همزمان با برگزاری «نهمین جشنواره بینالمللی کتاب ایروان» مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران با رئیس کتابخانه ملی ارمنستان، دیدار و درباره راههای توسعه همکاریهای فرهنگی و کتابمحور میان دو کشور گفتوگو کرد.
به گزارش ایرنا از روابطعمومی و امور بینالملل خانه کتاب و ادبیات ایران، همزمان با برگزاری «نهمین جشنواره بینالمللی کتاب ایروان» ابراهیم حیدری مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران با آنا چولیان؛ رئیس کتابخانه ملی ارمنستان، دیدار و درباره راههای توسعه همکاریهای فرهنگی و کتابمحور میان دو کشور گفتوگو کرد.
در این گفتوگو، دو طرف با اشاره به پیشینه تاریخی و فرهنگی روابط ایران و ارمنستان، بر ظرفیت گسترده کتاب، ادبیات و ترجمه برای تعمیق ارتباط میان دو ملت تاکید کردند و تبادل تجربیات و ظرفیتهای دو کشور در حوزه کتاب و کتابخانه را زمینهای مناسب برای توسعه همکاریهای فرهنگی دانستند.
در این دیدار که با بازدید از بخش ویژه ایران کتابخانه ملی ارمنستان همراه بود، بر توسعه همکاری در زمینه تبادل کتاب و منابع کتابخانهای، معرفی و ترجمه آثار ادبی، برگزاری نشستهای فرهنگی و ادبی، حضور نویسندگان و ناشران در رویدادهای کتابمحور و بهرهگیری از ظرفیتهای نمایشگاههای بینالمللی کتاب تاکید شد. همچنین مقرر شد خانه کتاب و ادبیات ایران در تجهیز و تقویت منابع «بخش ویژه ایران» این کتابخانه همراهی داشته باشد.
حمایت از انتشار متقابل آثار نویسندگان دو کشور ابراهیم حیدری با تشریح فعالیتها و ماموریتهای خانه کتاب و ادبیات ایران، بر اهمیت تقویت حضور متقابل ناشران، نویسندگان، مترجمان و فعالان حوزه نشر ایران و ارمنستان در رویدادهای فرهنگی و نمایشگاههای کتاب دو کشور تاکید کرد و گفت: توسعه ارتباطات میان نهادهای فرهنگی و کتابخانهای میتواند به شکلگیری برنامههای مشترک و معرفی بهتر آثار و ادبیات دو کشور منجر شود.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران همچنین مطرح کرد: ظرفیت ترجمه آثار ادبی و فرهنگی یکی از مهمترین زمینههای همکاری است و حمایت از ترجمه و انتشار متقابل آثار نویسندگان ایرانی و ارمنی ضرورت دارد.
اهمیت تبادل منابع میان کتابخانههای ملی دو کشور در بخش دیگر این دیدار آنا چولیان ظرفیتها و فعالیتهای کتابخانه ملی ارمنستان را تشریح کرد و ادامه داد: همکاریهای بینالمللی و تبادل منابع و تجربه میان کتابخانههای ملی دو کشور اهمیت دارد. کتابخانه ملی ارمنستان یکی از مهمترین مراکز نگهداری و حفاظت از میراث مکتوب ارمنی و مرکز کتابشناسی ملی این کشور است و در زمینه تبادل کتاب و همکاری با کتابخانهها و نهادهای فرهنگی کشورهای مختلف فعالیت دارد.
مرتضی برزگر از «مدرسههای نامرئی» داستاننویسی در ایران گفت
در حاشیه برگزاری «نهمین جشنواره بینالمللی کتاب ایروان» مرتضی برزگر، نویسنده و داستاننویس ایرانی در نشستی با دانشجویان زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شرقشناسی روسی-ارمنی، تاریخ آموزش داستاننویسی مدرن در ایران و نقش محافل، کارگاهها و شبکههای ادبی در پرورش نویسندگان را تشریح کرد و به «مدرسههای نامرئی» پرداخت.
مرتضی برزگر در ابتدا به بررسی تاریخ آموزش داستاننویسی در ایران پرداخت و گفت: ادبیات داستانی ایران در بخش مهمی از تاریخ خود در غیاب نهادهای رسمی آموزشی، نظامی غیررسمی و خودترمیمشونده برای آموزش و انتقال تجربه ایجاد کرده که نزدیک به هفت دهه، شکلهای مختلفی به خود گرفته است.
او با اشاره به شکلگیری انجمن ادبی صائب در اصفهان در دهه ۱۳۳۰، این جریان را یکی از نمونههای مهم شکلگیری محافل ادبی در ایران دانست و توضیح داد: شماری از نویسندگان نسل بعدی از جمله بهرام صادقی و هوشنگ گلشیری، در چنین فضاهایی امکان خواندن و نقد آثار خود را پیدا کردند.
این نویسنده با بیان اینکه «مدرسههای نامرئی» در طول تاریخ معاصر ایران سه شکل عمده داشتند، مطرح کرد: محفل، کارگاه و شبکه، سه مرحله مهم در تحول این نظام غیررسمی آموزشی بودهاند و هرکدام متناسب با شرایط اجتماعی و فرهنگی زمان خود، شیوه متفاوتی برای انتقال دانش و تجربه ادبی ایجاد کردهاند.
نهمین جشنواره بینالمللی کتاب ایروان
نهمین جشنواره بینالمللی کتاب ایروان از چهارم تا ششم سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۳ تا ۱۵ شهریور ۱۴۰۵) در میدان جمهوری ایروان و با اجرای برنامههایی در مراکز فرهنگی و ادبی این شهر برگزار میشود. این رویداد یکی از مهمترین رویدادهای ادبی و فرهنگی ارمنستان به شمار میرود و امسال با حضور نویسندگان، ناشران، مترجمان و فعالان صنعت نشر از کشورهای مختلف همراه است.
جشنواره بینالمللی کتاب ایروان که از سال ۲۰۱۷ به صورت سالانه برگزار میشود در نهمین دوره خود طی سه روز میزبان بیش از ۲۵۰ نویسنده، متخصص حوزه ادبیات و میهمانان بینالمللی از بیش از ۱۵ کشور است. همچنین بیش از ۵۰ انتشارات و مجموعه فعال در صنعت نشر در بخش نمایشگاهی آن حضور دارند. این جشنواره در دورههای اخیر با استقبال گسترده مخاطبان همراه بوده و سالانه حدود ۴۰ هزار نفر از آن بازدید کرده و بیش از ۱۸ هزار جلد کتاب در جریان برگزاری آن به فروش میرسد.
«زبان»؛ محور اصلی نهمین دوره جشنواره
موضوع محوری نهمین جشنواره بینالمللی کتاب ایروان، «زبان بهعنوان حامل حافظه جمعی بشر و تداوم فرهنگی» است. برنامههای امسال با تمرکز بر ادبیات چندزبانه، ترجمه ادبی، حفظ زبانهای در معرض خطر، جایگاه زبان مادری و تحول زبان در عصر دیجیتال برگزار میشود.
برگزارکنندگان جشنواره بر این دیدگاه تأکید دارند که زبانها نباید عامل ایجاد مرز میان ملتها باشند، بلکه میتوانند بهعنوان پلی برای ارتباط و گفتوگوی میان فرهنگها عمل کنند. توجه ویژه به زبان ارمنی و میراث ادبی آن نیز از محورهای مهم برنامه امسال است.
برگزاری ۵۴ برنامه فرهنگی و ادبی
در نهمین دوره این جشنواره، ۵۴ برنامه فرهنگی و ادبی در نظر گرفته شده است. این برنامهها نشستهای ادبی، معرفی و رونمایی کتاب، دیدار با نویسندگان ارمنی و بینالمللی، میزگردهای تخصصی، مسترکلاس، برنامههای نمایشی و موسیقایی و نشستهای حرفهای حوزه نشر را شامل میشود.
در کنار بخش نمایشگاهی، برنامه بینالمللی ناشران و طرح فلوشیپ(Fellowship) نیز با هدف ایجاد ارتباط میان ناشران و فعالان صنعت نشر کشورهای مختلف برگزار میشود و زمینه را برای شکلگیری همکاریهای جدید در حوزه ترجمه، انتشار و تبادل ادبی فراهم میکند.
حضور مجموعههای ایرانی در جشنواره
خانه کتاب و ادبیات ایران نیز به نمایندگی از معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در نهمین دوره جشنواره بینالمللی کتاب ایروان حضوری فعال دارد. حضور مجموعههای مختلف فرهنگی و نشر ایران در این رویداد، زمینهای برای معرفی آثار و ظرفیتهای ادبی و نشر کشور، عرضه کتابهای ایرانی و برقراری ارتباط مستقیم با ناشران، نویسندگان، مترجمان و فعالان صنعت نشر ارمنستان و دیگر کشورهای حاضر در جشنواره فراهم کرده است.
همچنین با توجه به محوریت «زبان و ترجمه» در این دوره از نمایشگاه کتاب ایروان، حضور ایران میتواند فرصت مناسبی برای گسترش همکاریهای ترجمهای میان فارسی و ارمنی و معرفی آثار نویسندگان ایرانی به ناشران و مخاطبان ارمنی باشد.
با توجه به جایگاه جشنواره ایروان به عنوان یکی از مهمترین رویدادهای ادبی ارمنستان و حضور بیش از ۵۰ مجموعه نشر و صدها نویسنده و فعال ادبی، مشارکت ایران در این رویداد میتواند گامی مؤثر در مسیر تقویت دیپلماسی فرهنگی و توسعه حضور ادبیات ایران در بازار نشر ارمنستان و منطقه قفقاز باشد.
حضور مرتضی برزگر؛ نویسنده، نامزد جایزه ادبی جلال آلاحمد در سال ۱۳۹۷ و داور داستان کوتاه جایزه جلال در سال ۱۴۰۴ بهعنوان میهمان نمایشگاه و دیدار و گفتوگو با نویسندگان و چهرههای فرهنگی ارمنستان و دیگر کشورها، از برنامههای غرفه جمهوری اسلامی ایران در این رویداد است.
مسئولان غرفه جمهوری اسلامی ایران، علاوه بر عرضه آثار ایرانی، با مسئولان نمایشگاه، فعالان صنعت نشر و چهرههای فرهنگی ارمنستان دیدار و درباره راههای گسترش همکاریهای فرهنگی، ترجمه و انتشار آثار ایرانی و زمینههای حضور ناشران و اهالی قلم دو کشور در برنامهها و نشستهای فرهنگی به تبادل نظر پرداختند.
تاکنون آثار متعددی از ایران به زبان ارمنی ترجمه و منتشر شده است که در میان آنها آثاری در حوزه تاریخ و فرهنگ ایران، ادبیات و ادبیات دفاع مقدس دیده میشود. با توجه به روابط نزدیک ایران و ارمنستان و جایگاه این کشور بهعنوان یکی از مسیرهای ارتباطی میان شرق و غرب، ارمنستان ظرفیتهای قابل توجهی برای گسترش و تعمیق تعاملات فرهنگی و ادبی میان دو کشور دارد.
ظرفیت ۲۵۰ نویسنده و مهمان ادبی
از ویژگیهای مهم جشنواره کتاب ایروان، حضور گسترده چهرههای ادبی است. بر اساس اطلاعات رسمی جشنواره، بیش از ۲۵۰ نویسنده، متخصص حوزه ادبیات و مهمان بینالمللی در این رویداد حضور دارند و مهمانانی از بیش از ۱۵ کشور در برنامههای مختلف جشنواره مشارکت میکنند.
این حضور بینالمللی، جشنواره ایروان را به بستری برای گفتوگو و تبادل تجربه میان نویسندگان و ناشران کشورهای مختلف تبدیل کرده و امکان ایجاد شبکههای جدید همکاری در حوزه ادبیات و نشر را فراهم میکند.
مسابقات ادبی بینالمللی
نهمین جشنواره کتاب ایروان همچنین میزبان چند رویداد و مسابقه ادبی است. از جمله مهمترین آنها میتوان به مسابقه بینالمللی داستان کوتاه ویلیام سارویان اشاره کرد که نویسندگان همه کشورها میتوانند در آن شرکت کنند. برنده این مسابقه در مراسم اختتامیه جشنواره در ششم سپتامبر معرفی میشود. همچنین مسابقه ادبی ملی ارمنستان در چهار بخش شعر، نثر، نمایشنامه و ادبیات کودک و نوجوان برگزار میشود و مسابقه شعر به زبان ارمنی غربی نیز از دیگر بخشهای ادبی این دوره است.
