فا

فرهنگ و هنر

دوشنبه, 04 بهمن 1400 13:32

کلیساهای جهانی ایران

دو کلیسای تادئوس مقدس(قره کلیسا) در چالدران و کلیسای مریم مقدس (زور زور) در ماکو در آذربایجان‌غربی و کلیسای استپانوس مقدس در جلفا در آذربایجان شرقی در سال ۲۰۰۸ (۱۳۸۷) به عنوان اثر ایران در فهرست آثار جهانی در فهرست جهانی یونسکو قرار گرفته اند.

«آلیک» - در میان بیش از ۴۰۰ کلیسای ثبت و شناسایی شده در ایران، سه کلیسا و یک آیین زیارتی ثبت جهانی شده اند، عناصر فرهنگی ملموس و ناملموسی که جزو جاذبه‌های گردشگری فرهنگی و مذهبی شمال غرب کشور است و هر ساله گردشگران زیادی برای بازدید این اماکن به آذربایجان‌غربی و شرقی سفر می‌کنند.

به گزارش خبرنگار فرهنگی ایرنا، از سال ۱۳۵۸ تا کنون در مجموع ۲۶ اثر میراث فرهنگی، طبیعی و تاریخی ایران در فهرست جهانی یونسکو ثبت شده است، در این میان دو کلیسای تادئوس مقدس(قره کلیسا) در چالدران و کلیسای مریم مقدس (زور زور) در ماکو در آذربایجان‌غربی و کلیسای استپانوس مقدس در جلفا در آذربایجان شرقی در سال ۲۰۰۸ (۱۳۸۷) به عنوان نهمین اثر ایران در فهرست آثار جهانی در فهرست جهانی یونسکو قرار گرفت.

این در حالی است که بیش از ۴۰۰ کلیسا در ایران ثبت و شناسایی شده که برخی شهرت ملی و تعدادی هم شهرت ملی و جهانی دارند. کلیسای وانک در اصفهان، کلیسای کانتور (ارتودوکس) در قزوین، کلیسای سرخ‌آباد در مازندران، کلیسای سرکیس مقدس در تهران، کلیسای گاراپت مقدس در آبادان ، کلیسای مریم مقدس در تبریز و کلیسای ننه مریم در ارومیه از کلیساهای معروف ایران هستند که به لحاظ معماری و قدمت و جایگاه دینی مورد توجه مسیحیان و گردشگران فرهنگی و مذهبی که به این شهر سفر می کنند، قرار داد.

همچنین در بخش عناصر و آثار ناملموس (غیرمادی) فرهنگی، ایران ۱۷ میراث ناملموس را در یونسکو ثبت کرده است؛ که آئین زیارت کلیسای تادوئوس مقدس (قره کلیسا) سال ۲۰۲۰ (۱۳۹۹) ثبت جهانی شد. آیینی که اوایل مرداد ماه هر سال بیش از ۵ هزار مسیحی برای ادای مناسک آن به این منطقه سفر می کنند.

 

کلیسای تادئوس مقدس (قره کلیسا)

قره کلیسا از بناهای مذهبی متعلق به ارامنه بوده که در جنوب ماکو و ۲۰ کیلومتری شمال شرقی چالدران در کنار روستایی به همین نام واقع شده است. قره در زبان آذری به معنای «سیاه» است و وجه تسمیه این نام سیاه بودن قسمتی از کلیسا است. ظاهرا ساختمان اصلی کلیسا از سنگ های سیاه ساخته شده که پس از بازسازی قسمتی از سنگ ها به وسیله سنگ های سفید جایگزین شده است. به احتمال زیاد این عمل به صورت عمدی انجام شده تا آیندگان از شکل و ظاهر اولیه کلیسا مطلع باشند.

شناسایی این بنای مذهبی به قرن ۷ میلادی بر می‌گردد و بر اساس تحقیقات در قرون چهارم تا ششم میلادی روی آرامگاه تادئوس مقدس (سال میلادی ۶۶) از حواریون حضرت مسیح (ع) بنا شده و برای مسیحیان منطقه و همچنین ارامنه جهان ارزش مذهبی زیادی دارد.

 

کلیسای مریم مقدس (زور زور)

کلیسای مریم مقدس به کلیسای زور زور نیز معروف است به همراه مجموعه عبادتگاه‌ها و روستا و منظر قره‌کلیسا، یکی دیگر از آثار پرونده کلیساهای جهانی ایران است که در استان آذربایجان غربی شهرستان ماکو و در ۱۲ کیلومتری شمال غرب قره کلیسا قرار دارد. این کلیسا که به حدود سال ۱۲۹۸ یا (قرن ۱۳ تا ۱۴) -میلادی تعلق دارد، ممکن بود که پس از آبگیری سد بارون در عمق دریاچه پشت سد قرار گیرد. به همین دلیل، به ارتفاعات کنار دریاچه منتقل و در آن نقطه دوباره بازسازی شد.

کلیسای مریم مقدس از مراکز مهم تعلیمات دینی، فرهنگی و ادبی بوده و در طول مدت فعالیت خود توانست ۱۲ روحانی با شهرت جهانی برای کلیساهای کاتولیک تربیت کند.

 

کلیسای استپانوس مقدس

کلیسای استپانوس مقدس به همراه مجموعه کلیسا آندروورتی (چوپان) و کلیسا و روستای دره شام در ۶ کیلومتری روستای دره شام به فاصله ۱۵ کیلومتری غرب شهر جلفا منطقه جلفا در آذربایجان‌شرقی، بعد از قره کلیسا در آذربایجان غربی، مهم ترین کلیسای ارامنه کشور است. این کلیسا مربوط به قرون ۱۰ تا ۱۲ میلادی است و در منطقه جلفا در کنار رودخانه ارس جای گرفته است.

استپانوس (استفان) اولین شهید راه مسیحیت که در قرن اول میلادی به دست مخالفان به شهادت رسید و هر سال، ارامنه بسیاری از گوشه و کنار ایران به زیارت این مکان می‌روند و در هفته زیارت قره کلیسا پس از انجام مراسم زیارت قبر تادئوس، به زیارت این دیر نیز می روند.

کلیسای چوپان نیز در همین مجموعه که در غرب شهر مرزی جلفا در ساحل رود ارس در قرن ۱۶ میلادی ساخته شده است. گفته می شود این کلیسا محل عبادت چوپانان ارمنی ساکن روستاهای اطراف دره شام بوده است.

 

آئین زیارت کلیسای تادوئوس مقدس (قره کلیسا)

«آیین و مراسم زیارتی کلیسای تادئوس مقدس» (قره کلیسا) ۲۷ آذر ماه سال ۱۳۹۹ در پرونده‌ای مشترک با ارمنستان در فهرست میراث جهانی ناملموس بشری یونسکو ( UNESCO) قرار گرفت و به عنوان شانزدهمین میراث ناملموس ایران ثبت جهانی شد.

زیارت تادئوس مقدس آیینی مذهبی در قره کلیسا است، که ارامنه هر ساله از نقاط مختلف جهان به این مکان تاریخی (قره کلیسا- کلیسای تادئوس) - که جزو میراث جهانی ثبت شده است- می‌آیند، و این آیین را برگزار می‌کنند، این مکان مذهبی میعادگاه حدود ۵هزار ارامنه ایران و جهان می‌شود. افزون بر ارامنه، خانواده هایی از آشوریان و به ندرت خانواده های مسیحیان کاتولیک هم در این جشن شرکت می کنند.

یکی از آداب پسندیده در طول زیارت سه روزه، آیین های غسل تعمید کودکان و نوجوانان ارمنی در این کلیسا است. عده‌ای بر این عقیده هستند که تعمید کودکان آنها در محل تدفین حواری مسیح (ع)، همراه با خیر و برکت است. گروهی هم فرزندان خود را با نذر و نیت در آنجا غسل تعمید می‌دهند و به همین خاطر سن غسل تعمید گیرندگان گاه به ۱۵ و ۲۰ سال هم می‌رسد.

تادئوس یا طاطائوس (طاطاوس) یکی از حواریون مسیح است که در سال چهل میلادی به ارمنستان آمد و به تبلیغ مسیحیت پرداخت که در پی تبلیغ وی گروه زیادی به آیین مسیح روی آوردند که از آن جمله ساناتروک پادشاه ارمنستان و دخترش ساندخت بود ولی سلطان کمی بعد پشیمان شد و به مخالفت با آیین جدید پرداخت و دستور داد تا تادئوس، ساندخت(دخترش) و گروهی دیگر که به مسیحیت گرویده بودند (حدود ۳۵۰۰ نفر) را به قتل برسانند.

در سال ۳۰۲ میلادی زمان پادشاهی تیرداد از پادشاهان ارمنستان، مسیحیت را در این کشور دین رسمی و همگانی شد. مسیحیان ارمنی که خاطره شهادت تادئوس و ساندخت را نسل به نسل حفظ کرده بودند، در محل فرار آنها کلیساهایی بنا کردند که قره کلیسا یکی از آنها است.

بنا بر عقیده ارامنه، کلیسای تادئوس (طاطائوس) اولین کلیسایی است که به دستور مبشرین و حواریون مسیح در دنیا ساخته شده است و چون از نظر مذهبی شهادت را بزرگترین سعادت برای بشر می‌دانند، هر سال در روزهای آخر تیرماه و هفته اول مرداد ماه که مصادف با قتل تادئوس مقدس و پیروان مسیحی او است، در قره کلیسا جمع شده و مراسم  که به آیین زیارت تادئوس معروف است، بر پا می کنند.

 

کلیساهای معروف ایران

از میان ۴٠٠ کلیسای مسیحی، ارمنی و ارتودوکس شناسایی و ثبت شده در ایران کلیسای وانک در اصفهان، کلیسای کانتور (ارتودوکس) در قزوین، کلیسای سرخ‌آباد در مازندران، کلیساب سرکیس مقدس در تهران، کلیسای گاراپت مقدس در آبادان، کلیسای مریم مقدس در تبریز و کلیسای ننه مریم در ارومیه از کلیساهای معروف ایران هستند.

اخبار مرتبط

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։