Հա

Օրակարգ

13/01/2020 - 17:00

Մեր առաքելութիւնը (Բաքւի ջարդերի 30-ամեակի առիթով)

Այսօր լրանում է Բաքւի հայութեան ջարդերի 30-րդ տարելիցը:

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ

 

Այսօր լրանում է Բաքւի հայութեան ջարդերի 30-րդ տարելիցը:

Բաքւում հայերի նկատմամբ ջարդերը 1988 թւականի փետրւարի վերջին Սումգայիթում, ինչպէս նաեւ Կիրովաբադում (Գանձակ) հայերի դէմ իրականացւած ջարդերի եւ բռնութիւնների տրամաբանական շարունակութիւնն էին:

Իրականում այդ գործընթացն սկսւել էր Սումգայիթի ջարդերից յետոյ, երբ Ադրբեջանը հասկացաւ, որ որեւէ պատասխանատւութիւն չի կրելու իր գործողութիւնների համար, եւ անցաւ ակնյայտ հակահայկական քաղաքականութեան՝ որդեգրելով ամենայանցաւոր գործելաոճը:

«Սովորական ցեղասպանութիւն» նախագծի ղեկավար Մարինա Գրիգորեանն անդրադառնալով 1988-1990 թթ. դէպքերին, եւ, մասնաորապէս, Բաքւի ջարդերին, ժամանակին ասել է. «Սկսած ապրիլ-մայիսից (1988 թ.) Բաքւի հայերին զանգւածաբար հեռացնում էին աշխատանքից, նրանց վիրաւորում էին հանրային վայրերում` խանութներում, երթուղայիններում: Հիմնարկներում հայերին փաստաթղթեր չէին տրամադրում, ինչպէս նաեւ սպառնում էին եւ յարձակւում էին բնակարանների վրայ: Ստեղծւել էր մի վիճակ, երբ Բաքւի հայերի 250 հազարանոց համայնքը, որն ունէր փառաւոր մի պատմութիւն եւ լի էր փայլուն անուններով, յայտնւեց դժոխքում, եւ միակ ճանապարհը այդ թակարդից դուրս գալու համար Բաքուն լքելն էր: Եւ արդէն 1988 եւ 1989 թւականներին հայկական համայնքի հիմնական մասը լքել էր Բաքուն:

... 1990 թւականի յունւարին Բաքւում արդէն մնացել էր ընդամենը 30-35 հազար հայ: Դա հիմնականում ծեր, հաշմանդամ եւ հիւանդ մարդիկ էին, ովքեր չէին կարող լքել քաղաքը, խառը ամուսնութեան անդամներ նոյնպէս կային: Եւ հէնց այդ մարդիկ մնացին այն դաժանագոյն իրադարձութիւների կիզակէտում, որը դարձաւ Բաքւի հայկական համայնքի վերացման պատճառը: Մէկ շաբաթւայ ընթացքում հայերը դաժանաբար սպանւում էին, տանջամահ էին արւում, կողոպտւում էին, ողջ-ողջ այրւում էին, պատշգամբներից նետւում էին ցած: Այս ամէն ուղղակի ակնյայտ եւ բաց կերպով էր կատարւում»:

Ցաւօք, 1988-1990 թթ., եւ դրան յաջորդող տարիներին Բաքւի կողմից կատարւած յանցագործութիւնները մինչ օրս պատշաճ իրաւական գնահատական չեն ստացել եւ մնացել են անպատիժ, ինչի անմիջական հետեւանքներից է նաեւ ամբողջ այս տարիների ընթացքում, Ադրբեջանում հայատեացութեան պետական քաղաքականութեան իրագործումը, որի աղէտալի դրսեւորումների ականատեսն ենք լինում մերթ ընդ մերթ, եւ որի գագաթնակէտը 2016 թ. Ապրիլեան պատերազմի ժամանակ, Ադրբեջանի ԶՈՒ-ի կողմից իրականացւած պատերազմական յանցագործութիւններն էին (քաղաքացիական ու զինւորական անձանց սպանութեան, գլխատման եւ խոշտանգման բազմաթիւ դէպքեր):

Եւ մտահոգիչն այն է, որ Ադրբեջանը գնալով աւելի սանձարձակ է դառնում, եւ նրա վարւելակերպը գնալով աւելի է նմանւում ահաբեկչական խմբաւորումների կեցւածքին, քան որոշակի պարտաւորւածութիւններ ստանձնած, միջազգային հանրութեան անդամ պետութեան կեցւածքին:

Առ այդ, մենք ջանք չպէտք է խնայենք, որ այս բոլոր տարիների ողբերգական դէպքերը, միջազգային հանրութեան կողմից ստանան լիարժէք գնահատական, ճանաչւեն որպէս մարդկութեան դէմ յանցագործութիւն, աւելի որոշակի՝ ցեղասպանութիւն:

Պէտք է խոստովանենք, որ այս ճանապարհին ամենամեծ բացթողումը թոյլ ենք տւել հէնց մենք՝ հայերս: Այս ողբերգական իրադարձութիւնների առաջին գնահատականը պէտք է տային ՀՀ համապատասխան կառոյցները, յանձինս ՀՀ Ազգային ժողովի: Ինչը, դժբախտաբար, տեղի չի ունեցել այս բոլոր տարիների ընթացքում, եւ ցաւօք չկայ որեւէ ազդանշան, որը կը վկայի, թէ դա տեղի կունենայ տեսանելի ապագայում:

Այս համատեքստում, սակայն, առաւել կարեւոր է այն, որ մենք ազգովի հասկանանք եւ գիտակցենք, որ Ադրբեջանը մնացել է նոյն յանցագործը, եւ պատեհ առիթի դէպքում արթնանալու է մարդակերի նրա բնազդը:

Մենք պէտք է հասկանանք եւ գիտակցենք, որ նոր սումգայիթները, գանձակները կամ բաքուները բացառելու համար միայն ու միայն պէտք է ապաւինենք սեփական բազկի ուժին, համախմբւածութեանը, եւ ազգային կամքին ու նկարագրին:

Եւ, վերջապէս, մենք պէտք է հասկանանք եւ գիտակցենք, որ որպէս ցեղասպանութեան արհաւիրքն ապրած ազգ, մեր պատմական առաքելութիւնն է բացառել նման ողբերգութեան կրկնութիւնն աշխարհի որեւէ տարածքում՝ որեւէ ազգի նկատմամբ:

Յարակից լուրեր

  • Մեր մեծ տեսլականի անքակտելի մի մասը
    Մեր մեծ տեսլականի անքակտելի մի մասը

    Արցախի Հանրապետութիւնը 29 տարեկան է:

    Համազգային մեծ տօն լինելուց բացի, այս օրը՝ Սեպտեմբերի 2-ը, միեւնոյն ժամանակ, նաեւ բացառիկ առիթ է մտորելու յանուն Արցախի վաղւայ օրւայ մեր անելիքների եւ պարտականութիւնների մասին:

  • Մի քանի դիտարկում Իրան-ԱՄՆ դիւանագիտական դիմակայութեան մասին
    Մի քանի դիտարկում Իրան-ԱՄՆ դիւանագիտական դիմակայութեան մասին

    ՄԱԿ-ի Անվտանգութեան խորհուրդը տեւական ժամանակ է, ինչ վերածւել է Իրան-ԱՄՆ դիւանագիտական պայքարի հարթակի:

  • Իրանի ձիու քայլը. գնդակը միւս կողմի դաշտում է
    Իրանի ձիու քայլը. գնդակը միւս կողմի դաշտում է

    Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալութեան գլխաւոր քարտուղար Ռաֆայէլ Գրոսիի այցը Թեհրան աւարտւեց դրա արդիւննքերն ամփոփող համատեղ յայտարարութեան հրապարակմամբ, որում կողմերը գոհունակութիւն յայտնեցին այցի արդիւնքների եւ ձեռք բերւած պայմանաւորւածութիւնների կապակցութեամբ:

  • Մոռացւած փախստականներին յիշելիս, կամ ողբերգութեան կրկնութիւնը բացառելու համար
    Մոռացւած փախստականներին յիշելիս, կամ ողբերգութեան կրկնութիւնը բացառելու համար

    Յունիսի 20-ը՝ փախստականների միջազգային օրը, լաւագոյն առիթն է եւս մէկ անգամ յիշելու Ադրբեջանից բռնագաղթած շուրջ 350 հազար հայերի ճակատագրի մասին:

    Հայերի զանգւածային բռնագաղթը Ադրբեջանից, այդ երկրի տարբեր քաղաքներում՝ Բաքւում, Սումգայիթում, Գանձակում... իրականացւած բռնաճնշումների եւ զանգւածային ջարդերի արդիւնքն էր:

  • Սոցիալիստական դեմոկրատիայի ճգնաժամի մասին (Մայիսի 1-ի առիթով)
    Սոցիալիստական դեմոկրատիայի ճգնաժամի մասին (Մայիսի 1-ի առիթով)

    Վաղը մայիսի 1-ն է, աշխատաւորների մեծ տօնը։

    Մայիսի 1-ը մեծ տօն լինելուց բացի, պատեհ առիթ է նաեւ անդրադառնալու եւ բարձրաձայնելու այն երեւոյթների մասին, որոնք ախտահարել են մերօրեայ սոցիալ-տնտեսական յարաբերութիւնները՝ պատճառելով հասարակական լրջագոյն ճգնաժամ, որը հիմնականում արտացոլւում է անհատական շահի նկատմամբ արդէն ծայրայեղութեան հասած պաշտամունքի, կապիտալի ոչ բնական կուտակումի, եւ սոցիալական ընդգծւած բեւեռացման տեսքով։

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։