Հա

Մարզական

12/03/2012 - 10:06

altՍրանից մի-երեք ամիս առաջ, երբ «Արարատ»-ում Արա Ջահանեանի հետ կարճատեւ հանդիպման ժամանակ պայմանաւորւում էինք այս ասուլիսի համար, դեռ յստակ որոշւած չէր, թէ հեծանւային այս էջս երբ պէտք է մեկնարկի:
Հանդիպումը կայացաւ աշնանային սառնաշունչ երեկոներից մէկում՝ Արայի գրասենեակում: Աւելի ուշ մեզ միացաւ նաեւ Անդրէ Յովսէփեանը. զրոյցը Անդրէի հետ շարունակեցինք Արայի վերջացրած տեղից:
Սուրճի սեղանի շուրջ, քաղաքի կենտրոնական աղմկոտ խաչմերուկներից մէկում, սուզւած կաշւէ բազմոցի տաքուկ գիրկը՝ աչքերով ու լսողութեամբ հետեւում եմ Արայի ձեռքերի արագ շարժումներով արւող պատմութեանը: Պատմելիս՝ նա կարծես նորից վերապրում էր կտրած այդ 3500-կիլոմետրանոց ուղեւորութիւնը:
Զրոյցի ընթացքում շօշափւող թեմաները կարող են հետաքրքրել նման ուղեւորութիւնների դուրս գալ պատրաստւողներին:

Սա որպէս էջիս որդեգրած ուղղւածութեանը յարիր առիթ՝ նպաստելու է նաեւ նմանատիպ գաղափարների ու գործողութիւնների բացայայտմանն ու տարածման նպատակներին:

* * *

Հ.- Սկսենք կտրած կիլոմետրերից: Այդ 3500 կիլոմետրը անցնում էր ի՞նչ երկրների տարածքից:
Պ.- Գերմանիայից Լիսբոն, մեր այդ հեծանւարշաւը սկսւեց Ֆրանկֆուրտից, որտեղից գնացքով ուղեւորւեցինք Համբուրգ, ապա հեծանւավարելով կտրել ենք Հոլանդիայի, Բելգիայի, Ֆրանսիայի, Իսպանիայի տարածքները: Ընդհանուր հաշւարկով՝ երկու ամսւայ ընթացքում՝ աւելի քան 3500 կիլոմետր:
Իսկ ես երկու օր նախքան Բորդօ քաղաք հասնելը՝ առանձնացայ խմբից ու հեծանւով անցայ այն ճանապարհով, որ որոշւած էր՝ խումբը անցնի մեքենայով: Դա շուրջ 700 կիլոմետր էր, ինչը 12 օրւայ ընթացքում եմ կտրել:

Հ.- Եկէք նախ ծանրանանք այդ վերջին 12 օրերի վրայ...
Պ.- ...Ինքնավերլուծման գնալու յարմար փորձաշրջան էր: Այդ օրերի ընթացքում ինձ մօտ սկսւեց ներս գցած հարցերի տարափ: Խնդիրներ էին բացւում, ու ես շարունակ ինքս ինձ խօսելով՝ փորձում էի վերլուծել դրանք եւ պատասխաններ գտնելով՝ կանգնել նորացւած հարցերի առջեւ: Ոնց որ ինքնամաքրման շրջան լինէր: Եւ սա այդ ուղեւորութեան ամենահետաքրքիր անկիւններից մէկն էր...

altՀ.- Միայնակութիւնը ձանձրալի չէ՞ր: Կամ ասենք նման պայմաններում միայնակութիւնը աւելի զգալի չի՞ դարձնում յոգնածութիւնդ:
Պ.- Նախօրօք յոգնածութեան փաստի շուրջ խմբում խօսքը բացւել եւ պարզաբանումներ էին տրւել էներգիան ճիշտ ծախսելու գծով: Այնպէս որ՝ իմ պարագայում այդ հարցը վաղուց էի լուծել իմ պարապմունքների արդիւնքում:
Այդ գծով ասեմ նաեւ, որ խմբով հեծանւավարելիս՝ ստիպւած ես լինում խմբի հետ կանգնել կամ խմբի արագութեամբ կամ դանդաղութեամբ գնալ, այնինչ միայնակութեանս ժամանակ այդ ուղեւորութեան հատւածն անցայ իմ նախընտրած արագութեամբ... իսկ ձանձրանալու մասին ասեմ, որ երբ մտքերով ես տարւած, այլեւս քեզ ոչ մի բան չի ձանձրացնում: Մի խօսքով՝ տեղի է ունենում մի կարեւոր բան՝ ինքդ քեզ սկսում ես մերձենալ...

Հ.- ...Գրաֆիկով օրը քանիսի՞ց էր սկսւում:
Պ.- Առաւօտեան 7-ից: Արթնա նում էի, մի թեթեւ բան ուտում ու շարունակում ուղեւորութիւնս...

Հ.- Խումբն ինչպէ՞ս հաւաքւեց: Կամ ասենք անդամները ինչպէ՞ս ընդգրկւեցին կազմում:
Պ.- Նախ ասեմ, որ այս խումբը եթէ ցանկանար այլ ձեւի տակ ուղեւորութեան դուրս գալ, երբեք նման կազմով չէր լինի: Այնպէս որ՝ նպատակը հէնց հեծանւարշաւն էր... Ի դէպ, աւելացնեմ, որ ճամբորդութեան տեսակն այնպիսին էր, որ ամէն մարդու չէր կարելի ընդգրկել կազմում:

Հ.- Կուզենայի տպաւորութիւնը այնպիսին չլինի, որ ասենք՝ եթէ հեծանւարշաւի են դուրս գալիս, գնացել են իրենց տանջելու:
Պ.- Եթէ ունենաս մարզական առումներով որոշակի փորձ ու անցեալ, այն քեզ համար հաճելի ուղեւորութիւն կը դառնայ: Ի վերջոյ, երբ նման ծրագիր ունէք մշակած, հէնց այդ կարգի մարդ էլ էք:

Հ.- Այս երկար ուղեւորութեան ընթացքում երեւի հասցրել էք նկատել երկրից երկիր վերաբերմունքի տարբերութիւններ:
Պ.- Սովորական զբօսաշրջիկի աչքերից երեւի եւրոպացիք անտարբեր մարդու տպաւորութիւն են թողնում: Սակայն, երբ նոյն այդ վայրերից փորձում ես հեծանւով անցնել, տեղացիներին ճանաչելու առիթներն աւելանում են: Նրանք բացայայտւում են որպէս տաքարիւն, հիւրընկալ եւ հոգատար մարդիկ, ինչպէս սովորաբար մենք վերագրում ենք մեզ: Որպէս օրինակ՝ եղան դէպքեր, երբ բելգիացի երիտասարդ մի կին, իր բալիկի ձեռքը բռնած, մօտեցաւ եւ մեզ տուն հրաւիրեց, որպէսզի խումբն իր սանիտարական հարցերը մասամբ լուծի: Յետոյ մտածում ես, որ ինչ լաւ կը լինի, եթէ մենք էլ նոյն կերպ վարւենք մեր երկիր եկած զբօսաշրջիկների հետ:

Հ.- Հաստատ նոյնը չէ, երբ խօսում ենք մեծ քաղաքների պարագայում:
Պ.- Մեծ քաղաքն իր տձեւ հակազդեցութիւնն ունի կամ ասենք՝ այնտեղ մարդուց մարդ տարբեր է:
Ես նոյն տաք վերաբերմունքը տեսայ նաեւ, երբ Բանդար Աբբասից Ջասք էի հեծանւավարում: Մարդիկ, այո՛, զարմանում էին, սակայն առանց որեւէ բացասական արտայայտութեան՝ ճիշտ է, տուն չեն հրաւիրել, սակայն անտարբեր էլ չեն մնացել:

altՀ.- Ձեր այս ուղեւորութիւնը շատ հետաքրքիր իրադարձութիւն էր, քանի որ կտրել-անցել էք աւելի քան 3500 կիլոմետր, այն էլ՝ մի քանի երկիր «անւի» տակ տալով: Ինչպէ՞ս էք յաջողում լուծել վիզայի հետ կապւած խնդիրները...
Պ.- Այս գործը կատարեցի 42 տարեկան հասակում: Իսկ հիմա որ մտածում եմ, որ քեզ աւելի շատ պէտք կը գար ասենք՝ 20-25 տարեկանում նման փորձ ձեռք բերել. երեւի այդ տարիքում աւելին պէտք կը գար ճաշակած կամ վաստակած այս փորձը: Իսկ վերադառնալով հարցին՝ ասեմ, որ հէնց վիզայի հետ առնչւող խնդիրներն այն դժւարութիւններն են, որ մեր երիտասարդից խլում են այդ առիթները: Քանի որ բոլորս նախապէս առիթներ ունեցել էինք եւրոպական երկրներ ճամբորդել՝ վիզա ստանալու առումով խնդիրներ չունեցանք: Սակայն, կար անցագրերում տրւած արտօնագրերի ժամանակի առումով սահմանափակութիւն, այդ պատճառով՝ ստիպւած էինք տեղաւորւել ամենակարճատեւ արտօնագրի սահմաններում:

Հ.- Դիմումնագրի ներկայացման գործը ինչպէ՞ս է կատարւում վիզաներ ստանալու համար:
Պ.- Առաւել պահանջւած փաստաթղթերին մեր ուղեւորութեան ամբողջ ծրագրային գրաֆիկն նաեւ իր բոլոր մանրամասնութիւններով ներկայացրել էինք դեսպանատանը, նոյնիսկ եթէ որեւէ ճանապարհ կար, որ պէտք կը լինէր կտրել գնացքով, այդ գնացքի տոմսն էլ գնւած-կցւած էր ներկայացւած նախագծին, որպէսզի շահենք դեսպանատան վստահութիւնը:
Պատճառների մասին երեւի աւելորդ կը լինի ասել, որ նախապէս մարդիկ այս միջոցով վիզա են ստացել, սակայն յետ չեն վերադարձել...

Հ.- Կուզենայի ընթերցողը գաղափար կազմելու հնարաւորութիւն ունենար նման ուղեւորութիւնների դուրս գալու յատկապէս ծախսերի առումով պատկերացում կազմելու գծով:
Պ.- Մի բառով չես կարող խօսել զբօսաշրջիկութեան ձեւաւորւած ծախսերի ու ծախսելու մասին: Այստեղ, մեզ մօտ, դեռ չի ձեւաւորւել նման ակտերի համար գումարներ յատկացնելու մտայնութիւնը: Դրանք երբեմն կարող են համարւել շռայլութիւն: Թողէք յստակ գումարներ չնշել, կան տարբեր մօտեցումներ. ծախսերի մի բաժինը, մեր կամքից անկախ, անփոփոխ ու համարեա անխուսափելի գումարներ են, ինչպէս վիզայի, ապահովագրութեան կամ օդանաւի տոմսին կապւող ծախսերը, իսկ միւս բաժինը, ինչպէս սնունդն ու կեցութիւնը, չնայած անխուսափելի են, բայց կարելի է իրականացնել շատ թանկ կամ շատ էժան՝ կախւած անձնական հնարաւորութիւններից, ճամբորդութեան համար մշակած ոճից, ճաշակից եւ այլն:

Հ.- Վտանգների մասին...
Պ.- Գիտէք, դուք Թեհրանում քայլելիս՝ աւելի շատ վտանգի էք ենթակայ մեքենաների երթեւեկի առումով, քան ասենք՝ Եւրոպայում հեծանւավարելիս: Մարզական ցանկացած աշխատանք իր վտանգներն ունի, քեզ մնում է մի կողմից՝ աշխատել ծրագրւած, ճանաչել ու գիտակցել աշխատանքի մանրամասնութիւնը, լրջօրէն նայել հարցին, չնայած աշխատանքը հաճոյական է, ու աւելորդ ռիսկերի չերթալ ու միւս կողմից պատրաստւած լինել՝ հաւանական վտանգները դիմագրաւելու համար: Ու այս առումով ուղղակի պատասխանատու մօտեցում է պէտք, ու դրա կարեւորութիւնը շեշտակի է դառնում, երբ ճամբորդում ես խմբով:
Իսկ մի բան Հայաստան ուղեւորւելու մասին աւելացնեմ, որ այնտեղ ճանապարհն աւելի դժւար է, մի խօսքով՝ եղած թեքութիւնը սահմանից Երեւան մարզական նորմալ պատրաստութիւն ունեցող մարդու համար կարող է եւ հաճելի չլինել: Մի խօսքով՝ Քաջարանի թեքութիւնը բարձրանալը մարզական տանջանք կը համարես... նախկինում էլ եղել են խմբեր՝ հէնց պարսիկ ընկերներիս շրջանակից, որոնք հեծանւարշաւ են կազմակերպել միայն Սեւանի լճի շուրջ:

Հ.- Վերադառնանք դժւարութիւններին: Ասենք հեծանիւը անսարք վիճակի մատնւելիս՝ Եւրոպայում երեւի նորոգելու դժւարութիւններ չեն լինելու...
Պ.- Դժւարութիւններն ու վտանգները մի տեսակ շաղկապւած են իրար ու երբեմն դժւարանում ես զատել մէկը միւսից: Ես կասէի չկան դժւարութիւններ, առաջացած անախորժութիւններին կամ պատահած արգելքներին որպէս դժւարութիւն նայելը բացասական է ազդում մարդու վրայ. երբ նման ճամբորդական ոճով ապրում ես, պարտաւոր ես բացասական ազդակները նւազագոյնի հասցնել: Եթէ մտքով, ֆիզիկապէս եւ յարմարութիւններով պատրաստւած ես, քեզ մնում է հաճոյքով ընդունել նաեւ դժւարութիւն կոչւածը, ապրել պահը ու անցկացնել այն: Եթէ հեծանիւների համար պատահած տեխնիկ խանգարումները համարենք դժւարութիւն, նման ճամբորդութեան մէջ պարտաւոր ես քեզ հետ ունենալ նորոգութեան անհրաժեշտ պիտոյքներ ու նաեւ մասամբ տեղեկութիւն ու փորձառութիւն, քանի որ պայմանները ամէն տեղ նոյնը չեն... Որպէս օրինակ՝ վերցնենք Հոլանդիան. այնտեղ քայլափոխի վրայ կարող ես հեծանիւդ նորոգելու յարմարանք գտնել. մի բան, որ չէի ասի Իսպանիայի մասին... երբեմն էլ նորոգող կենտրոն կամ խանութը կայ, բայց քեզ շտապ կամ ժամանակին չի սպասարկում:

altՀ.- Բայց, համացանցով մէկ գնում է հէնց Իսպանիան «հեծանւային երկիր» դառնալու քարոզչութիւնը. բաւական է որոնումների դուրս գալ եւ առաջինը իսպանական կայքէջերն են բացւելու ձեր առջեւ...
Պ.- Այդ խօսքի վրայ պնդումներով հանդէս եկողները թող փորձեն ինձ հետ խօսել, մինչեւ բացատրւեն, թէ ինչպիսի անյարմար երկիր է Իսպանիան՝ այդ առումով... նախ նախատեսւած չէ որեւէ հեծանւային ճանապարհ՝ միջքաղաքային առումով, ապա եղած մայրուղիներով էլ հեծանւավարելն է արգելւած ու չկան դրանց կողքին երկրորդ կարգի ճանապարհներ... մի խօսքով՝ նաեւ քարտէզային առումով մեծ քաղաքներ մուտքդ քեզ հետ է, իսկ ելքդ չգիտես ում կամ ինչի յոյսին...

Հ.- Ինչքանո՞վ օգտակար կը լինի նորօրեայ տեխնիկան, յստակապէս GPS-ի հնարաւորութիւնը:
Պ.- Նորօրեայ տեխնիկան էական բան չէ, չնայած բաւականաչափ հեշտացնում է գործդ ու արագացնում գործի ընթացքը... Ես սովորաբար ունենում եմ իմ քարտէզը, իսկ խումբն իր GPS-ն ունէր եւ երբ ես առանձնացել էի, նրանք հէնց դրա օգնութեամբ էին շարունակել ու դրանով հանդերձ՝ մեծ դժւարութիւնների հանդիպել...

Հ.- Խօսենք սնունդի մասին, օրական հարիւր կիլոմետր կտրելու համար՝ հարկաւոր կը լինի ի՞նչ կարգի սնունդ ընդունել:
Պ.- Նախ նւազագոյնը օրական երեք լիտր ջուր է հարկաւոր խմել: Իսկ սնւելու հետ կապւած՝ կարող եմ ասել, որ սնւել եմ նոյնպէս, ինչպէս սովորաբար լինում է քաղաքում: Սնունդի մանրամասնութեան առումով թէ ինչքան ճամբայ կտրելու համար ինչ սնունդ է պէտք, տեսակէտ չեմ կարող յայտնել, մարմինն ինքն իր պահանջը փոխանցում է քեզ ու փորձել եմ գիտակցել պահանջն ու իմացած չափով բաւարարել այն: Վստահեցնում եմ՝ մարմինդ քեզ չի դաւաճանի, բաւական է ճանաչես ու լսես իրեն:

Հ.- Հեծանիւն իր կշիռը զգացնել չտւեց ուղեւորութեան ընթացքում...
Պ.- Թողէք այսպէս ասեմ, երբ հեծանւի վրայ ոչ մի բեռ չկար, նոր կարելի էր զգալ եղած կշիռն ու ծանրութիւնը... ինչպէս ասում են, գէր մարդը չի նեղւում իր քաշից, հեծանւի պարագայում էլ թերեւս լինի ասել նոյնը:
Իսկ ծախսերի մասին կուզենայի աւելացնել, որ դուք 2-3 օրը մէկ ստիպւած էք հիւրանոցում գիշերել՝ գոնէ սանիտարական եւ անձնական կարեւոր հարցերը լուծելու համար:
Մի բան կայ, որ շատ կարեւոր է ասելը, որպէսզի բոլոր նրանք, ովքեր ցանկութիւն ունեն նման նախագծեր իրականացնել, տեղեակ լինեն, երկարատեւ ուղեւորութիւնների ընթացքում նստատեղիի պատճառած բշտիկների ու վէրքերի խնդիրն է...

Հ.- Բայց, դուք անցեալից ունեցած երկամսեայ ուղեւորութեան փորձն ունէիք. սա կարող էր օգնել, որ նման վիճակից խոյս տայիք...
Պ.- ...Այո, նման մի փորձ ունեցել ենք, երբ երկու տարի առաջ նման հեծանւարշաւի էինք ուղեւորւել: Սակայն, խօսքը գնում է երկու ամիս շարունակ, այն էլ օրական 8-ից 10 ժամ հեծանւավարելու մասին: Սա է, որ կուզենայի զգուշացնել, որպէսզի մարդիկ աւելի պատրաստւած լինեն նման փորձ ձեռնարկելուց առաջ...: Կարելի է այդ դժւարութիւնը մասամբ մեղմացնել, բայց վերջիվերջոյ հարցը մնում է նոյնը:
Այս պահին մեզ է միանում նաեւ Անդրէն՝ միւս ուղեւորը, որը նոյնպէս նախորդ շրջանի ուղեւորութիւններում եղել է խմբի կազմում:

Հ.- Անդրէ, դուք այդ ուղեւորութեան ընթացքում քանի՞ կիլոգրամով պակսեցրիք ձեր քաշը:
Պ.- Առաջին ուղեւորութեան ընթացքում քաշս շատ էի պակսեցրել, սակայն այս վերջին հեծանւարշաւի ժամանակ երեւի 2-3 կիլոգրամից աւելին չէր:

Հ.- Եզրափակենք այս հարցով. քաղաքում էլ հեծանիւ վարո՞ւմ էք. եթէ այո՛, օրական քանի՞ ժամ կամ քանի՞ կիլոմետր:
Անդրէ- Նախապէս շատ էի վարում, նոյնիսկ այն որպէս փոխադրամիջոց էի գործածում, իսկ հիմա ոչ այնքան... մէկ-մէկ, ասենք, զբօսանքի դուրս գալու կամ կարճատեւ տարածութիւններ կտրելու նպատակով:
Արա- Ես համարեա իւրաքանչիւր օր 10-ից 15 կիլոմետր վարում եմ այն՝ իհարկէ նայած եղանակին:

Հ.- Հետաքրքիր կը լինի իմանալ այն մասին, թէ ինչ ազդեցութիւն ունեցաւ Արայի խմբից առանձնանալը, քանի որ ինչքանով որ երեւաց՝ Արան նաեւ խմբի պատասխանատուի դերում էր երեւում:
Անդրէ- Սկսեմ պատմութեան ամենասկզբից, այն օրւանից, երբ նման գաղափար յղացաւ Արայի գլխում ու ես առիթից օգտւելով՝ միացայ նրան: Արային վաղ սկաուտական շրջանից ճանաչում էի, գիտէի նաեւ նրա մարզական պատրաստւածութեան մասին: Մի խօսքով՝ ամէն բան կարգին էր թւում ու վստահելի՝ խմբին միանալու համար:
Իսկ Արայի խմբից առանձնանալու մասին միայն այսքանը կասեմ, որ մենք կարող էինք միանալ, այդ դէպքում էլ համոզւած եմ, որ ինքը դէմ չէր լինի, սակայն խմբի կողքին կային այնպիսիք, որոնք նոյն դերը կարող էին ստանձնել...

Հ.- Այդ ժամանակ հեծանիւ ունէի՞ք:
Անդրէ- Ո՛չ, հեծանիւ գնեցինք բոլորս միասին, երբ տեղի ունեցաւ խմբի առաջին հանդիպումը:

Հ.- Այսինքն՝ նման երկարատեւ ընթացքով հեծանւավարելու փորձ չունէի՞ք:
Անդրէ- Ոչ, բայց վստահում էի ֆիզիկական պատրաստւածութեանս: Խնդիրներ ծագեցին՝ եղանակային տարբեր փոփոխութիւնների եւ փոփոխական պայմաններում հեծանւավարելու գծով:

Հ.- ...Ի՞նչ խորհուրդ կը տաք ուրիշներին...
Անդրէ- Միայն իմ մասին կասեմ, որ երկրորդ ուղեւորութիւնից առաջ արդէն հասկացել էի, թէ որքան կարեւոր է հեծանւավարժանքը՝ որպէս նախապատրաստւելու կարեւորագոյն գործօն:

Հ.- Ձեզ համար խմբով հեծանւարշաւի դուրս գալը խոչընդոտ չէ՞ր արագութեան համար...
Անդրէ- Այստեղ ինձ օգնեց սկաուտական շրջանից ինձ մնացած փորձը. խօսքը խմբական արշաւների դուրս գալու մասին է. այնտեղ արդէն ձեզ համար ոչ թէ տեղ հասնելն է կարեւոր, այլ՝ ընթացքը...

Հ.- Մշակած նոր ուղեւորութեան ծրագիր կա՞յ առջեւում...
Անդրէ- ... Խօսքը կայ, բայց միայն խօսքի սահմաններում է, դարձեալ Եւրոպայի մասին է...
Արա- Մտածում էինք ե՛ւ Արեւելքի, ե՛ւ Ամերիկայի մասին, բայց թւում է, թէ ամենաձեռնտուն հէնց Եւրոպան է...

Հ.- Հովանաւորներ գտե՞լ էք կամ ընդանրապէս մտածել էք հովանաւորներ գտնելու մասին:
Պ.- Այդքան կազմակերպւած չենք մօտեցել հարցին, բայց վատ չէր լինի...

Հ.- Եւ, վերջապէս, պարզենք՝ ինչ է հեծանւարշաւը ձեզ համար, դա միայն ճամբորդելո՞ւ ձեւ է...
Արա- Կան մարդիկ, որոնք այս կարգի ուղեւորութիւնը դարձրել են կեանքի ուղեգիծ կամ ասենք՝ ապրելակերպ, նրանք համարեա իրենց ողջ կեանքը անց են կացնում հեծանւի վրայ աշխարհը չափելով: Մեզ համար սա օրակարգ չէ, մեզանից ոչ մէկն այդ կարգի հեծանւորդ չէ: Մենք նոյնիսկ քննարկում ենք, որ մեր յաջորդ ուղեւորութիւնը հեծանւով կատարւի թէ ասենք՝ այլ ձեւի տակ, մի խօսքով՝ սա կեանքի հաճոյքներից մէկն է: Ես դեռ տատանումների մէջ եմ, գուցէ հեծանւով չգնամ: Հեծանւարշաւը միշտ էլ հաճելի է, սակայն մտածում եմ ինքնակրկնողութեան չգնալ:
Միւս կողմից էլ՝ կարող եմ ասել, որ այս ուղեւորութիւնները եթէ հեծանւի առանցքում ձեւաւորւած չլինէին, գուցէ նոյնիսկ այս խումբը գոյութիւն չունենար:

Հ.- Օրական քանի՞ ժամ էք վարել:
Անդրէ- Գիւղական կեանքի օրինակով՝ առաւօտը լուսաբացից սկսում էինք մինչեւ մայրամուտ... բայց օր կար, երբ ընդամէնը հինգ ժամ ենք վարել. սրա դիմաց օր էլ կար, երբ տասից աւելի ժամ ենք վարել...

Հ.- Որեւէ ծանր միջադէպ չգրանցւե՞ց:
Արա- Հեծանւորդներից մէկը վթարի ենթարկւեց: Ֆրանսիայում մի նեղ ճանապարհում մի բեռնատար մեքենայի պոչը դիպչեց մեր աղջիկներից մէկին. նրան գետին գլորեց ու փախուստի դիմեց. բարեբախտաբար, լուրջ վնասւածք չկար...

Հ.- Ի՞նչ կասէիք ընկալեալ ձեւով զբօսաշրջիկութեան ու հեծանւարշաւով զբօսաշրջիկութեան համեմատութեան առումով:
Պ.- Չնայած հեծանւարշաւով զբօսաշրջիկութիւնը մեզ մօտ ընկալեալ ձեւ չի համարւում, սակայն Եւրոպայում աւելի ընդհանրացած մօտեցում է ու դա կատարում են երբեմն ընտանիքով ու մինչեւ անգամ 6-7 տարեկան երեխաների մասնակցութեամբ: Այս միջոցով առիթ ես ունենում տեսնել ու ապրել այն, ինչի առիթը նորմալ զբօսաշրջիկը երբեք չունի, շօշափում ու տեսնում ես քեզ հիւրընկալող երկրի իրական դէմքն ու կեանքը ու ոչ՝ նրա վաճառատներն ու տեսարժան վայրերը:
Ոչ-ընկալեալ ձեւերով ճամբորդելը միշտ չէ, որ հնարաւոր է, փորձէք այն ու չէք զղջայ. նորմալը միշտ կայ:
Վերջում կուզէի աւելացնել այն, ինչ գուցէ աւելի ճիշտ կը լինէր սկզբում անդրադառնայի: Նման աշխատանքներ ձեռնարկելիս՝ միշտ մտքումս ունեցել եմ Աշոտ Աւետեանի (Բլաք) օրինակը, ում մեր երէց սերունդը աւելի ծանօթ պէտք է լինի:
Աշոտն իր մարզական բազմակողմանի շնորհքների կողքին՝ յայտնի է իր Թեհրան-Փարիզ կատարած հեծանւարշաւի բերումով, որը կատարել է միայնակ ու սրանից գուցէ շուրջ 60 տարի առաջ: Երբ ինքդ հիմա նման աշխատանքով ես զբաղւում ու յետոյ համեմատում ես մեր այսօրւայ պայմաններն ու հնարաւորութիւնները՝ սրանից 60 տարի առաջւայ հետ, նոր ես գիտակցում այդ մարդու կատարած գործի արժէքը: Եթէ իր սերնդակիցները կամ հարազատները կարողանան ինձ կամ թերթիդ տրամադրել իրենց տեղեկութիւնները կամ տպաւորութիւնները՝ Աշոտի տարած աշխատանքի մասին, այդ մարդուն վերյիշելու եւ արժեւորելու կողքին՝ կարելի է հետաքրքիր համեմատութիւններ կատարել նրա եւ մեր աշխատանքի միջեւ:

Զրուցավար՝ Հատիս

 

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։