Հա
16/09/2021 - 11:10

Դէպի Իրան արտահանումը նւազել է 21 տոկոսով. Սիւնիքում ադրբեջանական ներկայութիւնը հարւածում է տնտեսութեանը (գրաֆիկ)

Հայաստանը՝ արեւելքից եւ արեւմուտքից գտնւելով շրջափակման մէջ, տարիներ շարունակ արտաքին աշխարհի հետ կապ է հաստատել Վրաստանի եւ Իրանի տարածքով։ 

ԱՐԱՄ ԱՃԵՄԵԱՆ

 

Հայաստանը՝ արեւելքից եւ արեւմուտքից գտնւելով շրջափակման մէջ, տարիներ շարունակ արտաքին աշխարհի հետ կապ է հաստատել Վրաստանի եւ Իրանի տարածքով։ Նոր սերնդի ներկայացուցիչներից քչերն են տեղեակ, որ արցախեան առաջին պատերազմի տարիներին՝ 90-ականների սկզբին, որոշ ժամանակահատւած Իրանը դարձել էր դրսի հետ կապող Հայաստանի միակ ճանապարհը, քանի որ Վրաստանիներքին անկայունութեամբ պայմանաւորւած՝այդ երկրի տարածքով բեռնափոխադրումը եւ ուղեւորահոսքն անվտանգ չէր։ Բացի այդ, ինչպէս արցախեան 44-օրեայ պատերազմի ժամանակ, այնպէս էլ 90-ականներին վրացական իշխանութիւններն արգելում էին իրենց տարածքով ռազմական նշանակութեան բեռների փոխադրումը։ Հետեւաբար, եւս մէկ անգամ պէտք է արձանագրենք, որ Իրանի հետ տրանսպորտային կապը ոչ միայն ունի տնտեսական, այլեւ ռազմական նշանակութիւն։ Արցախեան վերջին պատերազմի ժամանակ Հայաստանը ռազմական օգնութիւնը ստացել է հիմնականում Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան տարածքով։Առհասարակ,Իրանի հետ թէ՛ օդային, եւ թէ՛ ցամաքային կապը մեր երկրի համար ունի ռազմավարական նշանակութիւն։

2020 թւականի նոյեմբերի 9-ի եւ յունւարի 11-ի եռակողմ յայտարարութիւնների հետեւանքով՝ ադրբեջանական զօրքերի վերահսկողութեան տակ անցաւ նաեւ Գորիս-Կապան՝ Հայաստանը Իրանին կապողմիջպետական ճանապարհի 21 կմ հատւածը։ Արդէն 2021 թւականի օգոստոսի 25-ից թշնամին տարբեր պատճառաբանութիւններով փակում է այդ ճանապարհահատւածը, իսկ սեպտեմբերից էլ սկսել է տուրք գանձել իրանական բեռնատարներից։ Հարկ է յիշեցնել, որ անկախութեան տարիներից ի վեր չի եղել դէպք, որ սահմանափակւի կամ արգելւի Իրանի հետ աւտոմոբիլային կապը։ Ներկայում առկայ չէ գործող որևէ այլընտրանքային ճանապարհ,որը թոյլ կը տայ ապահովել անվտանգ եւ անխափան տրանսպորտային կապ երկրների միջեւ։ Գորիս-Կապան ճանապարհահատւածի այս ռիսկային իրավիճակը կարող է լուրջ վնասներ հասցնել Հայաստանի տնտեսութեանը, քանի որ այս ճանապարհներով են նաեւ փոխադրւում ասիական երկրների բեռները, մասնաւորապէս՝ Չինաստան, Հնդկաստան, Վիետնամ, Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ եւ այլն։ Ադրբեջանական իշխանութիւնների կողմից գանձւող հարկերի ու տուրքերի հետեւանքով հնարաւոր է առաջիկայումթանկանան բեռնափոխադրման ծառայութիւնները։

Այս ամենին զուգահեռ նկատւում է Հայաստանից դէպի Իրան արտահանման ծաւալների նւազում։ Հայաստան-Իրան տարեկան արտաքին առեւտրաշրջանառութիւնը կազմում է շուրջ 400 մլն ԱՄՆ դոլար։ Շուրջ 90 մլն դոլարի ապրանք Հայաստանից արտահանւում է դէպի Իրան, որի մօտ 80 տոկոսը էլէկտրաէներգիա է (այս դէպքում ճանապարհ հարկաւոր չէ), իսկ մնացածը՝ մետաղի ջարդոն, միս, ծխախոտ եւ այլն։ Իսկ Իրանից Հայաստան ներկրւում է շուրջ 310 մլն դոլարի ապրանք՝ բնական գազ, շինանիւթեր, նաւթամթերք, ցեմենտ, պոլիմերներ եւ այլն։ Այսինքն՝ ճանապարհների հետ կապւած այս խոչընդոտներից էապէս կարող է տուժել Իրանից ապրանքների ներկրումը։

Ուշագրաւ է, որ 2020 թւականի յունւար-յունիս ամիսներին Հայաստանիցհամախառն արտահանումն աճել է 23,3 տոկոսով, այն դէպքում, երբ մեզ սահմանակից երկիր՝ Իրան արտահանումը նւազել է 21 տոկոսով։ Դա կարող է բացատարւել Հայաստանից մետաղի ջարդոնի արտահանման արգելքով, Գորիս-Կապան ճանապարհահատւածի անվտանգային խնդիրներով, ատոմակայանի վերանորոգմամբ պայմանաւորւած էլեկտրաէներգիայի արտահանման նւազմամբ եւ այլն։

Տեղին է յիշել նաեւ, որ 2019 թւականի հոկտեմբերի 27-ից ուժի մէջ է մտել ԵԱՏՄ-Իրան ազատ առեւտրի ժամանակաւոր համաձայնագիրը, որը կոչւած էր նոր խթան հաղորդելու նաեւ Հայաստան-Իրան արտաքին առեւտրաշրջանառութեանը։ Սակայն մինչեւ օրս Հայաստանին չի յաջողւել օգտւել այս համաձայնագրի ընձեռած հնարաւորութիւններից, ինչը, անշուշտ, պայմանաւորւած է այս ուղղութեամբ պետութիւն-մասնաւոր հատւած անարդիւնաւէտ համագործակցութեամբ եւ անտարբերութեամբ։ Ուշագրաւ է, որ նոյնիսկ թուրքական ապրանքների ներկրման արգելքի պարագայում հայկական կողմը չկարողացաւ Իրանի տնտեսութիւնը դիտարկել որպէս այլընտրանք։

 

News.am

 

Յարակից լուրեր

  • «Քայլ առ քայլ գնում ենք դէպի Հայաստանի թրքացում եւ պետականութեան անկում»․ Յակոբ Տէր-Խաչատուրեան
    «Քայլ առ քայլ գնում ենք դէպի Հայաստանի թրքացում եւ պետականութեան անկում»․ Յակոբ Տէր-Խաչատուրեան

    ՀՀ իշխանութիւնները ոչ միայն պէտք եղածը չեն անում Հայաստանի ինքնիշխանութիւնը պահելու համար, այլ ընդհակառակը շատ արագ եւ հապճեպ որոշումներով եւ միակողմանի զիջումներով է առաջնորդւում այս ամբողջ գործընթացը՝ Yerkir.am-ի հետ հարցազրոյցում ասաց ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր-Խաչատուրեանը, որը Երեւանում մասնակցում է ՀՅԴ Հայ Դատի կենտրոնական խորհրդի նախաձեռնած՝ Մոսկւայի եւ Կարսի պայմանագրերի 100-ամեակին նւիրւած «Հայաստանը եւ տարածաշրջանը. դասեր, արժեւորումներ, հեռանկարներ» խորագրով միջազգային գիտաժողովին։

  • «Ադրբեջանի գործողութիւնների գլխաւոր մեսիջն ուղղւած է հայ ազգին, որ՝ խաղաղ չէք ապրելու». Թեւան Պօղոսեան
    «Ադրբեջանի գործողութիւնների գլխաւոր մեսիջն ուղղւած է հայ ազգին, որ՝ խաղաղ չէք ապրելու». Թեւան Պօղոսեան

    «Մարդկային զարգացման միջազգային կենտրոնի» ղեկավար, քաղաքագէտ Թեւան Պօղոսեանի կարծիքով՝ Ադրբեջանի վերջին շրջանի գործողութիւնների գլխաւոր մեսիջն ուղղւած է հայ ազգին, որ՝ խաղաղ չէք ապրելու:

  • «Իրանը ողջունում է կայունութեան ամրապնդումն՝ Իրաքում». Հոսէյն Ամիր Աբդօլլահեան
    «Իրանը ողջունում է կայունութեան ամրապնդումն՝ Իրաքում». Հոսէյն Ամիր Աբդօլլահեան

    ԱԳ Նախարար Հոսէյն Ամիր Աբդօլլահեանը Իրաքի նախկին վարչապետ Ադէլ Աբդօլլմահդիի հետ հանդիպման ընթացքում նշել է, որ Իրանը ողջունում է կայունութեան ամրապնդումն Իրաքում:

  • Հայաստանին ու Լիբանանին պէտք է ազգային միասնական ռազմավարութիւն
    Հայաստանին ու Լիբանանին պէտք է ազգային միասնական ռազմավարութիւն

    Կը պատրաստուէի արձագանգել «Ազդակ»-ի 11 հոկտեմբեր 2021-ի թիւին մէջ Միհրան Քիւրտօղլեանի տեսակէտին, երբ տեղի ունեցաւ լիբանանեան տագնապի շղթայական հանգրուաններուն ամէնէն անսպասելին. զինեալ բախումը: Քանի մը ժամ տեւած բախումը պատճառած է 7 զոհ եւ 31 վիրաւոր: Պատճա՞ռը բախումին: 4 օգոստոս 2020-ին Պէյրութի նաւահանգիստի պայթումին դատական հետաքննութեան շուրջ քաղաքական սուր տարակարծութիւն մը, որուն մասնակիցները թքած ունին իշխանութիւններու տարանջատման ու դատական համակարգի անկախութեան վրայ:

  • «Իրան-Ադրբեջան յարաբերութիւնները կարծես անբեկանելիօրէն վատթարացել են». իրանագէտ
    «Իրան-Ադրբեջան յարաբերութիւնները կարծես անբեկանելիօրէն վատթարացել են». իրանագէտ

    Իրանագէտ Գարիկ Միսակեանը 168.am-ի հետ զրոյցում անդրադարձաւ իրանական արձագանգներին. «Պաշտօնական մակարդակում արձագանգեց ԱԳՆ խօսնակ Սայիդ Խաթիբզադէն, Իրանի Ազգային անվտանգութեան բարձրագոյն խորհրդի քարտուղար Ալի Շամխանին, որոնք, ըստ էութեան, կոչեր էին անում Բաքւի բռնապետին՝ «մտածել սեփական երկրի եւ սեփական անձի մասին», քանի որ Ալիեւն ու Ալիեւի ընտանիքն են նմանատիպ գործարքներում նկատւում:

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։