներ

    Հրապարակախօս Վահան Իշխանեանն իր ֆէյսբուքեան էջում գրում է. «Աղջիկը աշխատում է խանութում, օրը 10 ժամ, ստանում է 100 հազար դրամ աշխատավարձ, այսինքն մօտ 200 դոլար: Բուռն կերպով մասնակցել է սիրոյ եւ համերաշխութեան կոչւող յեղափոխութեանը, բայց յեղափոխութիւնը նրան 0 սէր եւ 0 համերաշխութիւն է բերել։ Հազիւ լումա-լումա յետ է գցել մի փոքր գումար, որը ամբողջութեամբ 400 հազար դրամ, ծախսելու է վիրահատութեան վրայ։

  • Ստեփան Դանիէլեան. «Կուռքեր մի ստեղծէք, որ չհիասթափւէք ու չյուսահատւէք»
    Ստեփան Դանիէլեան. «Կուռքեր մի ստեղծէք, որ չհիասթափւէք ու չյուսահատւէք»

    «Ցանկացած առողջ, կամ առողջանալու ցանկաթիւն ունեցող հասարակութիւն պէտք է փորձի իմաստաւորել ու վերաիմաստաւորել իր հեռու եւ ոչ այնքան հեռու անցեալը. առանց իմաստաւորման առաջընթաց չի կարող լինել»: 

  • Զանգւածների մուտքը քաղաքականութիւն
    Զանգւածների մուտքը քաղաքականութիւն

    Այս տարւայ ապրիլեան դէպքերի՝ զանգւածային ցոյցերի ու ակցիաների հետեւանքով իշխանութիւնը փոխւեց։ Խորհրդարանում մի քանի պատգամաւոր ունեցող քաղաքական ուժի առաջնորդը դարձաւ վարչապետ, իսկ զանգւածները դարձան Հայաստանի քաղաքական կեանքի գլխաւոր գործօնը։ Գալիք խորհրդարանական ընտրութիւնների ժամանակ ով կարողանայ տիրապետել եւ ուղղորդել զանգւածներին, նա էլ կը կարողանայ յաջորդ հինգ տարիների ընթացքում ունենալ իշխանութիւն։ 

  • Տրոյեական ձին եւ հայկական ամրոցը
    Տրոյեական ձին եւ հայկական ամրոցը

    Ժամանակակից աշխարհում հասարակութիւններն ու պետութիւնները յաճախ են ենթարկւում Ոդիսեւսի «Տրոյեական ձիու» «շախ»-ին: Տարբերութիւնն այն է, որ ամրոցները չեն պաշարւում միայն ֆիզիկապէս եւ Տրոյեական ձիու մէջ միայն օտարի զինւորները չեն: 

  • Յիշիր վաղւայ օրդ
    Յիշիր վաղւայ օրդ

    Յայտնի խօսք կայ՝ «Ձայն բազմաց՝ ձայն աստծոյ», կամ «ժողովուրդը երբեք չի սխալւում»։ Եւ այս խօսք-պոստուլատը ընդունւած է համարել որպէս բացարձակ ճշմարտութիւն։ Արդեօ՞ք․․․

    Իհարկէ, «Ձայն բազմաց՝ ձայն աստծոյ» դրոյթը ժողովրդավարութեան հիմնական սկզբունքն է, որը նաեւ հիմքն է արդի քաղաքակիրթ աշխարհի կառավարման համակարգի։ Կրկնեմ յայտնի ճշմարտութիւնը՝ դեռեւս մարդկութիւնը այլ, առաւել արդիւնաւէտ կառավարման համակարգ չի յայտնագործել։

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։