Հա
21/11/2022 - 13:15

Լիբանանի անկախութեան տօնին առիթով

Վաղը, 22 նոյեմբեր 2022-ին կը լրանայ Լիբանանի անկախութեան հռչակման 79-ամեակը: Արդարեւ, 22 նոյեմբեր 1943-ին Լիբանանը թօթափեց Համաշխարհային Ա. պատերազմէն ետք հաստատուած ֆրանսական հոգատարութիւնը եւ դարձաւ ինքնիշխան երկիր: Արդէն գոյութիւն ունէին խորհրդարանի կառավարութիւն, ինչպէս նաեւ հանրապետութեան նախագահ, որոնք ֆրանսական պետութեան կողմէ նշանակուած բարձր յանձնակատարի մը հսկողութեան տակ` կ՛իրականացնէին երկրին կառավարումը: Ներքին ինքնավարութեան այս տարազին նպատակը երկրի ժողովուրդը վարժեցնել էր պետական իշխանութեան կիրարկման:

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ

 

Վաղը, 22 նոյեմբեր 2022-ին կը լրանայ Լիբանանի անկախութեան հռչակման 79-ամեակը: Արդարեւ, 22 նոյեմբեր 1943-ին Լիբանանը թօթափեց Համաշխարհային Ա. պատերազմէն ետք հաստատուած ֆրանսական հոգատարութիւնը եւ դարձաւ ինքնիշխան երկիր: Արդէն գոյութիւն ունէին խորհրդարանի կառավարութիւն, ինչպէս նաեւ հանրապետութեան նախագահ, որոնք ֆրանսական պետութեան կողմէ նշանակուած բարձր յանձնակատարի մը հսկողութեան տակ` կ՛իրականացնէին երկրին կառավարումը: Ներքին ինքնավարութեան այս տարազին նպատակը երկրի ժողովուրդը վարժեցնել էր պետական իշխանութեան կիրարկման:

Լիբանանեան ազգ գոյութիւն չունի: Լիբանան չի յաւակնիր ազգ-պետութիւն դառնալու: Լեռնալիբանանի աւանդական աշխարհագրական միաւորին բազմաթիւ հողերու կցումով, ստեղծուած է հողամաս մը, որուն վրայ կ՛ապրին 16 կամ 17 տարբեր ազգային միաւորներ, որոնց համայնք անունը կը տրուի: Լիբանան երկրին մէջ գոյութիւն ունին քրիստոնեայ եւ իսլամ բազում յարանուանութիւններու հետեւորդ, փոքր ու մեծ ժողովուրդներ: Այս պատճառով, հոգատար Ֆրանսան երեւակայած էր այնպիսի պետութիւն մը, որուն համայնքները ո՛չ միայն պիտի վայելէին անձնական իրաւունքի, այսինքն` սեփական կենսակերպի ազատութիւն, այլ նաեւ երկրին կառավարման մասնակցութիւն ունենալու իրաւունք: Եթէ մշակութային, կրթական եւ այլ իրաւունքներ ունէին բոլորը, պետական վարչաձեւին մասնակցութիւնը հիմնականին մէջ վերապահուած էր յարաբերաբար բազմամարդ եօթը համայնքներու:

Գլխաւոր պաշտօնները` հանրապետութեան նախագահ, խորհրդարանի նախագահ, վարչապետ, վերապահուեցան յաջորդաբար մարոնի, շիի եւ սիւննի համայնքներուն: Այս բաժանումը, ինչպէս նաեւ այլ պաշտօններու համայնքներուն վերապահուող նշանակումները սահմանադրական հիմք չունին: Հետեւանք են Ազգային ուխտ յորջորջուած բանաւոր համաձայնութեան մը, որ անկախութեան նախօրեակին գոյացուցած են այդ անկախութեան համար պայքար մղած օրուան ղեկավարները:

Ահա այս փխրուն տարազն է, որ մօտ ութսուն տարիներէ ի վեր հիմք կը ծառայէ Լիբանանի քաղաքական կեանքին, թոյլ չտալով միասնական պետական վարչաձեւի մը գոյառումին: Լիբանանը պարբերաբար կ՛ենթարկուի ցնցումներու, ոմանք բարեբախտաբար կարճատեւ, ոմանք դժբախտաբար երկարատեւ, այս գեղեցիկ ու հարուստ կարելիութիւններով օժտուած երկիրը վերածելով մնայուն տագնապներով յատկանշուած խառնարանի մը: Դրացի ու հեռաւոր երկիրներու կողմէ միջամտութիւնները, Լիբանանի տարանցիկ հնարաւորութիւններէն օգտուելու, զանոնք շահագործելու նկրտումները, այս երկիրը կը պահեն խռովայոյզ վիճակի մէջ:

Ութսունամեակ մը առաջ, 1940-ական թուականներուն, երբ լիբանանցիները պայքարի կը ձեռնարկէին անկախութեան տիրանալու համար, վստահաբար չէին երեւակայեր, որ նման աւարտ կ՛ունենայ այդ ձգտումին իրականացումը: Անկախութիւնը, ինքնորոշման ճամբով ինքն իր ճակատագիրին տէր կանգնելու ձգտումին արդար պսակումն է: Անկախութիւնը պիտի դառնայ հիմքը ազատութեան, բարգաւաճման, ժողովուրդի բոլոր հատուածներու խաղաղ համակեցութեան: Անկախութեան հայրերը կ՛երեւակայէի՞ն արդեօք, որ 1975-ին սկսած քաղաքացիական կռիւներէն ու 1990-ին գոյացած նորոգուած Ազգային ուխտէ մը ետք, հարկ պիտի ըլլայ աւելի քան քսան տարիներ վատնել ամուլ վէճերով ու իշխանութեան բաժնեկցութեան զազրելի պայքարներով: Լիբանանի քաղաքական կեանքը տնօրինելու կոչուած բազմահամայնք սակաւապետութիւն մը, իբրեւ թէ կառչած համայնքային իրաւունքներու յարգումին, սեփական շահերու հետապնդումով պատանդի վիճակի մատնած է երկրին քաղաքացիական հասարակութիւնը եւ թոյլ չի տար կայացումը կայուն ու յուսալի քաղաքական միջավայրի մը:

1960-ական թուականներուն, անկախութեան հռչակումէն հազիւ տասնհինգ տարիներ ետք, Լիբանան կը թուէր նուաճած ըլլալ կայացած պետականութեան մը բարիքները: «Ազդակ»-ի 21 նոյեմբեր 1964-ի խմբագրականը կը հաստատէր. «Փոքր երկիր մըն է Լիբանան, հազիւ երկու միլիոն բնակչութեամբ, բայց մեծ է իր բարոյական վարկը միջազգային գետնի վրայ` իբրեւ երկրի մը, որ ձեռնհաս պատուիրակներով կը ներկայացուի միջազգային ժողովներու մէջ, ներկայացուցիչներ, որոնց խօսքը կշիռ ունի»:

Անկախութեան այս տարեդարձը մաղթենք, որ դառնայ զգաստութեան առիթ մը Լիբանանի քաղաքական վարիչներուն համար, որպէսզի անկախութեան հայրերուն համախոհական ոգիով, երկիրը վերադարձնեն իր նախկին փառքին:

 

«Ազդակ»

 

Յարակից լուրեր

  • Զօրաշարժ Ի Խնդիր Արցախի Պաշտպանութեան
    Զօրաշարժ Ի Խնդիր Արցախի Պաշտպանութեան

    Լիբանանի մէջ գործող հայկական երեք կուսակցութիւնները` Սոցիալ դեմոկրատ հնչակեան կուսակցութիւնը, Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը եւ Ռամկավար ազատական կուսակցութիւնը կը հրաւիրեն «Արցախի զօրակցական հաւաքի` ընդդէմ Ազրպէյճանի կողմէ ծաւալած հայաթափման արշաւին»: Երեք կուսակցութիւններու ախտորոշումը պարզ է եւ մեկին. Բերձորի միջանցքի փակման նպատակը Արցախի հայաթափումն է: Իլհամ Ալիեւ բառացիօրէն ըսած է, որ Բերձորի միջանցքը չէ փակուած. ճանապարհը բաց է անոնց համար, որոնք չուզելով ապրիլ իբրեւ Ազրպէյճանի քաղաքացիներ, կրնան մեկնիլ: Արցախի մէջ պաշարուած 120.000 հայերը, նաեւ անոնք, որոնք 2020-ի պատերազմին պատճառով գաղթական դարձան, կը մերժեն Ազրպէյճանի քաղաքացիութիւնը ընդունիլ եւ կը յայտարարեն, որ Արցախը չի կրնար Ազրպէյճանի մաս կազմել: Անոնք որոշած են ուրեմն մնալ իրենց պապենական հողերուն վրայ եւ պայքարիլ ի խնդիր Արցախի Հանրապետութեան ինքնորոշման:

  • Վասն միասնական պայքարի
    Վասն միասնական պայքարի

    Հայաստանի ու Արցախի շուրջ ծաւալուող իրադարձութիւնները շփոթեցնող են: Ամիսէ մը աւելի է, որ Բերձորի ճանապարհը, որ Արցախը Հայաստանի միջոցով աշխարհին կապող միակ ուղին է, փակ է: Պատահածի մասին բոլորը կը խօսին, յայտարարութիւններ կ՛ընեն, երեւոյթին անընդունելի ըլլալը կը շեշտեն, նոյնիսկ կը բողոքեն, սակայն սայլը տեղէն չի շարժիր, ու Լաչինի միջանցքը կը մնայ անանցանելի: Գործնապէս ոչինչ կը կատարուի, բացի ոչ մէկ նորութիւն բերող մամուլի ասուլիսներէն, փակ դռներու ետեւ կայացող բանակցութիւններէն ու կացութեան անելանելիութիւնն ու վտանգաւորութիւնը շեփորող ելոյթներէն:

  • Շարունակուող շրջափակումը եւ զայն բացառելու անհրաժեշտութիւնը
    Շարունակուող շրջափակումը եւ զայն բացառելու անհրաժեշտութիւնը

    10 դեկտեմբեր 2022-ին, ազրպէյճանական պատուիրակութիւն մը կը ծրագրէր այցելել Մարտակերտի շրջանի Դրմբոն եւ Կաշէն հանքավայրերը: Նախապէս, Ռուսիոյ խաղաղապահ զօրակազմի հրամանատարութիւնը, առանց խորհրդակցելու Արցախի Հանրապետութեան պատկան իշխանութեան հետ, արտօնած էր ազրպէյճանցիներու միանգամեայ տեսողական այցելութիւնը յիշեալ հանքավայրեր: Այցելութեան կայացման արգելք եղած են տեղի բնակիչները եւ ստիպած դադրեցնել շրջայցը: 

  • Խաղաղութեան պայմանագիրը. Պատրա՞նք, թէ՞ իրականութիւն
    Խաղաղութեան պայմանագիրը. Պատրա՞նք, թէ՞ իրականութիւն

    Հայաստանի անվտանգութեան խորհուրդի քարտուղար Արմէն Գրիգորեանի համաձայն, Հայաստանի իշխանութիւնները կը ներդնեն առաւելագոյն ջանքերը, որպէսզի մինչեւ տարեվերջ, ինչպէս խոստացած էր խաղաղութեան դարաշրջանի ճարտարապետ Նիկոլ Փաշինեան, կնքուի խաղաղութեան համաձայնագիրը Ազրպէյճանի հետ: Քիչ ժամանակ մնացած է մինչեւ տարեվերջ, այս պատճառով ալ աճապարանքը ակներեւ է:

  • Խաղաղութեան ժամանակաշրջանը աւարտած է
    Խաղաղութեան ժամանակաշրջանը աւարտած է

    2 դեկտեմբեր 2022-ին Հայաստանի Ազգային ժողովը գումարեց արտահերթ նիստ մը: Արտահերթ նիստը հրաւիրուած էր Ազգային ժողովի ընդդիմադիր «Հայաստան» խմբակցութեան կողմէ, քննելու ու հաստատելու համար խմբակցութեան կողմէ առաջարկուող յայտարարութիւն մը, որ կը պատասխանէր Ազրպէյճանի խորհրդարանի վերջերս տարածած յայտարարութեան, որ արցախեան տագնապին ու Հայաստանի հետ դիմառնութեան վերաբերեալ կը պարունակէր խեղաթիւրումներ եւ սխալ վերագրումներ:

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակութիւն © 2011-2022 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանւած են։