Հա

Մշակոյթ

20/09/2022 - 11:00

«Արւեստում խօսում է համամարդկայինը, նոյնիսկ եթէ այն պիտի ներկայացնի հակամարդկայինը». Բիայնա Մահմուդեան

Վերջերս Իրանի պետական հեռուստաալիքով ցուցադրւեց «Գանդօ» բազմասերիանոց ֆիլմը: Պատմութեան առանցքում Իրանի յատուկ ծառայութիւնների գործողութիւններն են, որոնց ծածկոյթում գտնւելով բացայայտւում է Անգլիայի յատուկ ծառայութիւնների՝ «MI-6»-ի գործակալներից՝ Շառլոտը: Շառլոտի դերը մարմնաւորում է իրանահայ դերասանուհի Բիայնա Մահմուդեանը: Իսկ Շառլոտի գործողութիւններին համարժէք քայլեր է ձեռնարկում Մոհամմադի դերում հանդէս եկող հանրայատ դերասան Վահիդ Ռահբանին:

Չորրորդ պատը՝ «Գանդօ» հեռուստասերիալի դերասանուհի Բիայնա Մահմուդեանի ակնոցից

 

ԲԻԱՅՆԱՆ ՀԱՆԴԻՍԱՏԵՍԻ ՀՈԳՈՒ ՀԵՏ ԽԱՂԻՑ ԴՈՒՐՍ

 

Հատիս - Վերջերս Իրանի պետական հեռուստաալիքով ցուցադրւեց «Գանդօ» բազմասերիանոց ֆիլմը: Պատմութեան առանցքում Իրանի յատուկ ծառայութիւնների գործողութիւններն են, որոնց ծածկոյթում գտնւելով բացայայտւում է Անգլիայի յատուկ ծառայութիւնների՝ «MI-6»-ի գործակալներից՝ Շառլոտը: Շառլոտի դերը մարմնաւորում է իրանահայ դերասանուհի Բիայնա Մահմուդեանը: Իսկ Շառլոտի գործողութիւններին համարժէք քայլեր է ձեռնարկում Մոհամմադի դերում հանդէս եկող հանրայատ դերասան Վահիդ Ռահբանին:

Բիայնայի հետ հարցազրոյցի մեր պայմանաւորւածութիւնը շուրջ չորս ամսւայ պատմութիւն ունի, սակայն այդ հանդիպումն ուշացաւ, քանի որ զրոյցից առաջ հարկաւոր էր սերիալի մասին ճիշտ գաղափար կազմել: Իսկ դրա համար պէտք էր ինտերնետի ահռելի պաշար հետն էլ 37 մասանոց սերիալին յատկացրածդ ժամանակը: Իհարկէ զուր չանցաւ: Դիտէք «Գանդօ»-ն եւ կը համոզւէք:

Իրական դէպքի հիման վրայ նկարահանւած այս սերիալը դիտելիս գլխի ես ընկնում, որ ֆիլմաշարի նպատակը հակաիրանական մի քանի այլ սերիալիներին հակադարձելն էր նաեւ: Իսրայէլական եւ թուրքական յատուկ ծառայութիւնների պատւէրով նկարահանւած սերիալների մասին է խօսքը, այդ թւում «Ֆաուդա»-ի եւ «Թեհրան»-ի: Այնտեղ Իսրայէլի յատուկ ծառայութիւնների գործակալների դերում հանդէս եկածները ֆիլմարւեստի հնարքներով հեշտութեամբ կարող են լսարանի համար դառնալ հերոսներ: Սա NETFLIX-ային ցանցի ճանապարհային քարտէզի փոքրիկ, բայց կարեւոր հատւածներից մէկն է երեւի: Ուղեղների լւացք, արդիւնքն էլ լսարանի անվստահութիւնն է սեփական երկրի ու արժէհամակարգի նկատմամբ նստւածքով:

Այնուամենայնիւ թէեւ զրոյցի նպատակն ու թեման իր հայեացքով, գործակալներին բնաւ չնմանւող նրբագեղ մի դերասանուհի է, սակայն լրագրողիս չյաջողւեց քաղաքականութիւնից պոկւած համատեքստում տեսնել նրան: Էլ ինչ հարցազրոյց Բիայնայի հետ առանց «Գանդօ»-ի մասին խօսքի...

1986 թւականին ծնւած Բիայնա Մահմուդեանը հայոց ազգ. «Մարի Մանուկեան» դպրոցի շրջանաւարտ է: ԲՈՒՀ-ական կրթութիւն է ստացել երկրաբանութեան ճիւղում, ապա մասնագիտացել անգլերէն թարգմանութեան ուղղւածութեամբ:

Դասախօսների ու խմբավարների անունը յիշելիս սառում են աչքերը, ասում է մոռացկոտ է դարձել, «Կարմիր ձուկ եմ դարձել»,- ասում է ու մոռանալով տւածս հարցի մասին անցնում է իր սիրած թեմաներին:

Թատրոնով զբաղւել է շուրջ տասը տարի, ինչն էլ իր ասութեամբ լուրջ ասպարէզ դարձաւ Սամանդարեանի անւան ակադեմիայում համապատասխան կրթութիւն ստանալուց յետոյ:

Բիայնայի ներկայութիւնը իրանահայ թատերաբեմերում եւս աննշան երեւոյթ չէ, ինչի մասին խօսելիս ոչ թէ իր վերադարձի հարցն է շօշափում, այլ հայկական բեմերն աշխուժացնելու եւ գործ անելու կարեւորութեան:

Ասում է, որ մանկուց է սիրել երգն ու բեմական արւեստը: Մասնակցել է Գիտայի եւ Մարիամի երգչախմբին, աւելի ուշ Տիգրան Սուքիասեանի, Էդիկ Թամրազեանի, «Արարատ»-ի եւ այլ հայկական երգչախմբերի փորձերին: Անուններ է մոռանում ու աղմկոտ լռում է ու նորից յիշեցնում կարմիր ձկան մասին: Երգարւեստում Բիայնայի ներկայութիւնը առայժմս սահմանափակւում է Սիամաք Մոհամադեանի դասական թեքումով քորալով, ինչին անդամակցելը խմբավարի արտագաղթից յետոյ դադարեցրել է Բիայնան:

Բիայնան նաեւ դաֆ-ի սիրահար է եւ ժամանակին նւագակցել է այդ խորհրդաւոր գործիքով նաեւ: «Փոքր-մոքր յարկաբաժիններում ու բնակարանային նորատեսակ հարեւանութիւնն այլեւս ներւեր չունի նման դմփդմփոցների: Դադարում ես ուրիշների ներւերի հաշւին վայելել»,- ասում է Բիայնան:

 

Այժմ Հ. Մ. «Սիփան» միութեան հրաւէրով պատրաստւում է բեմականացնել Թենեսի Վիլիամզի «Ապակէ գազանանոց»-ի հիման վրայ իր մշակած ներկայացումը: Այստեղ Բիայնային ընկերակցելու են Էրւին Գալստեանը, Անի Զաքարեանը, եւ Սարբէ Օհանեանը: Ներկայացման ռեժիսորը ինքը՝ Բիայնա Մահմուդեանն է: Այն բեմում կը լինի աշնան առաջին կէսին՝ Հ. Մ. «Սիփան» միութեան «Նայիրի» սրահում: Չի բացառւում, որ ներկայցումը խաղարկւի հայկական այլ բեմերում նաեւ: 

 

Հ.- Մինչեւ մեր այս զրոյցը փորձեցի համացանցում հետեւել ձեր հարցազրոյցներին ու «Գանդօ»-ի մասին գրառումներին, որտեղ հարցազրոյցներից մէկի ժամանակ շրջանցում էք տարիքի մասին հարցը: Միթէ՛...

Բիայնա - Մի պահ այնքան շատ էին այդ հարցազրոյցներն ու մեկնաբանութիւնները, որ սկսում ես փախչել պատասխանելիս: Բիայնան 35 տարեկան է, մի քանի ամիս այս կամ այն կողմ:

 

Հ.- Ինչո՞վ է տարիքը հետաքրքրում հանրութեանը, կամ տարիքն անդրադառնո՞ւմ է դերասանի գործունէութեան վրայ:

Բիայնա - Հետաքրքրելու մասին երեւի դուք կասէք, քանի որ դուք էլ նոյն հարցը տւեցիք (ծիծաղում է): Բայց մի կողմից էլ ճիշտ էք երեւի: Սովորաբար դերասանները տարիքը զեղջում են նման հարցերին պատասխանելիս, յատկապէս կաստինգի ժամանակ: Այդպէս աշխոյժ դերով էկրան դուրս գալու շանսերն են բարձրանում:

 

Հ.- Բիայնան ինչքանո՞վ է նման Գանդոյում իր մարմնաւորած Շառլոտին:

Բիայնա - Տարբեր են նրանց աշխարհները: «Գանդօ»-ն իրական դէպքերի հիման վրայ նկարահանւած սերիալ է, որտեղ Բիայնան մարմնաւորում է բրիտանական յատուկ ծառայութիւնների՝ «MI-6»-ի գործակալներից մէկին՝ Շառլոտին: Իսկ մենք լրատւական միջոցներից գիտենք նրան որպէս՝ Քայլի-մոր Գիլբերտ անունով աւստրալացի: Նա մասնագիտութեամբ իրանագէտ էր: Իւրաքանչիւրիցս լաւ տիրապետում էր պարսկերէնին ու Իրանի պատմութեանը: Մի խօսքով ունեցել է այն ամէնն ինչ՝ պէտք է տեղեկութիւնների հաւաքագրման ցանց ստեղծելու եւ մարդկանց հաւաքագրելու համար: Իսկ Բիայնան հայ կին է, ով դեռ մանկուց երազում էր դերասանուհի դառնալ: Բայց հայկական ընտանիքներին յատուկ մօտեցումների բերումով հաշւի է նստել կարմիր գծերի հետ, իհարկէ դրանց շրջանցելու համար (ծիծաղում է):

 

Հ.- Ինչքանո՞վ էր բարդ Շառլոտին մարմնաւորելը: Երեւի լրտեսների մասին գրականութեան ու ֆիլմեր որոնելու հարուստ փորձ կայ արդէն ձեր գլխում:

Բիայնա - Այդքան էլ չէ: Սկզբում մտածեցի նման ուսումնասիրութիւններ անել ֆիլմերին հետեւելով: Բայց որոշեցի այլ կերպ վարւել: Պատճառը ներկայացւող կերպարների ազդեցութիւնից խուսաափելն էր: Այդպէս ինձ յաջողւեց մնալ ինքնուրոյն: Կարծում եմ դա օգնեց, որ Շառլոտն իր առանձնայատկութիւններով ոչմէկի նման չլինի:

 

Հ.- Ինչո՞ւ հէնց դուք: Ո՞րն էր պատճառը, որ Շառլոտի դերի համար Ձեզ ընտրեցին:

Բիայնա - Դա երկար պատմութիւն ունի, եւ նոյնքան՝ կարճ պատասխան: Եթէ կարճ, ապա կարծում եմ հիջաբի համար էր: Իհարկէ դերասանական կարողութիւններով մարդ էր պէտք նրանց: Քանի որ պէտք էր դեսպանութեան միջավայրում աշխատելիս դերը խաղալ բաց մազերով, ինչպէս դեսպանատներում են վարւում բնականոն կեանքում: Իսկ դրսում՝ հիջաբով: Նման բան կարելի էր միայն ոչ-մուսուլմաններին, կամ աւելի ճիշտ քրիստոնեային, ով կը տիրապետէր դերասանական հնարքներին ու անգլերէն լեզւին: Ֆիլմում կան նաեւ ասորի դերակատարներ:

 

Հ.- Իսկ երկար պատասխանի՞ մասով...

Բիայնա - Դրա համար պէտք է իմանալ, թէ ինչպէ՞ս մուտք գործեցի թատերական աշխարհ, ո՞ւմ մօտ եւ որտե՞ղ սովորեցի ինքնարտայայտւել, մարմնաւորել կերպարը, եւ նման բաներ:

 

Հ.- Հէնց այդ հարցերին էլ հերթականութեամբ պատասխանէք: Եթէ դէմ չէք:

Բիայնա - Սրանից 8 տարի առաջ մեծ երազանքներով ընդունւեցի «Սամանդարեան»-ի թատերական ակադեմիա: Առաջին քանի կուրսը դերասանական դասերն էին ու թատերական ներկայացումներին պատրաստւելը: Մեզ հետ պարապում էր ինքը՝ Հոմա Ռուստան: Ակադեմիայի շրջանաւարտները նոյնպէս այսօր մեծանուն դերասաններից են: Շահաբ Հոսէյնին, Համեդ Բեհդադը, Ամիր Ջաֆարին... իսկ ակադեմիան յայտնի է նրանով, որ շրջանաւարտներին ոչինչ չի խոստանում: Այսինքն եթէ միւսները յայտագրւելուց քեզ ասում են, որ ուսանողին ապահովելու են այնինչի մօտ՝ դերով, ապա «Սամանդարեան»-ը այդպէս չի վարւում: Ոչ մի բոնուս: Այնպէս ստացւեց, որ երկու այլ ուսանողների հետ ժամանակից շուտ աւարտեցինք ուսումնական առաջին շրջանը, որից յետոյ պիտի անցնէինք կինոյի ու նկարահանումների համար դասաշրջանը, ինչն ակադեմիային հնարաւոր չեղաւ կազմակերպելը: Նման կրթաշրջան կազմակերպելը միայն երեք ուսանողի համար մեծ շռայլութիւն կը լինէր երեւի:

 

Հ.- Ինչպէ՞ս է ստացւում, որ շուտ են աւարտում, երբ բոլորը միասին են անցնում դասընթացները:

Բիայնա - Շուտ աւարտելը քո աշխատասիրութեան արդիւնքն է: Եթէ դասախօսն ասում էր միւս դասին ուսանողները պէտք է մէկական էտիւդ պատրաստեն, ես հինգ հատ էի պատրաստում: Դասախօսս ինձ համար մականուն էր ընտրել՝ տրակտոր: Մէկ է կարեւոր էր, որ վճարածս գումարը զուր չանցնի: «Սամանդարեան» ակադեմիայում սովորելը պակաս թանկ հաճոյք չէր ինձ համար: Չնայած միւսները մեծամասամբ ունեւոր ընտանիքների երեխաներ էին ու երեւի նրանց հետարքրում էր «Սամանդարեան»-ում սովորելու պրեստիժը միայն: Մենք երեքս մնացինք կախեալ վիճակում մինչեւ յաջորդ տարեշրջանի ուսանողներն կը բարձրանան: Բայց այնպէս ստացւեց, որ կիսատ թողեցի ու չսպասեցի յաջորդ տարւան, քանի որ առաջարկներ ունէի արդէն թատերական ներկայացումներ խաղալու, որոնցից ամենագայթակղիչը Աֆշին Զամանիի կողմից էր, որն արդէն մերժել չես ցանկանայ:

 

Հ.- Ձեր հարցազրոյցներից մէկում նշել էք, որ առաջին անգամ թատերական դերը տարել էք «Ստրինդբերգի խաղը» ներկայացմանը:

Բիայնա - «Սամանդարեան»-ի ակադեմիայի չորս թէ հինգ տարեշրջանների, լաւ չեմ յիշում, «Կարմիր ձուկ» եմ դառել, լաւագոյն շրջանաւարտներին հաւաքել եւ առաջարկել էին ազատ ոճով բեմականացնել Դիւրնմաթի «Սրտրինդբերգի խաղը» պիէսը: Դերակատարներն իրենք էին ընտրում իրենց խաղընկերոջը: Պատմութիւնը ամուսինների միջեւ յարաբերութիւննրի մասին է, որտեղ գնալով երեւան է գալիս նրանց չերեւացող կողմը նաեւ: Ես բոլորից տարբերւող ձեւաչափ էի մտածել ու տղամարդ դերասանի փոխարէն ընտրեցի կին խաղընկեր: Ներկայացումն էլ տեղի էր ունենում երկար մի միջանցքում, գալերիայի տեսքով, որտեղ հանդիսատեսը շրջելով հանդիպում էր նոյն պիէսի տարբեր տեսարաններով կատարումներին: Սա պերֆորմանս էր, ինչի հիմքում կոլէջի դասախօսները փորձում էին թատրոնի ապրումներն ու ոգին արթնացնել ուսանողի մօտ:

 

Հ.- Տեղեակ ենք, որ նոր ներկայացմանն էք պատրաստւում: Թենեսի Վիլիամզի «Ապակէ գազանանոց»-ի մասին է խօսքը: Զուգադիպութիւն է թէ ինչ, եթէ կարճ հայեացք նետելու լինենք, ապա գուցէ թեթեւ երանգով երեւայ՝ Բիայնայի թատերական ճանապարհն անցնում է իւրայատուկ կոշտութեամբ սիրային պիէսների մայթով: Հայկական բեմերում ձեր ներկայացումները մեզ օրինակ: Էդւին Սուլթանեանի «Էտիւդ սիրոյ մասին»-ը, Անահիտ Աբադի «Սիաւաշն ու Սուդաբէ»-ն, «Վերոնիկայի սենեակը», եւ նոյնիսկ Թէօ Մարկոսեանի կարճամետրաժ «Կասկած» ֆիլմում ձեր մարմնաւորած Մարգարիտի վառած սիրոյ կրակն ու քահանայի տակնուվրայ վիճակը... Սխալ չի լինի եթէ ասւի՝ այստեղ խօսում է համարձակն ու ինտիմը, փսիխոդրաման ու «մի խօսքովը» կարծես: Ձեզ դո՞ւր է գալիս խաղալ հանդիսատեսի հոգու հետ:

Բիայնա - Չէի անդրադարձել: Բայց հետաքրքիր դիտողութիւն է, չնայած իմ թատերական գործունէութիւնը չի սահմանափակւում միայն հայկական բեմերով: Իրանական նշանաւոր բեմերում ու թատերախմբերի հետ համագործակցելն սկսել եմ «Սամանդարեան»-ից դուրս գալուցս անմիջապէս յետոյ: Բեմում եմ եղել շուրջ եօթ ներկայացումներում, որոնք յաջողութիւններ են գրանցել իրանական թատրոնի ասպարազում՝ հանդիսատեսի ուշադրութեանն արժանանալով: Իսկ փսիխոդրամայի մասին բան չեմ կարող ասել: Ուղղակի առօրեայ են դարձել այն բոլոր չարիքները, որոնց ներկայութեանը սովոր է այսօրւայ քաղաքաբնակ մարդը: Գուցէ նաեւ դրանից են գալիս նման մեկնաբանութիւնները, քանի որ իրերը դատել ենք սկսում ներկայով:

Ի դէպ, նմանութիւն կայ նաեւ «Սիաւաշ ու Սուդաբէ»-ում՝ Սուդաբէի եւ «Գանդօ»-ում՝ Շառլոտի միջեւ: Երկուսն էլ թիկունքից գործող երկրորդական դերում են, բայց այնպէս է ստացւում, որ առաջին դերում հանդէս եկողի սանձն են պահում իրենց ձեռքում:

 

Հ.- Կամ Բիայնային է յաջողւում այդպէս խաղալ: Իրական կեանքում ինչպէս է Բիայնան:

Բիայնա - (ծիծաղում է) Բեմից, կամ տեսախցիկից այն կողմ ամէն բան այլ է: Պոկւում ես դերիցդ ու փորձում վայելել կեանքն ինչպէս այն կայ:

 

Հ.- Թատերական գործունէութեամբ երեւելի իրանահայերն այսօր եւս քիչ չեն: Բայց ժամանակին հայերը աւելի աչքի ընկնող էին, քան մեր օրերում: Ասելիք ունենալու կողքին այն լսելի դարձնելու հնարաւորութիւն կար: Ի՞նչն է մեզ պակասում երեւալ՝ տեղը տեղին:

Բիայնա - Առանցքային թեմա է: Ու ասեմ, որ դեռ նախկին հարցերի հերթականութիւնը չեմ աւարտել: Բայց նախ կը պատասխանեմ այս հարցին: Չեմ ցանկանում կրկնել նախկինում ծեծւած հարցը՝ որ ու՞ր են մեր խմբերն ու ներկայցումները, յատկապէս, երբ իւրաքանչիւր միութիւնում ունես թատերասրահի շքեղութիւնը: Իրանում բազմաթիւ են կոլէջներն ու թատերական դպրոցները: Պարապում են թատրոն, սովորում են միմիկան, մարմնի լեզուն, պատրաստւում վարժութիւններով, ձայնավարժութեամբ են զբաղւում, եւ այլն: Դա անում են անկախ նրանից, թէ առջեւում ներկայացում կայ թէ ոչ: Ուղղակի դերասան են պատրաստում թատրոնի համար... ինչը մեր դէպքում ցաւօք այդպէս չէ: Հաւաքւում ենք, եթէ մէկի մտքին պիէս կայ նստած ու ուզում է բեմադրել: Խնդրի լուծումն էլ միութիւններում է: Եթէ ծնողն իր երեխային միութիւն է տանում ու արձանագրում է պարի, ապա նման բան կարելի է նախաձեռնել թատրոնի դէպքում: Կարելի է նոյնիսկ պարի հետ միասին կազմակերպել: Թէեւ եղել են խմբեր, բայց երկար չի տեւել: Կամ եթէ եղել են դարձեալ ներկայացում բեմադրելու համար են հաւաքւել, ոչ թէ թատրոն պարապելու: Ինչպէս պարի դէպքում է, վարժւում ու պատրաստւում են անկախ այն բանից, թէ՝ երբ է լինելու ելոյթի առիթը: Կարելի է թատրոնն էլ պարի օրինակով ներառել միութեանական աշխատանքների գրաֆիկայում: Եթէ լինէր նման բան, ես ստիպւած չէի լինի գնալու ոչ-հայկական ակադեմիա ու աւելի շուտ կանցնէի գործի:

 

Հ.- Մինչեւ ձեր նշած հերթականութեանը վերադառնալը կարծում եմ վատ չի լինի եթէ ասւի, որ պարը նոյնպէս կարելի է ներկայացում համարել: Յատկապէս, երբ Եւրոպական խոշոր բեմերում սկսել է խօսել հէնց պարային շարժումներով իրականացւող թատրոնի մարմնի լեզուն:

Բիայնա - Հաստատ այդպէս է: Նոյնիսկ «Ֆաջր»-ում կարելի է հանդիպել նման լուծումներով Իրան ժամանած թատրոնների: Բայց դա, եթէ թատրոն է, որ հաստատ է, ապա պէտք է արձանագրել, որ թատրոնը չի սահմանափակւում միայն դրանով: Թատրոնը նաեւ խօսք է ու լսողականութիւն, իր դասական էութեամբ ու բոլոր յատկանիշերով: Դա է, որ պէտք է պարապել միութիւններում, անկախ այն բանից, որ ներկայացումներ լինելու են թէ ոչ: Իսկ որ պարապեցիր՝ ներկայացումներն էլ կը լինեն, նոր դերասաններ էլ են լինելու, նոր բեմադրողներ՝ նոյնպէս:

 

Հ.- «Գանդօ»-ն մեզ սարուձոր գցեց ու վախենամ աչքաթող արւի Բիայնայի միութենական կեանքի ու աշխատանքների երեսը:

Բիայնա - Դեռ մանկուց եմ մասնակցել միութիւնների աշխատանքներին: Իսկ աւելի ուշ անդամակցել եմ «Սիփան»-ի, «Նայիրի»-ի, «Արարատ»-ի եւ այլ միութիւնների երգչախմբերին ու փորձերին: Ի դէպ երգչախմբերի օրինակն էլ է համապատասխանում ձեր նախորդ հարցին, որպէս պատասխան: Նրանք եւս անկախ այն բանից, թէ երբ են ելոյթ ունենալու, պէտք է շարունակ պարապեն ու ձայնավարժութիւն անեն: Իսկ երգչախմբերից բացի, աշխատել եմ եւ դեռ շարունակում եմ մանկավարժութեամբ զբաղւել:

 

Հ.- Ասում են չէ՛, որ նոյնիսկ եթէ գործ չունես քաղաքականութեան հետ, այն ինքն է դիպչում քեզ: Ինքը՝ «Գանդօ» հեռուստասերիալը պակաս այդպիսին չէ: Իսկ ձեզ մի առիթով հարցրել են Աֆղանստանի աղէտալի վիճակի մասին, եւ դուք պատասխանը կապեցիք մարդկութեան դէմ յանցագործութեան հետ ու վերջում ակնարկեցիք Արցախի խնդրի մասին: Ինչպէ՞ս ընկալւեց լսարանի կողմից:

Բիայնա - Չեմ հետեւել մեկնաբանութիւններին: Բայց եթէ էլ հակադարձած լինեն, ապա կան մեզ հետ համամիտ մարդիկ ու պէտք եղած դէպքում տեղը տեղին պատասխանում են: Ամէն դէպքում լսարանից եկած էներգիան միշտ ոգեւորել է:

 

Հ.- Դրսում ձեզ նկատելիս ինչպէ՞ս է արձագանգում հանրութիւնը:

Բիայնա - Տեղից տեղ ու առիթից առիթ տարբեր են: Չնայած յաճախ են նկատում ու ժպտում: Մէկ-մէկ էլ սելֆիներ ենք անում: Նոյնիսկ բուժարաններում յայտնւելիս, դարձեալ նոյնն է լինում: Բուժանձնակազմին ոգեւորւած տեսնելն ինձ էլ է դուր գալիս: Նոյնիսկ եթէ պայթած վիճակում ես: Նրանց համար դժւար շրջան էր: Հէնց երէկ, երբ հայրիկս վատ զգաց ու բուժարարան գնացինք, բուժանձնակազմը դարձեալ անտարբեր չգտնւեց: Հակառակն էլ է լինում, երբ ասում են, որ ես ու իմ դերը նրանց ներւերի վրայ էինք ու ինչքան ասես չեն նախատել սերիալը նայելիս: Յատկապէս, երբ իրանցիների արժանապատւութիւնն ու ինքնասիրութիւնն է վիրաւորում Շառլոտ կոչեցեալը:

 

Հ.- Սա աւելի շուտ «կոմպլիմենտ» էր...

Բիայնա - Գիտէք ինչո՞ւմն է բանը: Այն, որ «Գանդօ»-ից յետոյ շարունակւում են նման կերպարներով դերերի համար զանգերն ու առաջարկութիւնները: Պատկերացրէք նոյն կերպարը թէկուզ այլ ֆիլմում ու սերիալում: Անմտութիւն է: Իսկ եթէ անկեղծ, ապա տանել չեմ կարող: Կը ցանկանայի ինձ ճանաչեն որպէս՝ դերասանի, ով կարող է այլ կերպարներ էլ մարմնաւորել: Նրանց կարծես հետաքրքրում է միայն առանց հիջաբի ու գլխաշորի դերասանուհի, ով էկրանում լուծելու է նրանց համար այդ խնդիրը:

 

Հ.- Առաջին հայեացքից կարող ես շփոթւել: Բանից դուրս է գալիս որ, ինչ որտեղ, «այլոց» լրտեսի դերում տեսնելու ցանկութիւնն էլ է խօսում:

Բիայնա - Չէի ասի: Աւելի շուտ հիջաբի հարցն է ու առանց գլխաշորի դերակատարմանն է վերադառնում: Այսինքն այն իրաւունքի, ինչը որքան էլ տարօրինակ թւայ, մէկ է կայ: Քրիստոնեաներին պէտք եղած դէպքում կարելի է ցուցադրել բաց գլխով ու սանրւածքով:

 

Հ.- Երկու եթերաշրջան եւ 37 մասանոց հեռուստասերիալ: Խաղալ Վահիդ Ռահբանիի պէս հանրայայտ դերասանի կողքին, ու մարմնաւորել նրան հակադարձող կերպար: Կա՞յ արդեօք սեկանս, որ ձեր պատճառով հանւել, կամ գրաքննութեան է մատնւել:

Բիայնա - Մի պահ զգալի էր, որ Շառլոտի հեղինակութիւնը այնքան է բարձրացել, որ թէեւ բացասական կերպար էր, բայց ոնց որ ստւեր էր գցում ֆիլմի գլխաւոր հերոսի վրայ: Իսկ դա այնքան էլ հեռուստասերիալի բուն նպատակներին համահունչ չէր: Կարծում եմ դա էր պատճառը, որ որոշ սեկանսներ են զեղջւել, կամ Շառլոտի պատկերը յաճախ էր փոխարինւում նրան գաղտնալսողի պատկերով, իհարկէ Շառլոտի ձայնը պահելով: Ի վերջոյ նպատակը մեր՝ Իրանի յատուկ ծառայութիւնների անգնահատելի գործողութիւնների մասին պատմութիւնն էր, ինչը կարծում եմ ռեժիսորի գրագէտ լուծումներով հնարաւոր էր դառնում պահել առանցքում:

 

Հ.- Յայտնի դերասանների ներկայութիւնը չխանգարեց ձեր ինքնավստահութեա՞նը:

Բիայնա - Չեմ կարծում: Միանգամից միաձուլւեցի Շառլոտի կերպարին: Դժւար չթւաց: Շառլոտը ուժեղ անհատականութեան տէր կնոջ կերպարով էր նկարագրւած, ով գիտի ինչպէս գնալ համաձայնութեան, վստահութիւն ներշնչել, տալ-առնելը, իրավիճակը գնահատելն՝ ըստ շահերի: Այստեղ քեզ օգնութեան է գալիս թատերականում քո անցեալն ու սովորածդ: Թատրոնը դերասանին շնորհում է իրավիճակի ու ապրումների հետ մերւելու ունակութիւն: Ամէն օր նոր հանդիսատեսի հետ ես աչք աչքի ընկնում: Նրանցից իւրաքանչիւրն ունի իր ապրումներն ու ընկալումները: Քեզ կարող է ստիպել՝ խաղալ առաջին անգամւայ պէս: Դա զգալի դարձաւ, յատկապէս, երբ «Գանդօ»-ի նկարահանումներն էին սկսել: Նոյնն էր նկատել նաեւ սեկանսների համակարգողը, երբ նկատել տւեցի, որ պէտք չէ ամէն անգամ յիշեցնել, որ նախորդ սեկանսն ինչ շարժումներով ու վիճակում եմ աւարտել:

 

Հ.- Եթէ հեռուստատեսութիւն, ապա արբանեակային ալիք, եթէ սերիալ՝ երեւի «Ջեմ» ու ես իմ ինչ.... մի խօսքով դուք գտնւում էք այն շուկայում, որտեղ լսարանն այնքան էլ մեծ բանակ չի կազմում: Ծաւալներով փոքր մի սոցիալական հարցում անցկացրեցի մինչեւ մեր զրոյցը, պարզւեց, որ իմ շրջապատի ծանօթ-անծանօթներից քչերը գիտէին ձեր, կամ «Գանդօ»-ի մասին:

Բիայնա - Շատ չեմ խորացել: Չնայած փողոցն էլ իրենն է ասում: Չի պատահել աննկատ անցնեն կողքովդ: Բայց հետաքրքիր էր նաեւ սոցիալական հարցումի դէպքը: Գուցէ հայերիս մօտ այլընտրանքային հեռուստաալիքներն ու զբաղմունքների առատութիւնն էլ ասելու բան ունի:

 

Հ.- Ամէն մէկն իրականութեան իր կողմն ունի: Մէկի հերոսը գուցէ միւսի թշնամին է ու դահիճը, եւ հակառակը: Շառլոտի դերում երբեւէ զգացե՞լ էք, որ ինքը հետաքրքիր, կամ սիրելի անձնաւորութիւն կարող է համարւել:

Բիայնա - Արւեստում խօսում է նրբազգացողութիւնն ու համամարդկայինը, նոյնիսկ եթէ այն պիտի մարմնաւորի հակամարդկայինը: Դերը կարող է քեզ իրենով անել: «Գանդօ»-ում քիչ բան գիտենք պատմութեան հերոսների անձական կեանքի ու ընտանեկան յարաբերութիւնների մասին: Երեւի գաղտնի գործակալներն իրական կեանքում հէնց այդպիսին են: Շառլոտը մարմնաւորելիս պէտք չէր սիրել մարդու նրա տեսակը կամ ապրումները: Ինձ միայն պէտք էր զգալ կերպարի բնաւորութեան գծերը: Դրանով էլ առանձնանում է դերակատարի ու լսարանի ընկալումների միջեւ գծւող սահմանը: Եթէ հասցրել էք չսիրել Շառլոտին, ապա դա ինձ համար յաջողութեան գնահատականի պէս է հնչում:

 

Հ.- Ասացիք, որ չէք սիրում նման կերպարներ մարմնաւորելը, յատկապէս, եթէ առաջարկութեան պատճառը ձեր հայ լինելու մէջ լինի: Բայց չէ որ ձեր կամքով էք ներկայացել կաստինգին:

Բիայնա - Այո: Բայց գնացել էի ասելու՝ չեմ գալիս: Ուղղակի քանի որ Անահիտ Աբադն էր միջնորդել ու ասել էր գնա՛, տե՛ս, յետոյ ինչ կուզես արա: Գնացի, որ Անահիտի խօսքը գետնին չմնայ: Յետոյ իմացայ, որ դերի համար 17-րդ դիմորդն էի ես: Հանդիպման սկզբից Ջաւադ Աֆշարը (սերիալի ռեժիսորը) փորձում էր համոզել, որ սա մեծ նախագիծ է, ու անկախ մեր ցանկութիւնից երկար է յիշւելու լսարանի կողմից եւ, որ սեւ, կամ սպիտակ մօտեցումներով պատմութիւն չէ, իւրայատուկ երանգ ու գոյներով է լինելու եւ նման խօսակցութիւններ...

 

Հ.- Իսկ ինչն էր ստիպում ընդիմանալ:

Բիայնա - Վստահ էի Շառլոտից յետոյ այլեւս ինձ այլ դերում պատկերացնելը դժւար կը լինի լսարանի համար: Ուղղակի իրանական կինոյի տեսակն է այդպիսին: Քեզ այդպէս են յիշում՝ յաջողւած ֆիլմի ու սերիալի դերով:

 

Հ.- Ինչպէս էր ձեր ընտանիքի մօտեցումը, երբ սերիալի առաջին մասն էր եթեր գնում:

Բիայնա - Ինձ քաջալերողն ու առաջ մղողը անկրկնելի ամուսինս է: Նա ոգեւորւած հետեւում էր պատմութեանը: Յատկապէս առաջին սերիան մեծ ադրենալինի առիթ դարձաւ: Իսկ ես միշտ եմ զբաղւել ինքնաքննադատութեամբ: Այդ բնազդը թոյլ չէր տալիս լիարժէք ապրել առաջին էկրանի հաճոյքը: Լիքը բաներ կային, որ սրտովս չէր:

 

Հ.- Իսկ ծնողնե՞րը:

Բիայնա - Ծնողական սէրն է խօսում իմ կարծիքով: Բայց շատ էին ոգեւորւել: Մայրս պատմում է, որ ամէն անգամ սերիալի սկզբում դերակատարների անւանացանկի հետ հայրիկս ձայն էր տալիս՝ «արի էսա Բիայնայի անունը կը գրի»: Հայրիկը յատկապէս շատ է տարւել այդ դերով ու ընկերական շրջապատում յաճախ զրոյցի թեման «Գանդօ»-ն է:

 

Հ.- Վերադառնանք «Սամանդարեան»-ի ակադեմիայում յայտնւելու շրջան: Ով առաջարկեց:

Բիայնա - Երեւի զրոյցի շնորհակալութիւնների բաժնին ենք հասել (ծիծաղում է):

 

Հ.- Ոչ, դեռ հարցեր ունեմ...

Բիայնա - ...կատակ էր: Չնայած մօտենում ենք մեր փորձի ժամին ու էսա երեխաները կը գան: Ինձ «Սամանդարեան»-ում արձանագրւելու եւ սովորելու մասին առաջարկեց Վարուժ Քարիմ Մասիհին, երբ խորհրդակցելու համար դիմել էի իրեն: Նոյն շէնքում էինք ապրում այն օրերին: Ինչի համար չես կարող շնորհակալ չլինել:

 

Հ.- Ծնողներդ դէմ չէին:

Բիայնա - Դիմեցի: Յանձնեցի քննութիւնն ու յայտնւեցի լաւագոյնների ցուցակում: Ու պատկերացրէք՝ նոր տեղեկացրի տնեցիներին: Բան չասացին, աւելի շուտ ուրախացան, կամ էլ չտխրեցին գոնէ: Չգիտեմ, բայց ոգեւորւած էին: Ի վերջոյ յաջողութեան մասին էր խօսքը:

 

Հ.- Եկէք կարեւոր մի բան պարզենք: Ինչքան գիտեմ հայկական բեմի հետ կապւած մեր՝ հայ ընտանիքների մօտ խնդիրներ չեն ծագում:

Բիայնա - Այո: Բայց ցաւօք պիտի խոստովանեմ, որ այն ժամանակ ինձ չէր հետաքրքրում հայկական բեմը: Առնւազն փորձաշրջան կարող էր լինել, ոչ այլ բան: Ինձ այն ժամանակ միայն կինօն էր հրապուրում: Ուզում էի դերասանուհի դառնալ: Իսկ հայ ընտանիքներում կինոյի նկատմամբ յատուկ պատկերացումներ կան, յատկապէս եթէ աղջիկ ես: Հասաւ այն պահը, որ ինչպէս կասեն, այլեւս պէտք է ապագան տեսնել իրական աչքերով: Ընդունւեցի համալսարան, տեղափոխւեցի Նոր Ջուղա եւ մի քանի տարի անց աւարտեցի երկրաբանութեան ֆակուլտետը: Երկրաբան էի դարձել: Վերադարձայ Թեհրան ուսումս թարգմանչականում շարունակելու: Համալսարանն աւարտեցի անգլերէն լեզւի թարգմանչի մասնագիտութեամբ ու անցայ աշխատանքի: Մասնաւոր ուսուցիչ էի, թարգմանչական աշխատանքներ էլ էի կատարում, հետն էլ դպրոցներում բալիկների հետ էի պարապում: Բայց շարունակում էի երազել կինոյի մասին:

 

Հ.- Այժմ վերադարձել էք հայկական բեմ: Առաջին ծանօթութիւնը մեր հանդիսատեսի հետ ո՞ւմ միջոցով եղաւ:

Բիայնա - Դա Էդւին Սուլթանեանի «Էտիւդ սիրոյ մասին»-ով եղաւ: Էդւինը դիմել էր Ալբերտ Բեգջանեանին դերասանուհու ընտրութեան համար, իսկ Ալբերտն էլ տեղեկացրել էր ինձ: Ալբերտն ինձ «Սանգելաջ»-ի բեմից գիտէր: Ինձ Բահրամ Բէյզայիի «Երկրորդ դերակատարի յուշերը» ներկայացմանն էր տեսել: «Սիփան» միութեան Նայիրի սրահում էր այդ ներկայացումը:

 

Անպատասխան մնացած հարցերի բաժինը աւարտենք երեւի:

Բիայնա - Կարճ կը կապեմ: Մէկը թատրոնի կեանքով ապրելու մասին էր: Եթէ նման կեանք ու մասնագիտութիւն ես ընտրել, ապա պիտի գիտակցես, որ չկայ շքեղութիւն ու չկայ եկամուտ: Եկամուտի դէպքում էլ այն լինելու է բազմաթիւ մինուսներով ու ուշացումներով: Ու նոր հասկանում ես, որ ընտանիքդ իրաւունք ունէր մտահոգւելու: Յատկապէս, եթէ այլ մասնագիտութեան տէր մարդ ես ու ընտրել ես թատրերական կեանքով ապրելը: Այդ դէպքում ունեցած մասնագիտութիւնը քեզ չի օգնի, քանի որ ժամանակ չի մնայ դրանով զբաղւելու համար:

Իսկ միւսն էլ, քանի չեմ մոռացել ասեմ, որ շրջապատում եղած մարդիկ, նրանք ովքեր կարող են գումար յատկացնել հայկական թատրոնին թող լաւ իմանան, որ հայկական բեմը երբէք չի մոռանայ իրեն արհեստական շնչառութիւն տւողին: Լուրջ խօսք է ասւածը՝ «Հասարակութիւնն առանց թատրոնի կը դադարի ապրել»: Կապրի, բայց առանց երազանքներ ունեցող մարդու պէս, անհոգի, սառը, ու անհետաքրքիր:

Երրորդ՝ մեր հայկական բեմերը կարելի է աշխուժացնել համաշխարհային գրականութեամբ ու ժամանակակից լուծումներով ու թատերգութիւններով: Ազգայինն ու հայկականը անկասկած իր դերն ունի: Բայց համաշխարհային գրականութիւնից կտրւելը կարող է բերել ժամանակի ու հանդիսատեսի կորստի: Կարծում եմ միութիւնների մշակութային ճանապարհային քարտէզում պիտի տեղ տալ նման մօտեցումներին: Չէ որ համաշխարհային մակատրդակներում երեւալու համար նախ պիտի ծանօթանալ դրան:

 

Հ.- Եթէ վերջին հարցի հնարաւորութիւն լինէր, հարցերից որի՞ն կը պատասխանէիք, երիտասարդներին խորհուրդներ տալու, թէ՞ կինօաշխարհի լուսանցքային ու դեղին համարւող թեմաների:

Բիայնա - Կարծում եմ ամէն բան այնքան էլ բարդ չէ կինոյում: Յարաբերութիւնների սանձը միշտ էլ քո ձեռքերում է: Իսկ մեր երիտասարդներին օգնել եւ առաջ մղել է պէտք: Թող հաւատան եւ չմոռանան իրենց երազանքների մասին: Յատկապէս եթէ այն՝ բեմն է: Բեմում լինելու ցանկութեան դէպքում մեզ՝ հայերիս մօտ դժւար չէ լաւ ասպարէզի ու միջավայրի ստեղծումը: Յատկապէս մեր աղջիկներին է ուղղւած խօսքս: Փորձէք այս հնարաւորութիւնը օգտագործել: Վստահ եմ, որ այն նոր դռներ է բացելու ձեր առջեւ:

 

Լուսանկարները՝ Հատիսի

 

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։