رقابت برای انتخاب دبیرکل آینده سازمان ملل متحد با ورود به مرحله نهایی، بیش از پیش رنگ و بوی منطقهای به خود گرفته است؛ بهگونهای که سه نامزد آمریکای لاتین و کارائیب تاکنون توانستهاند جایگاههای نخست دو نظرسنجی غیررسمی شورای امنیت را به خود اختصاص دهند.
به گزارش ایرنا از بخش اسپانیولی تارنمای آرتی، رقابت برای جانشینی آنتونیو گوترش در دبیرکلی سازمان ملل متحد وارد مرحله تعیینکننده شده است و سه نامزد آمریکای لاتین شامل کارولین رودریگس-بیرکت (Carolyn Rodrigues-Birkett) از گویان، ربکا گرینسپن (Rebeca Grynspan) از کاستاریکا و رافائل گروسی (Rafael Grossi) از آرژانتین در دو نظرسنجی غیررسمی شورای امنیت در صدر قرار گرفتهاند؛ رقابتی که میتواند برای نخستین بار یک زن را نیز به عالیترین مقام سازمان ملل برساند.
کارولین رودریگس-بیرکت، نماینده دائم کنونی گویان در سازمان ملل متحد و وزیر امور خارجه پیشین این کشور، در دومین رأیگیری غیررسمی که ۲۱ اوت برگزار شد، با کسب هشت رأی «تشویق»، سه رأی «دلسردی» و چهار رأی بدون نظر، در صدر قرار گرفت. وی در دور نخست این نظرسنجیها جایگاه دوم را به دست آورده بود.
ربکا گرینسپن، دبیرکل کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (آنکتاد) و معاون رئیسجمهوری پیشین کاستاریکا، در نخستین نظرسنجی شورای امنیت در ۳۰ ژوئیه با کسب ۱۰ رأی موافق، یک رأی مخالف و چهار رأی بدون نظر در صدر قرار گرفته بود، اما در دور دوم با هفت رأی موافق، چهار رأی مخالف و چهار رأی بدون نظر به جایگاه دوم رفت.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی و نامزد آرژانتینی این رقابت نیز در هر دو دور هفت رأی موافق به دست آورد و در جایگاه سوم باقی ماند. با این حال، تعداد آرای مخالف وی در دور دوم افزایش یافت و به ۶ رأی رسید؛ در حالی که گرینسپن چهار رأی و رودریگس-بیرکت سه رأی دلسردی دریافت کردند. افزایش تعداد آرای مخالف گروسی میتواند در مراحل بعدی، به مانعی برای نامزدی وی تبدیل شود.
با وجود صدرنشینی این سه نامزد، رقابت برای دبیرکلی سازمان ملل به آنها محدود نمیشود. فهرست رسمی نامزدها همچنین شامل میشل باشله، رئیسجمهوری پیشین شیلی، ماریا فرناندای اسپینوسا، وزیر امور خارجه پیشین اکوادور، ماکی سال، رئیسجمهوری پیشین سنگال، اولارا اوتونونو، دیپلمات اوگاندایی و ایوونه آ-باکی، نامزد اکوادوری معرفیشده از سوی تونگا است.
حضور پررنگ نامزدهای آمریکای لاتین و کارائیب در این رقابت از آن جهت اهمیت دارد که بر اساس انتظار موجود درباره چرخش جغرافیایی در تصدی دبیرکلی سازمان ملل، این منطقه این بار شانس بیشتری برای به دست گرفتن این سمت دارد.
روند انتخاب چگونه است؟
بر اساس سازوکار انتخاب دبیرکل، ۱۵ عضو شورای امنیت در مراحل ابتدایی هر یک از نامزدها را با گزینههای «تشویق»، «دلسردی» یا «بدون نظر» ارزیابی میکنند. در دو دور نخست، آرای پنج عضو دائم شورا شامل چین، آمریکا، فرانسه، انگلیس و روسیه از آرای سایر اعضا متمایز نشد.
با این حال، شورای امنیت در مراحل بعدی قصد دارد از برگههای رأی با رنگهای متفاوت استفاده کند تا آرای پنج عضو دائم از آرای سایر اعضا تفکیک شود و مشخص شود آیا هر یک از نامزدها با احتمال وتو از سوی یکی از این قدرتها مواجه است یا خیر. این موضوع بر اساس گزارش شورای امنیت انجام خواهد شد.
این مرحله از روند انتخاب تعیینکننده خواهد بود، زیرا شورای امنیت در نهایت باید یک نامزد را برای تصدی دبیرکلی به مجمع عمومی سازمان ملل متحد معرفی کند و هر یک از پنج عضو دائم شورا میتواند با استفاده از حق وتو، مانع از پیشبرد یک نامزدی شود.
از این رو، صدرنشینی در نظرسنجیهای اولیه تضمینکننده پیروزی نیست و نامزد باید بتواند حمایت گسترده اعضای شورای امنیت را جلب کرده و در عین حال از وتوی هر یک از پنج عضو دائم در امان بماند.
سازمان ملل متحد تاکنون هیچ زنی را در سمت دبیرکل نداشته است. همچنین آمریکای لاتین و کارائیب تنها یک بار این عالیترین مقام سازمان ملل را در اختیار داشتهاند؛ زمانی که خاویر پرز دکوئیار (Javier Pérez de Cuéllar) دیپلمات و سیاستمدار پرویی از سال ۱۹۸۲ تا ۱۹۹۱ دبیرکل سازمان ملل متحد بود.
دوره دوم دبیرکلی گوترش در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ به پایان میرسد و دبیرکل منتخب از اول ژانویه ۲۰۲۷ مسئولیت خود را آغاز خواهد کرد. اکنون که رودریگس-بیرکت، گرینسپن و گروسی تاکنون در صدر نظرسنجیها قرار گرفتهاند، آمریکای لاتین و کارائیب وارد مرحله نهایی رقابت شدهاند و شانس واقعی برای بازگشت به رأس سازمان جهانی دارند.
