رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس هیأت مذاکرهکننده جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر اینکه پیروزیهای میدان زمانی ماندگار میشوند که در عرصه حقوقی و سیاسی تثبیت شوند، گفت: مذاکره یک روش مبارزه و ادامه مبارزه است و ایجاد دوگانه میان میدان و دیپلماسی، انحراف از مسیر صحیح است.
به گزارش خبرنگار خانه ملت، دکتر محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس هیأت مذاکرهکننده جمهوری اسلامی ایران در گفتوگوی تفصیلی خود با اشاره به سفر اخیر هیات ایرانی به سوئیس و در تشریح مباحث مطرحشده بر ضرورت فهم صحیح نسبت میان «میدان» و «دیپلماسی» تأکید کرد.
وی در ابتدای این گفتوگو با آرزوی قبولی عزاداریهای ملت ایران در ایام ماه محرم و در آستانه تاسوعا و عاشورای حسینی، اظهار داشت: در این ایام از همه مردم التماس دعا دارد.
رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به برخی برداشتها درباره نسبت میان دیپلماسی و اقدامات میدانی گفت: گاهی برخی تصور میکنند میان دیپلماسی و میدان نظامی تقابل وجود دارد و باید میان این دو یکی را انتخاب کرد؛ برخی طرفدار میدان و برخی طرفدار دیپلماسی هستند، در حالی که اساساً این نگاه، نگاهی اشتباه است.
وی تأکید کرد: در واقع ایجاد چنین دوگانهای، یک خطای تحلیلی است و نمیتوان این دو عرصه را در برابر یکدیگر تعریف کرد.
دکتر قالیباف با بیان اینکه پیروزیهای میدانی زمانی اثرگذار و ماندگار میشوند که در عرصه حقوقی و سیاسی تثبیت شوند، افزود: هر موفقیت نظامی هرچقدر هم بزرگ باشد، زمانی میتوان آثار و دستاوردهای آن را در حال، آینده و حتی در تاریخ مشاهده کرد که آن پیروزی در چارچوب حقوقی و سیاسی ثبت و تثبیت شده باشد؛ در غیر این صورت، زحمات میدان به نتیجه پایدار نخواهد رسید.
وی ادامه داد: در برخی شرایط، در حوزه نظامی امکان تحقق برخی اهداف وجود ندارد و در اینجاست که دیپلماسی باید مأموریت خود را انجام دهد؛ یعنی همان مأموریتی که نیروهای نظامی به هر دلیل امکان انجام آن را ندارند، از مسیر دیپلماسی دنبال و به سرانجام برسد.
رئیس مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: این نگاه، یک نگاه مقطعی یا مربوط به امروز نیست؛ بلکه سالها پیش نیز بر آن تأکید شده است. حدود شش یا هفت سال پیش نیز این نکته را مطرح کردهام که «مذاکره یک روش مبارزه و ادامه مبارزه است».
وی افزود: بنابراین ایجاد دوگانه میان میدان و دیپلماسی، که برخی آن را القا میکنند، اساساً یک نگاه انحرافی است و نمیتواند مبنای تحلیل صحیح باشد.
دکتر قالیباف ادامه داد: متأسفانه برخی تلاش میکنند اینگونه القا کنند که یا باید طرفدار میدان بود یا طرفدار دیپلماسی، در حالی که این تفکیک، اساساً غلط و غیرواقعی است. مسیر درست این است که این دو عرصه مکمل یکدیگر دیده شوند، نه متضاد یکدیگر.
سفر سوئیس، پیوند میدان و دیپلماسی و تبیین مذاکره بهعنوان ادامه مبارزه
رئیس مجلس شورای اسلامی و رئیس هیأت مذاکرهکننده جمهوری اسلامی ایران در ادامه این گفتوگو با اشاره به سفر اخیر خود به سوئیس و چارچوب مذاکرات انجامشده اظهار داشت: این سفر در امتداد موفقیتهایی بود که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با قدرت، شجاعت، ایثار، درایت و خلاقیت در میدان به دست آوردهاند.
دکتر قالیباف افزود: امروز در مقطع آتشبس و پایان جنگ، بخشی از مأموریتها با استفاده از ظرفیت گفتوگو و مذاکره دنبال شده و این روند در امتداد همان مسیر میدانی است که در قالبی دیگر ادامه پیدا کرده است.
وی تصریح کرد: در شرایط فعلی، بخشی از موضوعاتی که در میدان نظامی امکان تحقق کامل ندارند، از طریق دیپلماسی و مسیر گفتوگو پیگیری میشوند و این دو عرصه در واقع مکمل یکدیگر هستند، نه در تقابل با هم.
رئیس مجلس شورای اسلامی ادامه داد: ممکن است یک موضوع مشخص را بتوان با ابزار نظامی پاسخ داد و همان موضوع را نیز بتوان از مسیر مذاکره حلوفصل کرد؛ بنابراین هیچگونه تعارضی میان این دو شیوه وجود ندارد و اساساً نباید چنین دوگانهای شکل بگیرد.
رئیس هیأت مذاکرهکننده ایران در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کرد: امروز همه ارکان کشور، چه در حوزه نیروهای مسلح و چه در حوزه دیپلماسی، یک هدف مشترک را دنبال میکنند و آن نیز پیشبرد منافع ملی و تحقق اهداف کلان جمهوری اسلامی ایران است.
دکتر قالیباف با اشاره به نقش نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران اظهار داشت: نیروهای مسلح کشور با افتخار، قدرت، ایثار، درایت و خلاقیت در میدان، دستاوردهای مهمی را رقم زدهاند و بخش قابل توجهی از این دستاوردها اکنون از مسیر دیپلماسی در حال تکمیل شدن است.
وی خاطرنشان کرد: بنده خود را دیپلمات نمیدانم؛ من یک رزمنده هستم، اما همین مسئله کمک میکند بتوانم مفاهیم را بهتر برای طرف مقابل تبیین کنم، چراکه درک واقعی از میدان جنگ وجود دارد و این درک در روند گفتوگو اثرگذار است.
رئیس مجلس شورای اسلامی در ادامه افزود: ما مذاکره را نیز یک روش مبارزه میدانیم؛ به این معنا که همانطور که میدان، عرصه مبارزه است، دیپلماسی نیز ادامه همان مبارزه در قالبی دیگر محسوب میشود.
دکتر قالیباف تصریح کرد: بر همین اساس، در سفر اخیر تلاش شد همان منطقی که در میدان حاکم است، در عرصه دیپلماسی نیز مورد توجه قرار گیرد و بهعنوان پشتوانه مذاکرات عمل کند.
وی تأکید کرد: هدف نهایی این است که دستاوردهای میدانی در قالب سیاسی و حقوقی تثبیت شود تا ماندگاری پیدا کرده و در نهایت به نتیجه عملی و پایدار برسد.
ماده ۱۳؛ بیاعتمادی به آمریکا، سازوکار اجرای توافق و آثار اقتصادی
رئیس هیأت مذاکرهکننده جمهوری اسلامی ایران، در ادامه این گفتوگو با اشاره به تمرکز بر ماده ۱۳ یادداشت تفاهم اظهار داشت: علت اصلی این تمرکز، بیاعتمادی به طرف آمریکایی بوده است.
وی تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران به آمریکاییها بیاعتماد است و با توجه به تجربههای گذشته، این بیاعتمادی نهتنها یک واقعیت سیاسی، بلکه از منظر عقلانی نیز قابل توجیه و ضروری است.
دکتر قالیباف افزود: بر همین اساس، در مذاکرات تلاش شد مدل مفهومی اجرای توافق بهگونهای طراحی شود که نقشه راهی مشخص و قابل راستیآزمایی داشته باشد و اجرای تعهدات طرف مقابل بهصورت مرحلهبهمرحله و قابل سنجش انجام شود.
رئیس مجلس شورای اسلامی ادامه داد: در ابتدا بحث بر سر اجرای چندمرحلهای برخی تعهدات مطرح بود، اما در جمعبندی نهایی، رویکردی اتخاذ شد که مجموعهای از اقدامات بهصورت یک بسته اجرایی دنبال شود.
وی بیان کرد: بر این اساس، مقرر شد برخی اقدامات بهصورت فوری و همزمان با امضای تفاهم آغاز شود تا اطمینان حاصل شود اجرای توافق صرفاً در سطح متن باقی نمانده و در عمل نیز آغاز شده است.
رئیس هیأت مذاکرهکننده ایران در ادامه به جزئیات ماده ۱۳ اشاره کرد و گفت: در این بند تصریح شده است که بندهای ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ باید بلافاصله پس از امضای تفاهمنامه اجرا شوند یا اجرای آنها آغاز شود، چراکه این بندها قابلیت اجرای فوری دارند.
قالیباف تصریح کرد: هدف از این طراحی آن بود که راستیآزمایی اجرای تعهدات ممکن باشد و بتوان اطمینان حاصل کرد که طرف مقابل اجرای توافق را عملاً آغاز کرده است.
وی افزود: در این چارچوب، امضای تفاهم و آغاز اجرای برخی بندها بهصورت همزمان انجام شد و این مسئله یکی از نکات مهم در روند مذاکرات به شمار میرود.
رئیس مجلس شورای اسلامی با اشاره به آثار اقتصادی این روند اظهار داشت: یکی از دستاوردهای مهم این فرآیند، کاهش برخی محدودیتها و آغاز بخشی از گشایشهای اقتصادی در حوزههای مختلف بوده است.
وی ادامه داد: در این چارچوب، موضوعاتی مانند فروش نفت خام، محصولات پتروشیمی و مشتقات آن، همچنین مسائل بانکی، بیمه و حملونقل در دستور کار قرار گرفت و برای آنها سازوکار اجرایی تعریف شد.
دکتر قالیباف تأکید کرد: هرچند توافق نهایی به معنای رفع کامل تحریمها هنوز شکل نگرفته، اما برای جلوگیری از اختلال در فعالیتهای اقتصادی کشور، برخی مجوزهای موقت یا همان «ویور» برای فروش نفت و انجام مبادلات اقتصادی صادر شده است.
وی افزود: این مجوزها بهعنوان راهکاری موقت در نظر گرفته شدهاند تا فعالیتهای اقتصادی کشور در شرایط موجود دچار وقفه نشود و امکان ادامه جریان تجارت فراهم باشد.
رئیس هیأت مذاکرهکننده ایران در پایان این بخش خاطرنشان کرد: بخشی از منابع مالی کشور نیز در قالب این توافقها در مسیر آزادسازی قرار گرفته و این موضوع در کنار سایر محورهای اقتصادی، بخشی از بسته کلی مذاکرات را تشکیل میدهد.
رئیس مجلس شورای اسلامی در ادامه این گفتوگو با اشاره به محور لبنان اظهار داشت: یکی از موضوعات مهم مطرحشده در این مذاکرات، بحث پایان جنگ و تثبیت حاکمیت ملی لبنان بر تمام سرزمین این کشور بوده است.
وی تصریح کرد: بر همین اساس، سازوکاری طراحی شده تا اجرای این هدف دنبال شود و طرفین در مسیر تضمین حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان نقشآفرینی کنند.
رئیس مجلس شورای اسلامی افزود: در این چارچوب، مقرر شده است جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا هر دو در خصوص حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان نقش تضمینکننده داشته باشند و یک سازوکار نظارتی برای پیگیری اجرای این موضوع شکل بگیرد.
دکتر قالیباف ادامه داد: هدف این است که شرایطی فراهم شود تا مردم لبنان بتوانند به زندگی عادی بازگردند و وضعیت امنیتی و سیاسی این کشور به ثبات برسد.
وی تأکید کرد: تا زمانی که این موضوع به نتیجه نهایی نرسد، پیگیری آن ادامه خواهد داشت و رها نخواهد شد.
رئیس هیأت مذاکرهکننده ایران در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع تنگه هرمز اشاره کرد و گفت: از ابتدای جنگ اعلام شد که وضعیت مدیریت تنگه هرمز به شرایط قبل از جنگ بازنخواهد گشت و این موضوع بر اساس ترتیبات جدید و با رعایت کامل قوانین بینالمللی دنبال خواهد شد.
وی افزود: در همین چارچوب، یک سازوکار هماهنگی و خط تماس برای مدیریت تردد کشتیها در نظر گرفته شده است تا هرگونه ابهام، سؤال یا مسئله احتمالی از طریق این مرکز پیگیری و حلوفصل شود.
دکتر قالیباف تصریح کرد: مدیریت تنگه هرمز بر اساس ترتیبات جدید در اختیار جمهوری اسلامی ایران است و این مدیریت بهصورت فعال و مستمر اعمال خواهد شد.
وی ادامه داد: هدف از این سازوکار، افزایش ایمنی، تسهیل تردد و جلوگیری از بروز تنش در این گذرگاه مهم بینالمللی است تا جریان عبور و مرور دریایی با نظم و سرعت بیشتری انجام شود.
رئیس مجلس شورای اسلامی در ادامه به جلسه ۸۰ دقیقهای مذاکرات اشاره کرد و اظهار داشت: در جریان این جلسه، در حالی که گفتوگوها در حال پیشرفت بود، مشخص شد که طرف آمریکایی اظهاراتی تهدیدآمیز نسبت به هیأت مذاکرهکننده و جمهوری اسلامی ایران مطرح کرده است.
وی افزود: بر اساس اصل روشن جمهوری اسلامی ایران مبنی بر اینکه مذاکره تحت تهدید معنا ندارد، همانجا اعلام شد که ادامه گفتوگو در چنین شرایطی ممکن نیست و هیأت ایرانی جلسه را ترک کرد.
دکتر قالیباف تصریح کرد: پس از ترک جلسه، پیگیریهایی از سوی میانجیها از جمله مقامات قطر و پاکستان انجام شد، اما موضع جمهوری اسلامی ایران روشن بود و بازگشت به جلسه در آن مقطع صورت نگرفت.
وی ادامه داد: در نهایت، جمعبندی مذاکرات از طریق بیانیهای که توسط میانجیها صادر شد اعلام گردید و روند گفتوگوها بر همان اساس ادامه یافت.
رئیس مجلس شورای اسلامی در بخش پایانی این گفتوگو با تأکید بر ضرورت انسجام داخلی اظهار داشت: امروز بیش از هر زمان دیگری کشور نیازمند وحدت است و همه ارکان، شامل میدان نظامی، دیپلماسی و مردم، باید در یک مسیر واحد حرکت کنند.
قالیباف افزود: هرگونه دوگانهسازی میان میدان و دیپلماسی یا ایجاد اختلاف در فضای سیاسی کشور به منافع ملی آسیب میزند و باید از آن پرهیز شود.
وی تأکید کرد: حرکت کشور باید حول محور رهنمودهای رهبر انقلاب و در چارچوب وحدت ملی باشد تا مسیر پیشرفت و حل مسائل کشور با انسجام دنبال شود.
