Հա

Հասարակական

15/06/2014 - 10:00

ՌԱԴԻՕ ԲԱՌ

Հասարակութիւնները ենթարկւելով ժամանակակից կամ առօրեայ համարւող պահանջարկներին՝ կրում են այնպիսի փոփոխական տեսք, ինչի յատակում նստւածքի պատրաստւող անցողիկ մտքերն ու բոյն դրած գաղափարները առիթով ընդամէնը մի գարուն կեանք ունեցող բոյսերի պէս չեն հասցնում արմատաւորւել եւ ծաղկել նորովի:

ՀԱՏԻՍ


Հասարակութիւնները ենթարկւելով ժամանակակից կամ առօրեայ համարւող պահանջարկներին՝ կրում են այնպիսի փոփոխական տեսք, ինչի յատակում նստւածքի պատրաստւող անցողիկ մտքերն ու բոյն դրած գաղափարները առիթով ընդամէնը մի գարուն կեանք ունեցող բոյսերի պէս չեն հասցնում արմատաւորւել եւ ծաղկել նորովի:
Սա հոգեվիճակ է, որով անկախ աշխարհագրութիւնից՝ տեղի է ունենում երբեմն իրենց տեղը մասամբ աւելի մեծ հասարակութիւնների կողքին չգտնող համայնքների ու դրանցում եղած բջիջների դէպքում:
Էութեամբ ընդհանրութեան շունչ ունեցող զրոյցներից խուսափելու համար՝ միանգամից նշենք, որ առհասարակ անհատը, ինքն իրեն հզօր զգալու համար, պէտք է նախեւառաջ զգայ իրեն նոյնպէս հզօր հասարակութեան թէկուզ փոքր, բայց անվիճարկելի մասը: Այսպիսով՝ նրան պատելու է ինքնավստահութեան ջերմաշունչ մի զգացում, որում նա իրեն ոչ թէ պարտաւորւած է զգալու ազգային առաքելութիւնների ու աւանդոյթների իրականացման գործում, այլ դրանք գործադրելու է առանց մտածելու այն մասին, որ դա անում է միայն ազգային աւանդոյթների տեսակն ու որակը (ինչպէս նշւում է յաճախ) վառ կամ կենդանի պահելու նպատակներով:
Կամ մէկ այլ ձեւակերպմամբ՝ դրանք դադարելու են լինելու պարտականութիւն, իհարկէ փոխակերպւելով որպէս ժամանակակից մարդու շունչ, ում համար աւանդոյթների էութիւնը այլեւս չի խաչաձեւում նրա առօրեան ու ժամանակակից քաղաքային կեանքը:
Տողերիս արանքում ընդգծւած մտքերը վերջերս յաճախ շօշափւած՝ համայնքում պարտաւորութիւններից ու պատասխանատու հանգամանքներից խոյս տալու մասին մեր ունեցած զրոյցների մնացուկ-ճոթանքներն են (գիւղաբարբառ է), որի մասին խօսք բացւելու ժամանակ երեւի միակ դրւագն է, որտեղ երբ նոյնիսկ մի քանի հայ կողք-կողքի յայտնւելով, գլուխները շարժելով՝ հաստատելու նշան են անում:
Այդ ճոթանքներից մի քանիսի մասին կատարւած ակնարկների սահմաններում բաւարարւելով՝ կը փորձենք դրանք դարձնել նաեւ ընթերցողների սեփականութիւնը: Իհարկէ, գիտենալով, որ ընթերցողն իր տեսակով պէտք չունէր իր իմացածը նորից լսելու:
Այնուամենայնիւ, մինչեւ սիւնակիս յատակը դեռ խօսքը երկարելու, քաշքշելու տարածութիւն կայ:
Այսօր յաջողութեան հասնելու բոլոր գաղտնիքները անցնում են արհեստավարժ ձեռագիր ցուցաբերած մօտեցումների միջով: Իսկ արհեստավարժ մօտեցումները ինչպէս կասեն՝ թանկ հաճոյք են: Այնպէս որ՝ ազգային միութիւնների աշխատանքները հնարաւոր է յաջողութեան պսակել, երբ գործը հասնում է աշխատանքն իրականացնող անձնակազմին վճարելուն: Իսկ վճարումները կատարւում են այն անձանց միջոցով, որոնք իրենց ժամանակն ու կարողութիւնը տրամադրում են մեր իմացած եւ արդէն աւանդոյթ համարւող «ազգային աշխատանք» հասկացութեան լուսանցքում:
Երեւոյթն իր տեսակով հետաքրքիր է նաեւ այն իմաստով, որ այսպիսով՝ հնարաւոր է նաեւ համայնքային պատմութեան կտրւածքով արձանագրել՝ որպէս Իրանի պատմութեան մէջ NGO-ների գոյութեան եւ կազմակերպման առաջին նախադէպը: Յատկապէս, երբ գործը երկար ժամանակ շարունակւել եւ արդիւնաւորւել է առանց պետական որեւէ օժանդակութեան կամ յատկացւած բիւջէի առկայութեամբ:
Եւ չնայած «ՈՉ-ՊԵՏԱԿԱՆ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ» կամ հէնց ինքը՝ NGO հասկացութիւնը համարւում է քաղաքացիական հասարակութիւնների ստեղծման եւ զարգացման հիմնական գրաւականներից մէկը, որին, ի դէպ, տարածաշրջանային իմաստով դեռ ժամանակից առաջ էին անցել մերոնք, սակայն այն կարծես գնալով սկսել է անհետաքրքիր լինելու նախանշաններ ցոյց տալ:
Ծագող խնդիրը թւում է, թէ առնւազն պէտք է հետաքրքրի ուսումնասիրութիւններ կազմող հասարակագէտերին: Այն, որ համայնքիս տարատեսակ շերտերին այլեւս սկսել է անհետաքրքիր թւալ դոմինանտ հասարակութեան մէջ ինքնուրոյն երեւալու յատկանիշը: Կամ գուցէ մեր շապիկն է այլ արդուկ պահանջում:
Նախանշանները ակներեւ են: Այսօր դժւար է միութիւնների աշխատանքներն իրականացնելու համար հմուտ վարիչներ, գործակատարներ եւ այլն գտնել: Յայտնւելու դէպքում էլ՝ նրանցից լիակատար եւ լիարժէք ծառայութեան ակնկալիքն աւելորդ է թւում:
Մարդիկ գալիս՝ պատրաստւում, աշխատում, թրծւում եւ վերջում էլ յոգնած հեռանում են: Նրանց հետ ունեցածս շփումներից պարզ է դառնում, որ յաճախ դուրս գրւած ծախսերը դիտարկւում են միայն հէնց դրանց ծախսատարութեան ակնոցից: Մինչդեռ, նրանք մօտկից են ծանօթ, թէ իւրաքանչիւր երիտասարդի եթէ ներգրաււած չտեսնես միութեան յարկի տակ, թէկուզ որեւէ աշխատանքի մաս չկազմած, նա իր ժամանցը կը տեսնի միութեան քթի տակ՝ փողոցների մայթերում եւ այլն... որ շարունակես՝ այլ զրոյցի թեմա կը դառնայ, սակայն սա լաւ օրինակ մեզ՝ բոլորիս, որ ծախսատարութիւնը ամէն բանով տարբեր է ներդրումային իմաստով երանգաւորւած ուղղւածութիւնից:
Նոյն տեղից կը շարունակենք այս զրոյցը՝ յաջորդ հանդիպման ժամանակ:

Յարակից լուրեր

  • Վատնւած է հիմնական ներուժը
    Վատնւած է հիմնական ներուժը

    Տարիներ առաջ հեռուստատեսութեամբ հետեւում էի մի երկրում ընթացող յեղափոխական գործընթացներին: Շաբաթներ շարունակւող ցույցերի ու երթերի մասնակից, միլիոն մարդը գերազանցող, ամբոխը յիշեցնում էր մթագնած գիտակցութեամբ կատաղի գազանի, որն իր առաջնորդի կոչով պատրաստ էր կործանել ու ոչնչացնել ճանապարհին հանդիպած ամէն բան: Այն ժամանակ մտածում էի, որ հայ ժողովուրդն իր բարձր գիտակցութեամբ եւ հասարակութեան անդամների ընդգծւած անհատականութեամբ ապահովագրւած է ամբոխի վերածւելու փորձութիւնից:

  • Նոր համընդհանուր կոնսենսուս եւ վճռական ռեֆորմներ՝ յանուն պետական շահի
    Նոր համընդհանուր կոնսենսուս եւ վճռական ռեֆորմներ՝ յանուն պետական շահի

    Բազմիցս տարբեր առիթներով տարիներ շարունակ նշել ենք, որ Հայաստանի Հանրապետութիւնում Անկախութիւնից յետոյ փաստացի իրագործւել է «թոյլ պետութեան» մոդել։ Նէոլիբերալ գաղափարախօսութիւնը տասնամեակների ընթացքում դառնալով իշխող մտածելակերպ հասարակութեան բացարձակ մեծամասնութեան համար՝ անկախ քաղաքական դիրքորոշումից, նիւթական եւ սոցիալական վիճակից, ձեւաւորեց մի նոր հասարակութիւն, որտեղ խառնւել են ճիշտն ու սխալը, արդարն ու անարդարը, իրականն ու արհեստականը։

  • «Փաստ». «Ինչո՞ւ է նորից «տեսակաւորւում» հասարակութիւնը, կամ պարտութիւնից չքաղւած դասեր»
    «Փաստ». «Ինչո՞ւ է նորից «տեսակաւորւում» հասարակութիւնը, կամ պարտութիւնից չքաղւած դասեր»

    «Փաստ» թերթը գրում է. «Աբովեանի քաղաքապետի ընտրութիւններից անցել է մի քանի օր, ու թերեւս կարող ենք աւելի սթափ գնահատել կատարւածը, տեղի ունեցածը վերլուծել աւելի գլոբալ համատեքստում, մանաւանդ՝ հետեւութիւններ անելու անհրաժեշտութիւն ունի իշխանութիւնն առաջին հերթին:

  • «Եթէ քաղաքացիական հասարակութիւնը մնայ այսօրւայ վիճակում, մենք ունենալու ենք ծանր յաղթանակ». Լարիսա Ալավերդեան
    «Եթէ քաղաքացիական հասարակութիւնը մնայ այսօրւայ վիճակում, մենք ունենալու ենք ծանր յաղթանակ». Լարիսա Ալավերդեան

    Ղարաբաղի հարց չկայ. այն լուծւած է Արցախի Հանրապետութեան ստեղծմամբ: Նրա ե'ւ սահմաններն են ուրիշ, ե'ւ անւանումը: Այս մասին այսօր լրագրողների հետ զրոյցում ասաց «Ընդդէմ իրաւական կամայականութիւնների» ՀԿ-ի նախագահ, ՀՀ մարդու իրաւունքների նախկին պաշտպան Լարիսա Ալավերդեանը:

  • «Փաստ». «Քաղաքացու օր՝ քաղաքացու հաշւին»
    «Փաստ». «Քաղաքացու օր՝ քաղաքացու հաշւին»

    «Փաստ» թերթն իր այսօրւայ համարում գրում է. «Այսօր Հայաստանում առաջին անգամ պաշտօնապէս նշւում է Քաղաքացու օրը: Տօնի շուրջ, ըստ ամենայնի, չկայ քաղաքական կամ հասարակական կոնսենսուս, ու դա բնական է, որովհետեւ ակնյայտօրէն գործ ունենք մէկ տարի առաջ տեղի ունեցած իրադարձութիւնները ֆետիշացնելու ձգտման հետ, ինչը չի կարող միանշանակ ընկալւել նոյնիսկ այն մարդկանց կողմից, որոնք ակտիւօրէն մասնակցել են յեղափոխութեանը:

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։